İcra ve İflas Hukuku

İcra ve iflas hukuku, alacağın rıza ile ödenmemesi hâlinde devlet zoruyla tahsilini düzenler. Kurallar 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda yer alır. Bu alanda başarıyı belirleyen çoğu zaman alacağın varlığı değil, doğru takip yolunun seçilmesi ve sürelere uyulmasıdır. Bu sayfa, takip türlerini ve süreleri dayanaklarıyla açıklar.

Takip yolunun seçimi

Elinizdeki belge, hangi yoldan gidebileceğinizi ve borçlunun hangi imkânlara sahip olacağını belirler.

Kambiyo takibinde borçlunun itiraz imkânı dar, süresi kısadır. Buna karşılık senedin zamanaşımına uğramış olması bu yolu kapatır; ayrıntı için kambiyo senetlerinde zamanaşımı süreleri yazımıza bakabilirsiniz.

İtiraz ve itirazın giderilmesi

İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz ederse takip durur (İİK m.62). Alacaklının önünde iki yol vardır:

Her iki davada da haksız çıkan taraf aleyhine, talep hâlinde yüzde yirmiden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilebilir. Bu, itirazın hafife alınmaması gereken bir sonucudur.

Haciz, satış ve süreler

Takip kesinleştikten sonra haciz istenebilir. İki süre birlikte işletilmelidir:

• Haciz talebi: Ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde istenmelidir (İİK m.78). İstenmezse dosya işlemden kalkar.
• Satış talebi: Haciz tarihinden itibaren bir yıl içinde istenmelidir (İİK m.106). Süresinde istenmezse haciz düşer.

Her şey haczedilemez. Kanun, borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürmesi için gerekli olanları koruma altına almıştır (İİK m.82): kıymetli şeyler dışında kalan tüm ev eşyası, mesleğin sürdürülmesi için gerekli araçlar, borçlunun haline münasip evi, öğrenci bursları ve bazı aylık ve ödenekler bunlar arasındadır. Maaş haczinde ise kural nettir: borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar düşüldükten sonra haczedilecek tutar maaşın dörtte birinden az olamaz, ancak tamamı da haczedilemez (İİK m.83). İş Kanunu’na tabi işçilerde ayrıca bir üst sınır vardır: aylık ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez, devir ve temlik edilemez (4857 s.K. m.35). Nafaka alacakları her iki sınırlamanın da dışındadır.

İstihkak iddiası

Haczedilen malın borçluya değil üçüncü bir kişiye ait olduğu ileri sürülebilir. Bu iddia haciz sırasında hazır bulunulduğunda derhâl, aksi hâlde öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirilmelidir (İİK m.96).

Uygulamada belirleyici olan karinelerdir: borçluyla birlikte oturulan yerde bulunan mal borçlunun sayılır; bu karinenin aksini ispat yükü, istihkak iddiasında bulunana düşer.

İflas ve konkordato

İflas, yalnızca tacirler ve kanunen iflasa tabi kişiler hakkında istenebilir. Adi iflas yolunda alacaklı, iflas yoluyla takip yapar; borçlu ödeme emrine itiraz etmezse veya itiraz kaldırılırsa iflas davası açılır (İİK m.155 vd.).

Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, alacaklılarıyla anlaşarak yeniden yapılandırma yoludur (İİK m.285 vd.). Mahkeme öncelikle geçici mühlet verir; şartlar sağlanırsa kesin mühlete geçilir ve komiser görevlendirilir. Mühlet süresince borçluya karşı takip yapılamaz.

Büromuzun kurucu avukatı konkordato komiserliği yetkisine sahiptir; ayrıntı için Ekibimiz sayfasına bakabilirsiniz.

Şikâyet ve görevli merci

Takip masraflarını görmek için Dava Harcı Hesaplama, vekâlet ücreti için Vekâlet Ücreti Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

İcra ve İflas Hukuku Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Ödeme emri geldi, ne yapmalıyım?
Önce hangi takip yolu olduğuna bakın; süre ve merci buna göre değişir. İlamsız takipte yedi gün içinde icra dairesine, kambiyo senedine dayalı takipte beş gün içinde icra mahkemesine itiraz edilir. Borca itiraz ediyorsanız bunu açıkça belirtmeniz gerekir; yalnızca imzaya itiraz ile borca itirazın sonuçları farklıdır.

2. Maaşımın tamamı haczedilebilir mi?
Hayır. Maaş ve ücretlerin ancak bir kısmı haczedilebilir. İcra ve İflas Kanunu haczedilecek miktarın dörtte birden az olamayacağını söyler (İİK m.83); İş Kanunu’na tabi işçilerde ise aylık ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez (4857 s.K. m.35). Birden fazla haciz varsa sıraya girer. Nafaka alacakları bu sınırlamaya tabi değildir. Emekli aylıkları bakımından ise kural olarak haciz mümkün değildir.

3. Borcum yok ama takip başlatılmış, ne yapabilirim?
Süresinde itiraz ederek takibi durdurabilirsiniz. Alacaklı bunun üzerine itirazın iptali veya kaldırılması yoluna gider. Ayrıca borçlu olmadığınızın tespiti için menfi tespit davası açabilirsiniz (İİK m.72); teminat karşılığında takibin durdurulması da istenebilir.

4. Takip dosyam ne kadar süre açık kalır?
Dosya kendiliğinden kapanmaz ama süreler işler: ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde haciz istenmezse dosya işlemden kalkar; haczedilen mal için bir yıl içinde satış istenmezse haciz düşer. İşlem yapılmayan dönemlerde ayrıca zamanaşımı işlemeye başlar.

5. İtiraz edersem tazminat öder miyim?
İtirazınız haksız bulunursa, alacaklının talebi hâlinde alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilebilir (İİK m.67). Bunun tersi de geçerlidir: alacaklının talebi haksız çıkarsa aynı oranda kötüniyet tazminatı ödemesi gündeme gelir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebilir. Somut durumunuz için ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.

Ayrıntılı rehber

Ödeme emri elinize ulaştıysa itiraz süresi, borca ve imzaya itiraz farkı, itirazdan sonra alacaklının izleyebileceği yollar ve haciz ihbarnameleri için İcra Takibine İtiraz: Süre, Usul ve Sonrasında Ne Olur sayfasına bakabilirsiniz.

Bu alanda yayımladığımız yazılar

• Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte zamanaşımı
• Karşılıksız Çekte İhtiyati Haciz: Yetkili Mahkeme
• Hacizde İstihkak İddiasını Kim İleri Sürebilir?
• Maaşımın Ne Kadarı Haczedilebilir? Dörtte Bir Kuralının İki Yüzü
• Mal Beyanında Bulunmazsam Ne Olur? Hapisle Tazyik ve Süreler
• Evime Haciz Gelirse Neler Alınamaz? Haczedilemeyen Mal ve Eşyalar
• Banka Hesabıma Bloke Kondu: Maaş Hesabıysa Ne Yapabilirim?