İcra Takibine İtiraz: Süre, Usul ve Sonrasında Ne Olur
Bir icra dosyasından haberdar olduğunuzda ilk mesele borcun doğru olup olmadığı değil, süredir. İcra ve İflas Kanunu itiraz için kısa ve kesin süreler öngörür; süre geçtikten sonra borca itiraz edilemez ve takip kesinleşir. Bu sayfa, takibe itiraz çevresindeki soruları dayanaklarıyla toplar.
Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.
İcra takibine itiraz süresi kaç gündür?
Süre takibin türüne göre değişir. Elinize ulaşan belgenin üstünde takip türü yazılıdır ve bu ayrım her şeyi belirler.
| Takip türü | Süre | Nereye | Takip durur mu |
|---|---|---|---|
| İlamsız takip (genel haciz yolu) | 7 gün | İcra dairesi | Evet, kendiliğinden durur |
| Kambiyo senetlerine özgü takip (çek, bono, poliçe) | 5 gün | İcra mahkemesi | Hayır — ancak mahkeme karar verirse |
| Kiralanan taşınmazın tahliyesi (kira alacağı) | 7 gün | İcra dairesi | Evet |
| İlamlı takip | Borca itiraz edilemez; ancak icranın geri bırakılması istenebilir | ||
Süre, ödeme emrinin tebliğ edildiği günü izleyen günden başlar. Tebligatın usulüne uygun yapılmadığı düşünülüyorsa ayrıca tebligatın usulsüzlüğü ileri sürülür; bu ayrı bir yoldur ve öğrenme tarihine bağlıdır.
Borca itiraz ile imzaya itiraz arasındaki fark nedir?
Bu ayrım, itiraz dilekçesinde yapılan en yaygın hatanın kaynağıdır.
- Borca itiraz, borcun bulunmadığını, ödendiğini, zamanaşımına uğradığını ya da miktarının farklı olduğunu ileri sürmektir. Sebep göstermek zorunlu değildir.
- İmzaya itiraz, senetteki imzanın size ait olmadığını ileri sürmektir ve ayrıca ve açıkça yapılmalıdır. Kanun bu konuda kesindir: imza açıkça reddedilmemişse imza kabul edilmiş sayılır (İİK m.62/5).
Yani “borca itiraz ediyorum” demek, imzayı da reddetmiş sayılmanızı sağlamaz. İkisi birlikte söz konusuysa dilekçede ikisi de ayrı ayrı yazılmalıdır.
Kira sözleşmesine dayanan takipte imzaya itiraz edilmesinin sonuçları için kira sözleşmesindeki imzaya itiraz takibi durdurur mu yazımıza bakabilirsiniz.
İtiraz ettikten sonra ne olur?
İlamsız takipte itiraz, takibi kendiliğinden durdurur (İİK m.66). Bundan sonra hamle sırası alacaklıdadır ve iki yoldan birini seçer:
| İtirazın iptali davası | İtirazın kaldırılması | |
|---|---|---|
| Dayanak | İİK m.67 | İİK m.68 |
| Nerede | Genel mahkeme | İcra mahkemesi |
| Süre | İtirazın tebliğinden itibaren bir yıl | İtirazın tebliğinden itibaren altı ay |
| Şartı | Yok | Kanunda sayılan nitelikte bir belge bulunması |
| Kapsamı | Uyuşmazlığın esası incelenir | Yalnızca belge üzerinden inceleme |
Her iki yolda da haksız çıkan taraf aleyhine icra inkâr tazminatı gündeme gelebilir: talep hâlinde ve koşulları varsa, hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata karar verilir (İİK m.67/2). Bu, itirazın gelişigüzel yapılmaması gereken asıl sebeptir.
Kambiyo senedine itiraz neden farklıdır?
Çek, bono ve poliçe için özel bir takip yolu vardır. Buradaki itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır ve — en önemlisi — itiraz satıştan başka takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz (İİK m.169/a). Takibin durması için icra mahkemesinden ayrıca karar alınması gerekir.
Bu fark uygulamada ağır sonuçlar doğurur: beş günlük süre içinde itiraz edilmiş olsa bile, mahkemeden durdurma kararı alınmadıkça haciz işlemleri devam edebilir. Konunun ayrıntısı için kambiyo senetlerinde icra takibi ve kambiyo senetlerinde zamanaşımı yazılarına bakabilirsiniz.
Maaş haczi nasıl uygulanır, ne kadarı haczedilebilir?
İşçi ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez, devir ve temlik edilemez (4857 s.K. m.35). İcra ve İflas Kanunu ise ters yönden bir alt sınır koyar: borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar düşüldükten sonra haczedilecek tutar dörtte birden az olamaz (İİK m.83). Yani İş Kanunu’na tabi işçide dörtte bir hem alt hem üst sınırdır. Ancak borçlunun bakmakla yükümlü olduğu kişiler için hâkim bu oranı azaltabilir; nafaka alacakları bakımından ise bu sınır uygulanmaz.
Maaş haczi, borç bitene kadar sürer. Haczin kaldırılması için borcun ödenmesi, taraflar arasında ödeme anlaşması yapılması ya da takibin iptali gerekir.
Hangi mallar haczedilemez?
Kanun, borçlunun ve ailesinin asgari yaşam koşullarını korumak için bir liste öngörür (İİK m.82). Başlıcaları:
- Borçlunun ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyası ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası — para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyası gibi kıymetli şeyler bunun dışındadır,
- Ekonomik faaliyeti bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli her türlü eşya; borçlu esnaf veya çiftçi ise sanatı ya da geçimi için zorunlu alet, edevat ve nakil vasıtaları,
- Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacağı,
- Borçlunun haline münasip evi,
- Öğrenci bursları,
- Vücut veya sağlık üzerine verilen zararlar için ödenen tazminatlar.
Ev eşyası bendi 2023’te genişletilmiştir (7445 s.K. m.2): daha önce “aynı amaçla kullanılan eşyadan biri” korunurken, bugün kıymetli şeyler dışında kalan ev eşyasının tamamı haciz dışındadır. Aynı değişiklikle ev eşyası, “borç o eşyanın bedelinden doğuyorsa istisna uygulanmaz” kuralının da kapsamından çıkarılmıştır: borcunuz tam da o beyaz eşyanın taksitinden doğsa bile ev eşyası haczedilemez.
Haczedilemez bir mal haczedilmişse, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir.
Haciz ihbarnamesi (89/1, 89/2, 89/3) nedir?
Borçlunun üçüncü bir kişideki alacağı ya da malı varsa — banka mevduatı, işverendeki ücret alacağı, kiracıdaki kira gibi — icra dairesi doğrudan o üçüncü kişiye yazı gönderir (İİK m.89). Üç aşamalıdır:
- Birinci ihbarname (89/1): Üçüncü kişiye “borçlunun sende alacağı varsa icra dairesine öde” denir. İtiraz süresi yedi gündür.
- İkinci ihbarname (89/2): Birinciye süresinde itiraz edilmemişse gönderilir. Yine yedi gün içinde itiraz edilebilir.
- Üçüncü ihbarname (89/3): İkinciye de itiraz edilmemişse gönderilir. Bu aşamada üçüncü kişi borcu zimmetinde saymış olur ve kendisi hakkında takip yapılabilir; kurtulması için on beş gün içinde menfi tespit davası açması gerekir.
Üçüncü kişinin ihbarnameyi “beni ilgilendirmez” diyerek yanıtsız bırakması ciddi sonuç doğurur. Sessiz kalmak, borcun kabulü sonucunu doğurur.
Sıkça Sorulan Sorular
1. İtiraz süresini kaçırdım, yapabileceğim bir şey var mı?
Takip kesinleşir ve borca itiraz edilemez. Ancak süre engeli aşılabilen yollar vardır: gecikmiş itiraz (mazeret koşullarıyla), tebligatın usulsüzlüğüne dayalı şikâyet ya da borçlu olmadığınızın tespiti için menfi tespit davası. Hangisinin uygun olduğu somut duruma bağlıdır.
2. Borcu ödedim ama takip devam ediyor, ne yapmalıyım?
Ödemeyi belgeleyen makbuz varsa, ödeme itiraz sebebi olarak ileri sürülür. Takip kesinleşmişse ve ödeme takipten sonra yapılmışsa, borcun bittiğinin tespiti ve dosyanın kapatılması icra dairesinden istenir. Haksız yapılan tahsilat için istirdat davası gündeme gelebilir.
3. Eve haciz gelir mi?
Gelebilir; ancak İİK m.82’deki haczedilemez mallar alınamaz. 2023’ten bu yana, kıymetli eşya (para, altın, antika, süs eşyası gibi) dışında kalan tüm ev eşyası haciz dışındadır; borç o eşyanın bedelinden doğsa bile durum değişmez. Haczedilemez bir malın haczi hâlinde yedi gün içinde şikâyet yoluna gidilir.
4. İcra dosyası nasıl kapanır?
Borcun tamamının ve fer’ilerinin ödenmesiyle, alacaklının takipten feragat etmesiyle veya takibin mahkeme kararıyla iptaliyle kapanır. Ödeme sonrası hacizlerin fiilen kaldırılması için icra dairesine ayrıca başvurulması gerekir.
5. Banka hesabıma bloke kondu, doğrudan itiraz edebilir miyim?
Bankaya itiraz edilmez; banka yalnızca icra dairesinin yazısını uygular. İşlem, dosyanın bulunduğu icra dairesi ve gerektiğinde icra mahkemesi nezdinde yürütülür. Maaş hesabına yapılan blokede dörtte bir sınırı gözetilmelidir.
6. Kapıma icra memuru geldi, ne yapmalıyım?
Haciz işlemi sırasında tutulan tutanağı okuyun ve bir örneğini isteyin; hangi malların yazıldığı buradan görülür. İİK m.82’deki haczedilemez mallar alınamaz. Haczedilemez bir mal yazılmışsa, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilir. Kapıyı açmama, işlemi durdurmaz; kilitli yerler için icra müdürü çilingir marifetiyle giriş yapabilir.
7. Haberim olmayan bir icra dosyası çıktı, borcu hiç bilmiyorum. Ne yapabilirim?
Önce tebligatın size usulüne uygun yapılıp yapılmadığına bakılır. Usulsüz tebligat hâlinde süre, öğrenme tarihinden işler ve bu durum icra mahkemesine şikâyetle ileri sürülür. Süre kesin olarak geçmişse, borçlu olmadığınızın tespiti için menfi tespit davası yolu vardır. Dosyayı e-Devlet ve UYAP üzerinden görüntüleyebilirsiniz.
8. Maaşıma haciz kondu, geçinemiyorum. Oran düşürülebilir mi?
İş Kanunu’na tabi işçilerde ücretin en çok dörtte biri haczedilebilir (4857 s.K. m.35); İcra ve İflas Kanunu da haczedilecek miktarın dörtte birden az olamayacağını söyler (İİK m.83). Haczedilecek miktar, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli görülen kısım düşüldükten sonra belirlenir (İİK m.83/1); bakmakla yükümlü olduğunuz kişiler varsa bunu belgeleyerek icra dairesinden istemeniz gerekir. İş Kanunu m.35'teki dörtte birlik üst sınır nafaka alacakları için geçerli değildir. Kesinti kanuna aykırıysa, öğrendiğiniz günden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilir (İİK m.16).
9. Banka hesabıma yatan maaşıma bloke kondu, bu doğru mu?
Maaşın banka hesabına yatmış olması, maaş niteliğini ortadan kaldırmaz; dörtte bir sınırı burada da gözetilmelidir. Hesabın maaş hesabı olduğu belgelenerek icra dairesine başvurulur. Ancak şikâyet süresi blokeyi öğrendiğiniz günden itibaren yedi gündür (İİK m.16) ve icra dairesine başvurmak bu süreyi durdurmaz; icra dairesinin cevabını beklerken süre dolabilir. Emekli aylıkları ise nafaka ve SGK alacakları dışında kural olarak haczedilemez (5510 s.K. m.93).
10. Borcumu ödedim ama hacizler duruyor. Kendiliğinden kalkar mı?
Kalkmaz. Ödeme sonrasında hacizlerin fekki (kaldırılması) için icra dairesine ayrıca başvurulması gerekir. Tapu, trafik ve banka hacizleri, icra dairesinin ilgili kuruma yazacağı müzekkere ile kalkar.
Değerlendirme talebi
İcra dosyalarında sonucu belirleyen şey neredeyse her zaman süredir. Elinize bir ödeme emri ulaştıysa, önce tebliğ tarihine ve takip türüne bakın. Alanla ilgili diğer içerikler için icra ve iflas hukuku sayfasına, görüşme talebi için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.