Dilekçe Örnekleri: 17 Başlıkta Merci ve Süre Tablosu
Gündelik hayatta karşılaşılan hukuki sorunların çoğu, doğru mercie ve süresinde verilen bir dilekçeyle başlar. Bu sayfa, sık kullanılan yirmi altı başlığı bir arada gösterir: her birinin ne işe yaradığını, nereye verildiğini ve hangi süreye bağlı olduğunu tek tabloda bulabilirsiniz. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.
Sayfalardaki örnek metinler genel iskeletlerdir. Her uyuşmazlığın kendine özgü yönleri vardır; hangi merciin yetkili olduğu, hangi sürenin işlediği ve nelerin talep edileceği somut olaya göre değişir. Yanlış merci ya da kaçırılmış bir süre, doğrudan hak kaybına yol açar. Tereddüt hâlinde hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.
Hangi dilekçe ne işe yarar?
| Ne için | Nereye | Süre |
|---|---|---|
| Borca itiraz — hakkınızda başlatılan icra takibine karşı çıkmak | İcra dairesi (kambiyo senetlerine özgü takipte icra mahkemesi) | Ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün (kambiyo takibinde beş gün) |
| İdari para cezasına itiraz — kesilen idari para cezasını kaldırtmak | Sulh ceza hâkimliği | Tebliğ veya tefhimden itibaren on beş gün |
| Suç şikâyeti — bir suçu yetkili makama bildirmek | Cumhuriyet başsavcılığı | Şikâyete bağlı suçlarda fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay |
| Tüketici hakem heyetine başvuru — mal ve hizmetten doğan uyuşmazlık | Tüketici hakem heyeti | Karara itiraz için tebliğden itibaren iki hafta |
| Mal beyanı — takip borçlusunun mal varlığını bildirmesi | İcra dairesi | Ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün |
| İhtarname — borcun ödenmesi ya da edimin yerine getirilmesi için süre vermek | Noterlik | Genel süre yoktur; kira bedelinin ödenmemesinde konut ve çatılı işyerlerinde verilecek süre otuz günden az olamaz |
| Arabuluculuğa başvuru — dava açmadan çözüm aramak | Adliye arabuluculuk bürosu | Dava şartı olan uyuşmazlıkta başvurmadan dava açılamaz |
| Anlaşmalı boşanma — eşlerin boşanmada ve sonuçlarında uzlaştığı dava | Aile mahkemesi (eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı ay birlikte oturulan yer) | Başvuru süresi yoktur; evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir |
| Mirasın reddi — mirasbırakanın borçlarından sorumlu olmamak için mirası reddetmek | Sulh hukuk mahkemesi (mirasbırakanın son yerleşim yeri) | Kural olarak ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay; mirasçı olduğunu sonradan öğrenen için öğrendiği tarihten (terekenin borca batık olduğu açıkça belliyse ayrıca hükmen ret) |
| Mirasçılık belgesi — mirasçıları gösteren belgeyi (veraset ilamı) almak | Sulh hukuk mahkemesi veya noterlik (noterin veremediği hâller vardır) | Başvuru süresi yoktur |
| Kira tespit davası — yeni dönem kira bedelinin mahkemece belirlenmesi | Önce arabuluculuk bürosu, sonra sulh hukuk mahkemesi | Dava her zaman açılabilir. Bedelin yeni dönemin başından geçerli olması için dava dönem başından en az otuz gün önce açılmalı ya da bu sürede yazılı bildirim yapılıp dava o yeni dönemin sonuna kadar açılmalıdır; sözleşmede artış hükmü varsa dönem sonuna kadar açılan dava yeterlidir |
| Nafakanın artırılması veya azaltılması — koşullar değişince nafakayı yeniden belirletmek | Aile mahkemesi | Belirli bir süre yoktur; dava açılması mevcut kararı kendiliğinden değiştirmez |
| İcra mahkemesine şikâyet — icra dairesinin kanuna aykırı işlemine karşı çıkmak (fazla maaş kesintisi, haczedilemeyen malın haczi) | İcra mahkemesi | İşlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün; hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasında her zaman; kambiyo takibinde senedin kambiyo senedi niteliği taşımadığı şikâyetinde beş gün |
| Trafik cezasına itiraz — trafik idari para cezasını kaldırtmak | Sulh ceza hâkimliği | Tebliğ veya tefhimden itibaren on beş gün |
| İstinaf — ilk derece mahkemesi kararının üst mahkemede incelenmesini istemek | Kararı veren mahkeme aracılığıyla bölge adliye mahkemesi | Kararın tebliğinden itibaren iki hafta (ceza davasında gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta) |
| İşe iade davası — geçerli sebep olmadan yapılan feshe karşı işe dönmek | Önce arabuluculuk bürosu, sonra iş mahkemesi | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya; son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava |
| İtirazın iptali davası — borçlunun itirazıyla duran icra takibini devam ettirmek | Görevli mahkeme (kira alacağında sulh hukuk); kanunda sayılan hâllerde önce arabuluculuk | İtirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl |
| Çekişmeli boşanma — anlaşmazlık halinde açılan boşanma davası | Aile mahkemesi | Sebebe göre değişir; TMK m.178: hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yıl (ferî talepler) |
| Kiracının tahliyesi — kira sözleşmesinin sona erdirilmesi | Önce arabuluculuk (6325 m.18/B), sonra sulh hukuk | Sebebe göre değişir; iki haklı ihtar, tahliye ihtarı, gereksinim gibi hâllerde farklı süreler |
| Tahliye taahhüdüne dayalı tahliye — imzalı tahliye taahhüdüne göre tahliye | İcra dairesi (İİK m.272) veya sulh hukuk (arabuluculuk sonrası) | Taahhüt tarihinden itibaren bir ay |
| İş kazası tazminatı — iş kazası veya meslek hastalığından doğan tazminat | İş mahkemesi (7036 m.3/3 uyarınca arabuluculuk KAPSAM DIŞI) | TBK m.72: iki yıl / on yıl; ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre |
| Delil tespiti — davadan önce veya sırasında delilin belirlenmesi | Davanın esasını inceleyecek mahkeme veya delilin/tanığın bulunduğu yer sulh hukuk | Delilin kaybı veya ispat güçlüğü tehlikesi doğduğunda gecikmeksizin |
| Ecrimisil — taşınmazın haksız kullanılması karşılığı tazminat | Asliye hukuk (uygulamada taşınmazın bulunduğu yer) | Beş yıl (dönemsel edim niteliği; TBK m.147) |
| Çek iptali — kaybolan / zayi olan çekin iptali | Asliye ticaret (ödeme veya hamilin yerleşim yeri; TTK m.757/1) | Ödeme günü geçmemiş çekte gecikmeksizin; ilan süresi en az üç ay, en çok bir yıl |
| Hâkimin reddi — dosyada tarafsızlık şüphesi bulunan hâkimi reddetmek | Ret talebini merci HMK m.40 | HMK m.38/1: sebebin bilindiği hâlde ilk duruşmaya kadar; sonradan öğrenilmişse öğrenmeden sonraki ilk duruşmada |
| Mazeret dilekçesi — duruşmaya katılamama gerekçesini bildirmek | Davanın görüldüğü mahkeme | Duruşma gününden ÖNCE (belge ile birlikte) |
| Yıllık izin istem formu — çalışanın yıllık ücretli iznini talep etmesi | İşveren / işveren vekili | 4857 m.53-60: hak edilen izin süresi ve kullanım kuralları |
| İsim / soyisim değiştirme — nüfus kaydındaki adın haklı sebeple değiştirilmesi | Asliye hukuk mahkemesi (5490 m.36: yerleşim yeri) | TMK m.27/4: değişikliğe uğrayan hakkı zedelenen bir yıl içinde iptal dava açabilir |
| Adli sicil / arşiv kaydı silme — infazı biten kaydın adli sicil / arşivden silinmesi | Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü; ret hâlinde idare mahkemesi | 5352 m.9-12: mahkumiyet türüne göre 5 / 15 / 30 yıl |
Hangisini kullanmalıyım?
- Elinize bir ödeme emri geldiyse ilk bakılacak yer borca itirazdır; aynı ödeme emri mal beyanı yükümlülüğünü de doğurur. İki işlem birbirinden ayrıdır ve ikisinin de süresi kısadır.
- Bir idari birim ceza kestiyse önce belgenin idari para cezası mı yoksa idari işlem mi olduğuna bakılır; merci ve süre buna göre değişir.
- Bir suça maruz kaldıysanız şikâyet yolu izlenir; şikâyete bağlı suçlarda süre işlediği için gecikmemek gerekir.
- Aldığınız mal ya da hizmetten kaynaklanan bir sorun varsa tüketici hakem heyeti başvurusu ilk basamaktır.
- Karşı tarafa önce yazılı süre vermek istiyorsanız ihtarname kullanılır; bu bir dava ya da takip değildir.
- Dava açmayı düşünüyorsanız uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuk kapsamında olup olmadığı baştan kontrol edilmelidir.
Dilekçe yazarken dikkat edilecekler
- Süre, kural olarak belgenin tebliğ edildiği tarihten itibaren işler. Tebliğ zarfı ve tarihi saklanmalıdır.
- Karşı tarafın adı ya da ticaret unvanı eksiksiz yazılmalı, adres güncel olmalıdır.
- Talep açık olmalıdır: ne istendiği, hangi tutarın ve hangi işlemin söz konusu olduğu tek tek yazılır.
- Anlatılan her olgunun bir belgeye dayanması gerekir; sözlü görüşmeler kaydı yoksa ispat edilemez.
- Dilekçenin bir örneği, üzerinde havale ya da kayıt tarihi bulunacak biçimde alınıp saklanmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Bu sayfadaki örnekleri olduğu gibi kullanabilir miyim?
Örnekler genel iskeletlerdir ve doldurulması gereken yer tutucular içerir. Somut olayınıza göre eklenecek ya da çıkarılacak hususlar bulunur; olduğu gibi kullanmak eksik veya yanlış bir başvuruya yol açabilir.
2. Süreyi kaçırdım, yapabileceğim bir şey var mı?
Bu, hangi süreyi kaçırdığınıza bağlıdır. Bazı sürelerin geçmesi hakkın tümden kaybına yol açar; bazılarında ise başka bir yol açık kalabilir. Durumun gecikmeden değerlendirilmesi gerekir.
3. Dilekçemi elden mi vermeliyim?
Elden verildiğinde kayıt tarihi anında oluşur ve bu tarih ispat bakımından değerlidir. Bazı başvurular e-Devlet üzerinden elektronik olarak da yapılabilir. Posta kullanılacaksa gönderim ve teslim tarihlerini gösteren belge saklanmalıdır.
4. Avukat tutmadan dilekçe verebilir miyim?
Kanun, bu başvuruların çoğunda avukat zorunluluğu getirmez; kişi kendi adına başvurabilir. Ancak sürelerin kısa ve sonuçlarının ağır olduğu işlerde, başvurudan önce hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.
5. Dilekçemde eksik varsa ne olur?
Eksiklik türüne göre sonuç değişir. Kimi eksiklikler için süre verilip tamamlanması istenir; kimi durumlarda ise başvuru esasa girilmeden reddedilir. Bu nedenle başvuru öncesinde belgelerin ve talebin gözden geçirilmesi önemlidir.
İlgili sayfalar
Durumunuza uygun başlığı bulmak için Durumunuza Göre Ne Yapmalısınız? sayfasına, görüşme talebi için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.