İşsizlik Maaşı Hesaplama
İşsizlik ödeneği, iş sözleşmesi kendi istek ve kusuru dışında sona eren sigortalıya, belirli koşulları taşıması hâlinde Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından yapılan bir ödemedir. Dayanağı 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’dur. Uygulamada “işsizlik maaşı” denmekle birlikte kanundaki adı işsizlik ödeneği’dir.
Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Güncel tutar ve oranlar için iskur.gov.tr adresini esas alınız.
Kimler işsizlik ödeneğinden yararlanabilir?
Kanun üç koşulu birlikte arar (4447 s.K. m.51):
- Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak,
- Son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak,
- İş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren 30 gün içinde İŞKUR’a başvurmak.
Bunların yanında feshin niteliği de önemlidir. Ödenek, sözleşmenin kendi istek ve kusuru dışında sona erdiği hâllerde doğar. Başlıca örnekler:
- İşverenin, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık dışındaki bir nedenle feshi,
- İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkını kullanması,
- Belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin dolmasıyla sona ermesi,
- İşyerinin el değiştirmesi, kapanması ya da işin niteliğinin değişmesi nedeniyle işten çıkarılma.
Buna karşılık istifa hâlinde kural olarak ödenek doğmaz. Ancak istifa gibi görünen bir ayrılışın gerçekte haklı nedenle fesih olduğu hâller uygulamada sık görülür — ücretin ödenmemesi, sigorta priminin eksik yatırılması, çalışma koşullarının esaslı biçimde değiştirilmesi gibi. Bu ayrım ödeneğe hak kazanıp kazanmadığınızı doğrudan belirler; tereddüt varsa iş hukuku alanında değerlendirme yaptırmakta yarar vardır.
Ödenek ne kadar süreyle verilir?
Süre, son üç yıldaki prim gün sayısına göre belirlenir (4447 s.K. m.50):
| Son üç yıldaki prim gün sayısı | Ödeme süresi |
|---|---|
| 600 gün | 180 gün |
| 900 gün | 240 gün |
| 1080 gün ve üzeri | 300 gün |
Ödeme, başvurunun yapıldığı tarihi izleyen ayın sonuna kadar tamamlanacak biçimde her ay yapılır.
Tutar nasıl belirlenir?
Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kırkıdır. Bu tutarın bir de üst sınırı vardır: hesaplanan miktar, aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde seksenini geçemez.
Bu iki kural birlikte şu sonucu doğurur: yüksek ücretle çalışan bir sigortalının aldığı ödenek, ücretiyle orantılı biçimde artmaz; üst sınırda durur. Asgari ücret her yıl değiştiği için üst sınır da her yıl değişir.
Ödenekten damga vergisi dışında kesinti yapılmaz. Ödenek süresince genel sağlık sigortası primleri İŞKUR tarafından karşılanır.
Ödenek hangi hâllerde kesilir?
Kanun ödeneğin kesileceği hâlleri ayrıca sayar (4447 s.K. m.52). Başlıcaları:
- İŞKUR tarafından teklif edilen, mesleğine ve son çalıştığı işin ücret ve çalışma koşullarına yakın bir işi haklı bir neden olmaksızın reddetmek,
- Ödenek aldığı sürede gelir getirici bir işte çalıştığının tespit edilmesi,
- Yaşlılık aylığı almaya başlamak,
- İŞKUR’ca yapılan çağrılara ve düzenlenen mesleki geliştirme eğitimlerine haklı bir neden olmaksızın katılmamak.
Başvuru nasıl yapılır?
Başvuru, fesihten itibaren 30 gün içinde İŞKUR’a yapılır. Başvuru il müdürlüklerinden ya da e-Devlet üzerinden yapılabilir. Otuz günlük süre kaçırılırsa, gecikilen süre ödenek süresinden düşülür; mücbir sebep hâlleri saklıdır.
Başvuruda işten ayrılma bildirgesindeki fesih kodu belirleyicidir. Kod, ayrılışın gerçek sebebiyle uyuşmuyorsa — örneğin haklı nedenle fesih “istifa” olarak bildirilmişse — ödenek reddedilebilir. Böyle bir durumda bildirgenin düzeltilmesi ya da dava yoluyla tespiti gündeme gelir.
Diğer alacaklarla ilişkisi
İşsizlik ödeneği, işverenden istenebilecek alacakların yerine geçmez; onlardan bağımsızdır. İş sözleşmesi sona eren bir çalışanın ayrıca kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kullanılmamış yıllık izin ücreti ve varsa fazla çalışma alacağı gündeme gelebilir. Bunların hesabı ve talep usulü işsizlik ödeneğinden ayrıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. İstifa edersem işsizlik ödeneği alabilir miyim?
Kural olarak hayır. Ancak ayrılışınız gerçekte haklı nedenle fesih niteliği taşıyorsa — ücretin ödenmemesi, sigortanın eksik bildirilmesi, çalışma koşullarının esaslı biçimde değiştirilmesi gibi — durum değişir. Belirleyici olan bildirgedeki kod değil, feshin gerçek sebebidir.
2. Otuz günlük başvuru süresini kaçırdım, hakkım tamamen düşer mi?
Hayır. Süre kaçırılırsa hak bütünüyle ortadan kalkmaz; gecikilen süre toplam ödenek süresinden düşülür. Mücbir sebep hâlleri saklıdır.
3. Ödenek alırken sigortalı bir işe girersem ne olur?
Ödeme kesilir. Gelir getirici bir işte çalışıldığının sonradan tespit edilmesi hâlinde, ödenen tutarlar yasal faiziyle geri istenir.
4. İşsizlik ödeneği aldığım süre emekliliğime sayılır mı?
Ödenek süresince genel sağlık sigortası primi İŞKUR tarafından karşılanır. Uzun vadeli sigorta kolları (malullük, yaşlılık, ölüm) bakımından ise bu süre kural olarak prim ödenen süre sayılmaz.
5. Kıdem tazminatı aldım, yine de işsizlik ödeneği alabilir miyim?
Evet. İkisi farklı hukuki temellere dayanır: kıdem tazminatı işverenden istenen bir alacak, işsizlik ödeneği ise sigorta sisteminden yapılan bir ödemedir. Birini almanız diğerine engel değildir.
Değerlendirme talebi
İşsizlik ödeneğine hak kazanıp kazanmadığınız çoğu zaman tek bir ayrıntıya bağlıdır: işten ayrılışın hangi sebeple bildirildiği. Bu konuda görüşme talep etmek için iletişim sayfasındaki formu kullanabilirsiniz.