Cezaevinde Görüş (Ziyaret) Hakkı: Kimler Girer, Ne Kadar Sürer

Bir yakınınız ceza infaz kurumundaysa, aklınıza gelen ilk soru çoğu zaman şudur: onu ne zaman, nasıl ve kaç kişi görebilirim? Bu sayfa görüş hakkının kurallarını, açık ve kapalı görüş arasındaki farkı, çocukların durumunu ve görüşün kısıtlandığı hâllerde ne yapılabileceğini adım adım anlatır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Kimler ziyaret edebilir?

Kanun iki ayrı grup tanımlar. Birincisi hısımlık bağıyla gelen ziyaretçilerdir: hükümlü; belgelendirilmesi koşuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi veya kayyımı tarafından ziyaret edilebilir (5275 s.K. m.83). Ziyaret yönetmeliği bu çevreyi tek tek sayar: eş, anne, baba, büyükanne ve büyükbaba, çocuk, torun, kardeş, gelin, damat, kayınbirader, baldız, yenge, enişte, görümce, kayınvalide, kayınpeder ve bunların anne babaları, eşin başkasından olma çocuğu, büyükanne ve büyükbabasının anne ve babaları, torun çocuğu, kardeş çocuğu ve eşi, amca, hala, dayı, teyze ile bunların eşleri, ayrıca vasi ve kayyım.

İkincisi üç kişilik listedir. Hükümlü ve tutuklular, yukarıdaki çevrenin dışında kalan en fazla üç ziyaretçisinin adını, soyadını ve biliyorsa adresini kuruma bildirir. Bu isimler kural olarak değiştirilemez. Değişiklik ancak ölüm, ağır hastalık, doğal afet, hükümlünün nakli, ziyaretçinin ziyareti imkânsız kılacak biçimde taşınması gibi zorunlu hâllerde ya da bildirilen ziyaretçinin son ziyaretinden itibaren altı ay içinde hiç gelmemesi hâlinde mümkündür.

Kurum, bildirilen bu üç kişi hakkında gerekli görürse kolluk aracılığıyla araştırma yaptırabilir; sakıncalı görülene ziyaret izni verilmez ve yeni bir isim istenir. Listedeki kişilerin dışında kalanların ziyaretine ise makul bir sebep varsa Cumhuriyet başsavcılığı yazılı olarak izin verebilir.

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanlar bu düzenin tamamen dışındadır. Onları yalnızca eşi, çocukları, torunları, torunlarının çocukları, annesi, babası, büyükannesi, büyükbabası ile bunların anne ve babaları, kardeşleri ve vasisi ziyaret edebilir; bu çevrenin dışında kimse ziyaret edemez. Üç kişilik liste bu hükümlüler için kurulamaz ve başsavcılığın izniyle ziyaret yolu da açık değildir.

Açık görüş ile kapalı görüş arasındaki fark

Kapalı görüş, ziyaretçi ile hükümlü arasında her türlü maddi temasın önlendiği, konuşulanların hazır bulunan görevlice işitilebildiği özel bölümde yapılan görüşmedir. Açık görüş ise maddi temasa imkân veren, yine görevlinin işitip izleyebildiği bir bölümde yapılır. Sarılmak, elini tutmak açık görüşte mümkündür; kapalı görüşte değildir.

Sıklık şöyle kurulmuştur: kurum idaresinin uygun göreceği bir hafta açık görüş, ayın diğer haftaları kapalı görüş olmak üzere, hükümlü ve tutuklular yönetmelikte sayılan yakınlarıyla haftada bir kez görüşme yapabilir. Bayramlarda ve Bakanlıkça uygun görülen özel günlerde ayrıca açık görüş yaptırılır; bu görüş aynı haftanın kapalı görüşüyle çakışırsa açık görüş uygulanır.

Konu	Kural
Görüş sıklığı	Haftada bir kez; ayın bir haftası açık, diğer haftaları kapalı görüş
Görüş süresi	Yarım saatten az, bir buçuk saatten fazla olamaz (5275 s.K. m.83)
Çocuk hükümlü ve tutuklular	Bir saatten az, üç saatten fazla olmamak üzere belirlenir
Açık görüş saatleri	09.00 – 17.00 arası, en çok bir buçuk saat
Ağırlaştırılmış müebbet	On beş günde bir, biri açık biri kapalı olmak üzere ayda iki kez; günde bir saati geçmemek üzere
Süre ne zaman başlar	Görüşmenin fiilen başladığı andan itibaren

Bazı kurumlarda açık görüş sıklığı daha seyrek uygulanabilir: kurum mevcudu, güvenliği ve düzeni dikkate alınarak, devletin güvenliğine, anayasal düzene, milli savunmaya ve devlet sırlarına karşı işlenen suçlar ile terörle mücadele mevzuatı kapsamına giren suçlardan hükümlü ve tutuklular için açık görüşler idare ve gözlem kurulu kararıyla iki ayda bir yaptırılabilir.

Ziyaret gün ve saatleri ile bir kişinin aynı anda kaç ziyaretçiyle görüşebileceği, kurumun fiziki yapısı ve kapasitesi gözetilerek her kurum tarafından ayrı belirlenir. Bu nedenle yola çıkmadan önce kurumun kendi internet sayfasındaki duyuruya bakmak gerekir.

Kimliğinizi ve akrabalığınızı nasıl belgelersiniz?

Görüşmek isteyen kan ve kayın hısımlarından akrabalık durumlarını ve T.C. kimlik numaralarını beyan etmeleri, nüfus cüzdanının aslını ziyaret süresince görevlilere teslim etmeleri istenir. Beyanın doğruluğu Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden elektronik ortamda teyit edilir; teyit edilebiliyorsa ayrıca nüfus kayıt örneği ya da başka bir belge istenmez. Sistemden doğrulanamayan yakınlıkların ise nüfus idaresinden ya da ilgili konsolosluktan alınacak resmî belgeyle ispatı gerekir.

Girişte kimlik alınır, yerine seri numaralı ve kurumca onaylanmış bir giriş kartı verilir; bu kartın kurum içinde görünecek biçimde taşınması zorunludur. Ceza infaz kurumuna girenler duyarlı kapıdan geçmek zorundadır; üst araması metal dedektörle, eşya araması x-ray veya benzeri sistemlerle yapılır.

Çocuklar ve ziyaret

Çocuklar bu konunun en hassas tarafıdır ve mevzuat birkaç ayrı koruma getirmiştir:

Çocuk hükümlü ve tutuklular bakımından odaya kapatma disiplin cezası almış olsa dahi; annesi, babası, kardeşleri, avukatı, resmî ve yetkili merciler ile yasal temsilcisiyle görüşmesi engellenemez.
Çocuk kapalı ceza infaz kurumunda bulunan çocuklar ile açık kurumlarda ve çocuk eğitimevlerinde kalanlar, görüşlerini her zaman açık görüş biçiminde yapar.
Çocuk hükümlü ve tutukluların üç kişilik liste kapsamındaki kişilerce ziyaret edilebilmesi için çocuğun anne ve babasının ya da yasal temsilcisinin rızası aranır. Ziyaretçinin kendisi ergin değilse, o çocuğun anne babasının veya yasal temsilcisinin rızası da aranır.
Örgün eğitim kurumlarında okuyan çocuğu bulunan hükümlü ve tutukluların ziyaretleri, personel durumu ve kurum kapasitesi gözetilerek idare ve gözlem kurulu kararıyla hafta sonu da yaptırılabilir.
Yanında çocuğu bulunan kadın hükümlü ve tutukluların talebi hâlinde, eş, altsoy ve üstsoylarıyla yapacakları kapalı ziyaretler idare ve gözlem kurulu kararıyla açık görüş biçiminde yaptırılabilir.

Engellilik durumu da gözetilir: sağlık kurulu raporuyla engelli olduğu tespit edilen ziyaretçinin ya da hükümlünün durumu kapalı görüşe uygun değilse, idare ve gözlem kurulu kararıyla görüş açık biçimde yaptırılabilir; refakat zorunlu görülürse ziyaret hakkı olan başka bir kişinin refakatine izin verilebilir.

Görüş hangi hâllerde engellenir ya da kısıtlanır?

Üç ayrı durum birbirine karışıyor; ayırmak gerekir.

Disiplin cezası nedeniyle

Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası, hükümlünün bir aydan üç aya kadar ziyaretçi görüşüne çıkarılmamasıdır (5275 s.K. m.43). Hücreye koyma cezası da bir günden yirmi güne kadar temastan yoksun bırakmayı içerir (m.44). Ancak bu cezalar mutlak değildir: ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası infaz edilmekte olanların resmî ve yetkili merciler ile avukatları ve kanuni temsilcileriyle; hücreye koyma cezası infaz edilmekte olanların ise resmî ve yetkili merciler ve avukatlarıyla görüşmeleri engellenemez.

Tutukluluk nedeniyle

Tutuklular kurumun genel düzenine uymak koşuluyla ziyaretçi kabul edebilir. Ancak soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın ya da davanın selameti bakımından tutuklunun ziyaretçi kabulünü yasaklayabilir veya kısıtlama koyabilir (5275 s.K. m.114). Bu, disiplin cezası değildir; dosyanın seyrine bağlı bir tedbirdir ve kaldırılması talebi dosyanın savcılığına ya da mahkemesine yöneltilir.

Buna karşılık müdafi ile görüşme ayrıdır ve kısıtlanamaz: tutuklunun müdafii ile haberleşmesine ve kurum düzeni çerçevesinde temas ve görüşmelerine hiçbir suretle engel olunamaz (m.114). Kanunun getirdiği istisnalar saklıdır: örgüt kurma, yönetme veya üyeliği ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlarda, kanunda sayılan koşullar varsa infaz hâkimi kararıyla görüşmeler teknik cihazla kaydedilebilir, görüşmede görevli bulundurulabilir, belgelere elkonulabilir ve görüşme belirli bir süreyle kısıtlanabilir (5275 s.K. m.59). Tutuklu, vekâletname aranmaksızın müdafii ile her zaman, konuşulanların başkalarınca duyulmayacağı bir ortamda ve açık görüş usulüne tabi olarak görüşür.

Ziyaretçinin kendi davranışı nedeniyle

Kurum güvenliği için alınan tedbirlere aykırı istek ve davranışlar nedeniyle bir ziyaretçinin görüşme hakkı, kurumun en üst amirince bir aydan bir yıla kadar kısıtlanabilir. Bu nedenle görüş yerindeki uyarılara uymak, yalnızca bir nezaket meselesi değildir.

Görüş engellenirse ne yapılır?

Ceza infaz kurumunda hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere karşı başvuru yeri infaz hâkimliğidir. Dışarıyla ilişkilere ilişkin işlem ve faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek infaz hâkimliğinin görevleri arasında sayılmıştır (4675 s.K. m.4).

Süre kısadır ve iki ayrı sınır birlikte işler: karar, işlem veya faaliyetin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluna başvurulur (m.5). Dilekçe doğrudan infaz hâkimliğine verilebileceği gibi Cumhuriyet başsavcılığı ya da kurum müdürlüğü aracılığıyla da verilebilir; infaz hâkimliği dışında yapılan başvurular en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Başvuruyu hükümlü veya tutuklunun kendisi yapabileceği gibi eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi ya da izleme kurulu da yapabilir.

İnfaz hâkiminin kararına karşı, şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz yoluna gidilebilir; itiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır (m.6). Bu süre 2024 yılında yedi günden iki haftaya çıkarılmıştır; elinize ulaşan kararda yazan süre esas alınmalıdır.

Hastanede ziyaret

Hasta hükümlü ve tutuklular, kurum tabibinin uygun görmesi hâlinde görevli nezaretinde kurumun hastane veya revirinde ziyaret edilebilir. Kurum dışındaki bir sağlık kuruluşunda yatarak tedavi görüyorsa, tedaviyi yapan doktorun uygun görmesi ve Cumhuriyet savcısının izniyle iç güvenlik görevlileri nezaretinde ziyaret mümkündür. Tedaviyi yapan hekimin raporuyla zorunlu olduğu bildirilirse eş, anne, baba, kardeş veya çocuk; bunlar yoksa Cumhuriyet başsavcılığının uygun gördüğü bir aile yakını refakatçi olarak bulunabilir.

İlgili diğer konular

Ceza yargılamasının genel akışı için ceza hukuku sayfamıza, karşılaştığınız terimlerin karşılığı için hukuk sözlüğü sayfamıza bakabilirsiniz. Sitede aradığınız başka bir konu varsa site içi arama sayfasını kullanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Nişanlıyım, eşi değilim; görüşe girebilir miyim?
Hısımlık listesinde nişanlı yer almaz. Bu durumda ancak hükümlü ya da tutuklunun kuruma bildirdiği üç kişilik listeye adınızın yazılması yoluyla görüşe girebilirsiniz. Bunun dışında, makul bir sebep varsa Cumhuriyet başsavcılığı yazılı olarak izin verebilir. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanlar bakımından ise bu iki yol da kapalıdır; onları yalnızca yönetmelikte sayılan yakınları ziyaret edebilir.

2. Görüşte bebeğimi de yanıma alabilir miyim?
Ziyaretçi sayısı ve düzeni her kurum tarafından kendi kapasitesine göre belirlenir; bu nedenle tek bir cevap yoktur. Ancak çocuklarla ilgili özel düzenlemeler vardır: yanında çocuğu bulunan kadın hükümlülerin kapalı ziyaretleri açık görüşe çevrilebilir, çocuk kurumlarında görüşler zaten açık görüş biçiminde yapılır. Gitmeden önce kurumun duyurusuna bakmak gerekir.

3. Görüş süresi ne kadar, saat kaçta biter?
Görüş süresi yarım saatten az, bir buçuk saatten fazla olacak şekilde belirlenemez ve görüşmenin fiilen başladığı andan itibaren işler. Açık ziyaretler 09.00 ile 17.00 arasında ve en çok bir buçuk saat olarak yaptırılır. Çocuklar için süre bir saatten az, üç saatten fazla olamaz.

4. Yakınıma ziyaret yasağı geldi, buna itiraz edebilir miyim?
Yasağın kaynağına göre değişir. Disiplin cezasıysa infaz hâkimliğine şikâyet edilir; süre öğrenmeden itibaren on beş gündür. Tutukluluk nedeniyle savcı ya da mahkeme tarafından konulmuş bir kısıtlamaysa, kaldırılması talebi dosyanın savcılığına veya mahkemesine yöneltilir. Tebliğ edilen kâğıtta hangi mercie başvurulacağı yazar.

5. Görüşte yakınıma para veya eşya verebilir miyim?
Hayır. Ziyaret ve görüşlerde hükümlü ve tutuklulara para, kıymetli evrak ve eşya verilemez. Para gönderimi kurumun emanet para birimi üzerinden yapılır; usulü her kurumun kendi internet sayfasında açıklanır. Hediye ise ayrı bir haktır: kapalı kurumdaki hükümlü iki ayda bir kez, ayrıca dinî bayram, yılbaşı ve kendi doğum gününde dışarıdan gönderilen bir hediyeyi kabul edebilir.

Büromuz

Kadıoğlu Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu Küçükçekmece’dedir; İstanbul’daki ceza infaz kurumlarına ilişkin işler de takip edilir. Görüşme talebiniz için iletişim sayfasındaki formu kullanabilirsiniz. Nereden başlayacağınızdan emin değilseniz Durumunuza Göre Ne Yapmalısınız? sayfasına bakabilirsiniz.