İşyerinde Cinsel Taciz: İşçinin Hakları, Haklı Fesih, Tazminat ve Şikâyet Yolları

İşyerinde Cinsel Taciz: İşçinin Hakları, Haklı Fesih, Tazminat ve Şikâyet Yolları

İşyerinde cinsel taciz; söz, mesaj, bakış, dokunma ya da teşhir gibi, cinsel anlam taşıyan ve karşı tarafın istemediği davranışlarla ortaya çıkabilir. Bu davranışlar, kim tarafından yapılırsa yapılsın, çalışanın kişilik haklarına yönelik bir saldırıdır ve hukukta birden fazla sonuca bağlanmıştır: iş sözleşmesinin derhal feshi, kıdem tazminatı, manevi tazminat, ceza soruşturması, koruma tedbirleri ve eşitlik kurumuna başvuru. Bu yazı, tacize uğrayan çalışanın hangi yollara hangi sürelerde başvurabileceğini anlatır. Haklı nedenle feshin genel kuralları için işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı yazımıza bakabilirsiniz; burada yalnızca tacize özgü noktalar ele alınıyor.

Önce süreler: hangi hak ne zaman düşer?

  • İş sözleşmesini derhal feshetme: Olayın öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü içinde ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (4857 sayılı İş Kanunu m.26/1). Süre geçerse olay gerçekten yaşanmış olsa bile fesih bu sebebe dayandırılamaz. Kanun süreyi davranışın öğrenildiği günden başlattığı için taciz tekrarlanıyorsa süre, her yeni olayın öğrenilmesinden yeniden başlar; eski olaylar da fesih bildiriminde birlikte anlatılabilir.
  • Ceza şikâyeti: Cinsel tacizin temel hâli şikâyete bağlıdır ve şikâyet, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (Türk Ceza Kanunu m.105/1, m.73/1-2). Aşağıda anlatılan nitelikli hâllerde şikâyet şartı aranmasa da beklemek delil kaybına yol açar.
  • Koruma tedbirine itiraz: 6284 sayılı Kanun'a göre verilen kararlara tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir (6284 m.9/1).

Taciz eden işverense ya da işveren önlem almıyorsa: işçinin derhal fesih hakkı

İş Kanunu, tacizi iki ayrı bentte işçi için haklı fesih sebebi saymıştır:

  • m.24/II-b: İşverenin işçiye cinsel tacizde bulunması. Yargıtay, işveren vekilinin (örneğin müdür veya şefin) bu tür davranışını da aynı bent kapsamında değerlendirmektedir (Yargıtay 9. HD, 13.05.2019, E.2018/11266, K.2019/10658).
  • m.24/II-d: İşçinin başka bir işçi ya da üçüncü kişiler (müşteri, ziyaretçi gibi) tarafından işyerinde cinsel tacize uğraması ve bunu işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemlerin alınmaması.

İkinci bentte kanun bildirimi şart koşar; bu nedenle tacizin yazılı olarak, tarih taşıyan bir yolla (e-posta, dilekçe, kayıtlı mesaj) işverene veya yetkili yöneticiye bildirilmesi ispat bakımından önemlidir. Aynı Yargıtay kararına göre işveren olayı zaten biliyor ya da bilebilecek durumdaysa ayrıca bildirime gerek yoktur; alınan önlemin olayın tekrarını engelleyecek nitelikte olması gerekir ve önlemin yetersiz kalması da işçiye haklı fesih imkânı verir. İşverenin bu yükümlülüğü Türk Borçlar Kanunu'nda açıkça yazılıdır: işveren, işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür (TBK m.417/1).

Altı iş günü ne zaman başlar? Kanun süreyi, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışın öğrenildiği günden başlatır (m.26/1). İşverenin önlem almaması hâlinde sürenin, bildirimden sonra önlem alınmadığının anlaşıldığı andan itibaren işleyip işlemediği somut olaya göre tartışılabilir. Bu belirsizliğe güvenmek yerine, önlem alınmadığı görüldüğünde fesih kararını geciktirmemek güvenli yoldur. Fesih bildiriminde dayanılan olayın ve bendin açıkça yazılması, sebep içermeyen bir "istifa" metninin imzalanmaması gerekir.

Memurlar için not: Bu bölümde ve aşağıdaki kıdem tazminatı bölümünde anlatılan derhal fesih (4857 m.24–26) ve kıdem tazminatı kuralları yalnız İş Kanunu'na tabi işçiler içindir; iş sözleşmesiyle çalışmayan devlet memurları ve diğer kamu görevlilerinin durumu kendi personel mevzuatına göre değerlendirilir. Ceza yolu ve 6284 sayılı Kanun'daki tedbirler kamu görevlileri için de geçerlidir; eşitlik kurumuna başvuru da kamu istihdamını kapsar (6701 m.6/6).

Kıdem tazminatı ve diğer alacaklar

Yürürlükteki 1475 sayılı Kanun m.14/1'e göre işçinin bugünkü İş Kanunu m.24 uyarınca yaptığı fesihte kıdem tazminatı ödenir; tazminat, işe başlanan tarihten itibaren her geçen tam yıl için otuz günlük ücret tutarındadır, bu nedenle en az bir tam yıllık çalışma gerekir. Sözleşmeyi kendisi feshettiği için işçi ihbar tazminatı isteyemez; buna karşılık süresinde fesheden tarafın diğer taraftan tazminat hakları saklıdır (4857 m.26/2). Ödenmemiş ücret, fazla çalışma ve kullanılmamış yıllık izin ücreti gibi alacaklar da ayrıca istenir.

Manevi tazminat. İşverenin kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin kişilik haklarının ihlaline bağlı zararlar, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir (TBK m.417/3); kişilik hakkı zedelenen kişi manevi tazminat isteyebilir (TBK m.58). Tacizi yapan kişiye karşı da kişilik hakkı ihlali nedeniyle tazminat istenebilir. Kamu kurumunda çalışan bir görevlinin cinsel tacizde bulunduğu iddiasıyla açılan tazminat davasında Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, iddiayı görevlinin kişisel kusuruna dayalı saymış ve davanın doğrudan o kişiye açılabileceğini kabul etmiştir (HGK, 18.11.2021, E.2017/1838, K.2021/1447).

Arabuluculuk. Kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m.3/1). Madde, kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacak ve tazminatlarını kapsadığından, işverene karşı istenecek manevi tazminatın da arabuluculuk aşamasına götürülmesi güvenli yoldur. Tacizi yapan iş arkadaşına karşı açılacak davada ise taraflar arasında işçi-işveren ilişkisi bulunmadığından bu dava şartı söz konusu olmaz.

Taciz eden çalışansa: işverenin feshi

İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması, işverene sözleşmeyi bildirim süresi beklemeden feshetme hakkı verir (4857 m.25/II-c). Bu fesih de olayın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü ve fiilden itibaren bir yıl sınırına tabidir (m.26/1). Haklı nedenle bu bende dayanılarak çıkarılan işçiye kıdem tazminatı ödenmez (1475 m.14/1); fesih bildirim süresi beklenmeden yapıldığı için ihbar tazminatı da doğmaz (4857 m.17, m.25). Taciz bir müşteriye yönelmişse Yargıtay olayı, doğruluk ve bağlılığa aykırı davranış olarak yine haklı fesih sebebi saymıştır (Yargıtay 9. HD, 08.06.2020, E.2016/16234, K.2020/4947). Çıkarılan işçi, feshin kanundaki sebeplere uymadığını ileri sürerek yargı yoluna başvurabilir (m.25 son fıkra); bu nedenle işverenin de olayı belgelemesi, ilgililerin yazılı beyanlarını alması gerekir.

Mağdur bakımından önemli bir nokta: işveren tacizi öğrendiğinde yalnızca faili çıkarmakla değil, mağdurun daha fazla zarar görmemesini sağlamakla da yükümlüdür (TBK m.417/1). Mağdurun yerinin değiştirilmesi, vardiyasının ya da ekibinin değiştirilmesi gibi önlemler, mağdurun aleyhine sonuç doğuracak biçimde uygulanmamalıdır.

Taciz nasıl ispatlanır? Yargıtay'ın yaklaşımı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, cinsel tacizin çoğu zaman yalnızca mağdur ile fail arasında yaşandığını ve bu nedenle ispatının büyük güçlük taşıdığını kabul eder. Aynı kararda ispat yükü şöyle dağıtılmıştır: tacize uğradığını söyleyerek sözleşmeyi fesheden işçi tacizin varlığını ortaya koymalı, tacizde bulunduğu gerekçesiyle işçiyi çıkaran işveren ise bunu ispatlamalıdır (HGK, 09.11.2021, E.2019/683, K.2021/1375). Bu kararda, reddedilmesine rağmen gün boyu ısrarla gönderilen ve cinsel anlam taşıyan mesajlar, mağdurun ve olaydan hemen sonra kendisiyle konuşan kişinin anlatımlarıyla birlikte değerlendirilmiş ve tacizin ispatlandığı kabul edilmiştir; tek seferlik bir hata olarak görülmemiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de tacizin yapısı gereği ardında her zaman delil bulunamayacağını, mağdurların çok azının bu olayları işverene yansıtabildiğini belirterek "ispat noktasında tacize uğrayan lehine değerlendirmeye gidilmelidir" demiştir (E.2016/16234, K.2020/4947). Aynı kararda ve daha yeni bir kararda, ceza davasında delil yetersizliği nedeniyle verilen beraat kararının hukuk hâkimini bağlamadığı vurgulanmıştır (Yargıtay 9. HD, 20.04.2026, E.2026/1241, K.2026/3507). Yani ceza dosyası beraatle bitse bile iş davasında taciz, dosyadaki diğer delillerle ispatlanabilir.

Saklanması gereken deliller:

  • Mesaj, e-posta ve sosyal medya yazışmalarının ekran görüntüleri ve mümkünse cihazın kendisi,
  • Olaydan hemen sonra konuşulan kişiler (anlatılan kişinin tanıklığı da değerlendirmeye alınabilir),
  • İşverene yapılan şikâyetin ve verilen cevabın yazılı kaydı,
  • Kamera kaydı varsa, kayıtların silinmeden korunmasının yazılı olarak istenmesi,
  • Psikolojik destek alındıysa sağlık kayıtları.

Ceza yolu: TCK m.105 cinsel taciz suçu

Bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası ile; fiil çocuğa karşı işlenmişse altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m.105/1). Suç; kamu görevinin, hizmet ilişkisinin ya da aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan faydalanılarak, aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan faydalanılarak, posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanılarak ya da teşhir suretiyle işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m.105/2). Maddenin son cümlesi doğrudan çalışanları ilgilendirir: bu fiil nedeniyle mağdur işi bırakmak zorunda kalmışsa verilecek ceza bir yıldan az olamaz.

Şikâyet şartı. Temel hâl (m.105/1) şikâyete bağlıdır ve altı aylık süre işler (m.73). Yargıtay Ceza Genel Kurulu ise ikinci fıkradaki nitelikli hâllerde soruşturma ve kovuşturmanın mağdurun şikâyetine bağlı olmadığına karar vermiştir (CGK, 08.01.2025, E.2023/563, K.2025/8; bu konuda karar oy çokluğuyla verilmiştir). İşyerinde yaşanan tacizlerin önemli bir kısmı hizmet ilişkisi, aynı işyerinde çalışma ya da mesajlaşma unsuru taşıdığı için bu ayrım uygulamada önemlidir; yine de olayın hangi fıkraya gireceği savcılık ve mahkemece belirlenir, bu yüzden altı aylık süre içinde başvurmak en güvenli yoldur. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3).

6284 sayılı Kanun ile koruma tedbirleri

6284 sayılı Kanun; şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korur (m.1/1). Kanundaki şiddet tanımı cinsel, psikolojik ve sözlü davranışları, kamusal alanda gerçekleşenleri de kapsar (m.2/1-d). Bu nedenle işyerinde tacize uğrayan bir kadın çalışan, şartları varsa bu Kanun'daki tedbirleri isteyebilir. Hâkim (aile mahkemesi hâkimi) tacizde bulunan hakkında, mağdura yönelik tehdit, hakaret veya aşağılayıcı söz ve davranışlarda bulunmaması, mağdurun bulunduğu konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması, mağduru iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi gibi önleyici tedbirlere karar verebilir (m.5/1-a, c, f); korunan kişi için koruyucu tedbir olarak işyerinin değiştirilmesi de öngörülmüştür (m.4/1-a). Talep hâkimden, mülki amirden ya da kolluktan yapılabilir (m.8/1); tedbir ilk defasında en çok altı ay için verilir (m.8/2). Koruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı da geciktirilmeden verilir (m.8/3).

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'na başvuru

6701 sayılı Kanun, tacizi bir ayrımcılık türü olarak sayar (m.4/1-g) ve Kanunda sayılan temellerden birine dayanan, insan onurunu çiğneyen yıldırıcı, aşağılayıcı veya utandırıcı davranış olarak tanımlar; tanım, psikolojik ve cinsel tacizi açıkça içerir (m.2/1-j). Cinsiyet, sayılan temellerden biridir (m.3/2). İstihdam alanında yasak, işe alımdan çalışmanın sona ermesine kadar bütün süreçleri ve kamu kurumlarındaki istihdamı da kapsar (m.6/1, m.6/6). Kurul, bir başvurunun bu kapsamda olup olmadığını somut olaya göre değerlendirir.

  • Önce karşı taraf: Başvurudan önce uygulamanın düzeltilmesi ilgili taraftan (örneğin işverenden) istenir; talep reddedilir veya otuz gün içinde cevap verilmezse Kuruma başvurulabilir. Telafisi güç zarar ihtimali varsa Kurum bu şartı aramayabilir (m.17/2).
  • Ücretsiz ve gizli: Başvurudan ücret alınmaz; valilik ve kaymakamlık aracılığıyla da yapılabilir (m.17/1). Mağdurun talebi üzerine kimlik bilgileri gizli tutulur (m.17/7).
  • Dava süresine etkisi: Dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur (m.17/3). Bu hüküm dava açma süreleriyle ilgilidir. İş sözleşmesini feshetmek için öngörülen altı iş günlük süre bir dava süresi değil, fesih hakkının kullanılma süresidir; Kuruma başvurulmuş olması, feshi ertelemek için bir gerekçe yapılmamalıdır.
  • Sonuç: Kurum başvuruyu kural olarak üç ay içinde sonuçlandırır (m.18/1); taraflar uzlaşmaya davet edilebilir ve uzlaşma tazminat ödenmesini de içerebilir (m.18/3). İhlal tespit edilirse idari para cezası uygulanır (m.25/1); suç oluşturan ihlallerde Kurul suç duyurusunda bulunur (m.18/5).
  • İspat kolaylığı: Münhasıran ayrımcılık yasağının ihlali iddiasıyla Kuruma yapılan başvurularda başvuran, iddiasının gerçekliğine ilişkin kuvvetli emarelerin ve karine oluşturan olguların varlığını ortaya koyarsa, karşı taraf ayrımcılık yasağını ve eşit muamele ilkesini ihlal etmediğini ispatlamak zorundadır (m.21).
  • İş Kanunu m.5 kapsamındaki iddialar: İş Kanunu'nun eşit davranma ilkesini düzenleyen 5. maddesi kapsamına giren ayrımcılık iddialarında Kuruma, o Kanunda belirlenen şikâyet usulleri izlendikten sonra herhangi bir yaptırım kararı alınmadığı hâllerde başvurulabilir (m.17/5).

Ayrımcılık başvurularının genel çerçevesi için işyerinde ayrımcılık, cinsel nitelik taşımayan sistematik yıldırma davranışları için mobbing yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

1. Tacizi hemen bildiremedim, aylar sonra anlattım. Haklarımı kaybettim mi?
İş sözleşmesini derhal fesih hakkı öğrenmeden itibaren altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl içinde kullanılır (4857 m.26/1). Ceza şikâyeti için altı aylık süre temel hâlde fiili ve faili öğrenmeden işler (TCK m.73); nitelikli hâllerde Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na göre şikâyet şartı yoktur. Manevi tazminat ve 6701 sayılı Kanun'a göre başvuru ayrı yollardır. Taciz tekrarlanıyorsa fesih süresi her yeni olayın öğrenilmesinden yeniden başlar; eski olaylar da fesih bildiriminde birlikte anlatılabilir. Hangi hakların hâlâ kullanılabileceği olayın tarihine ve niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.

2. Tanığım yok, yalnızca mesajlar var. Yeterli olur mu?
Yargıtay, tacizin çoğu zaman tanıksız yaşandığını kabul eder ve ispatta tacize uğrayan lehine değerlendirme yapılması gerektiğini belirtir (9. HD, E.2016/16234, K.2020/4947). Mesajlar, olaydan hemen sonra konuşulan kişilerin anlatımı ve işverene yapılan şikâyet birlikte değerlendirilir; HGK kararındaki olayda ısrarlı mesajlar belirleyici olmuştur.

3. Ceza davasında fail beraat etti. İş davamı kaybeder miyim?
Hayır, kendiliğinden kaybedilmez. Delil yetersizliğine dayanan beraat kararı hukuk hâkimini bağlamaz; iş mahkemesi dosyadaki diğer delillere göre karar verir (Yargıtay 9. HD, 20.04.2026, E.2026/1241, K.2026/3507).

4. Beni taciz eden müşteriydi. İşverene ne yapmasını söyleyebilirim?
Kanun, üçüncü kişilerin tacizini de kapsar (4857 m.24/II-d). Yargıtay, işverenden müşteriyi uyarma, müşteriyle başka bir çalışanın ilgilenmesini sağlama ve eylemin ağırlığına göre müşteriyle ilişkisini kesme gibi önlemler beklendiğini belirtmiştir (9. HD, E.2018/11266, K.2019/10658). Önlem alınmazsa ya da yetersiz kalırsa işçi sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

5. Şikâyet ettikten sonra işten çıkarıldım. Bu da ayrımcılık sayılır mı?
6701 sayılı Kanun'a göre eşit muamele ilkesine uyulması amacıyla idari ya da adli süreç başlatan veya bu süreçlere katılan kişilerin bu nedenle maruz kaldıkları olumsuz muamele de ayrımcılık teşkil eder (m.4/2). İş Kanunu'na göre de, haklarını takip amacıyla işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurmak ya da bu süreçlere katılmak, iş güvencesi kapsamındaki işçi için geçerli bir fesih sebebi değildir (4857 m.18/3-c). İş güvencesi kapsamındaysanız (otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyeri, belirsiz süreli sözleşme ve en az altı aylık kıdem, m.18/1), fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmanız gerekir (4857 m.20/1). Kuruma yapılan başvurunun bu süreye etkisine güvenmeyin; bir aylık süre kendi başına izlenmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Kanun maddeleri 30.10.2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metinden, Yargıtay kararları Kadilex karar arşivinden okunmuştur. Her olay kendi delilleri ve tarihleriyle ayrıca değerlendirilir; sonuç vaat edilmez. İş hukukuna ilişkin diğer konular için iş hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

İstanbul Barosu · Sicil No: 79877

Yayın tarihi: 30.10.2026

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinlerine mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

Makaleyi Paylaş: