Ticaret Hukuku
Ticaret hukuku, ticari işletmelerin faaliyetlerini, tacirler arasındaki ilişkileri ve ticari işlemleri düzenler. Türk Ticaret Kanunu’nun getirdiği kurallar, adi işlere göre daha katı sorumluluk ve daha kısa süreler öngörür. Bu sayfa, ticari uyuşmazlıklarda en sık karşılaşılan konuları dayanakları ve süreleriyle birlikte açıklar.
Tacir olmanın hukuki sonuçları
Bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişi tacirdir (TTK m.12); ticaret şirketleri ise kuruluşlarıyla birlikte tacir sayılır (TTK m.16). Tacir sıfatı, kişiye bir dizi yükümlülük yükler:
- Basiretli iş adamı gibi hareket etme: Tacir, ticaretine ilişkin faaliyetlerde basiretli bir iş adamı gibi davranmakla yükümlüdür (TTK m.18/2). Bu ölçüt, tacirin “bilmiyordum” savunmasını büyük ölçüde kapatır.
- Ticari defter tutma: Her tacir defter tutmak zorundadır (TTK m.64); defterler uyuşmazlıkta delil olarak değerlendirilir.
- İhtar ve ihbarların şekli: Temerrüt, fesih ve sözleşmeden dönmeye ilişkin bildirimler noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya KEP ile yapılmalıdır (TTK m.18/3).
- Fatura ve teyit mektubuna itiraz: Faturayı alan tacir, sekiz gün içinde itiraz etmezse içeriğini kabul etmiş sayılır (TTK m.21/2).
- Ücret ve faiz isteme: Tacir, yaptığı iş için ücret ve verdiği avans için faiz isteyebilir (TTK m.20).
Ticari dava nedir, nerede görülür?
Ticari davalar TTK m.4’te sayılmıştır. Bunlar; her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile kanunda “mutlak ticari dava” olarak sayılan uyuşmazlıklardır. Ticari davalara asliye ticaret mahkemesi bakar (TTK m.5); bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla görev yapar.
Dava şartı arabuluculuk
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A). Bu şart yerine getirilmeden açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir.
Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk süreci, arabulucunun görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırılır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla iki hafta uzatılabilir. Ayrıntı için Arabuluculuk Hizmeti sayfasına bakabilirsiniz.
Şirketler hukuku
Uygulamada en çok karşılaşılan iki sermaye şirketi anonim ve limited şirkettir.
| Konu | Anonim şirket | Limited şirket |
|---|---|---|
| Dayanak | TTK m.329 vd. | TTK m.573 vd. |
| Ortak sayısı | En az 1 | En az 1, en çok 50 |
| Pay devri | Kural olarak serbest (TTK m.490); esas sözleşmeyle sınırlanabilir | Yazılı ve noter onaylı devir sözleşmesi + genel kurul onayı (TTK m.595) |
| Kamu borcundan sorumluluk | Yönetim kurulu üyeleri, kanuni temsilci sıfatıyla | Ortaklar, sermaye payı oranında doğrudan sorumlu (6183 s.K. m.35) |
Limited şirkette ortağın kamu borcundan payı oranında doğrudan sorumlu olması, iki tür arasındaki en önemli pratik farklardan biridir ve şirket türü seçilirken göz önünde tutulmalıdır.
Yabancı yatırımcıların Türkiye’de şirket kurarken izleyecekleri adımlar ve karşılaşacakları yükümlülükler için yabancıların Türkiye’de şirket kurması yazımıza bakabilirsiniz. Şirketlerin yeşil dönüşüm projelerine sağlanan ihracat desteğine ilişkin düzenleme için ise yeşil dönüşüme ihracat desteği yazımıza bakabilirsiniz.
Genel kurul kararının iptali
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarının iptali istenebilir (TTK m.445). Dava, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde açılır (TTK m.445). Bu süre hak düşürücüdür.
Kıymetli evrak: çek, bono ve poliçe
Kambiyo senetleri, alacaklıya kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip imkânı verir. Bu yol daha hızlı işler ve borçlunun itiraz imkânları sınırlıdır; ancak süreye bağlıdır.
| Senet ve taraf | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Çekte tüm borçlulara karşı | 3 yıl | İbraz süresinin bitiminden | TTK m.814 |
| Bono/poliçede düzenleyen veya kabul edene karşı | 3 yıl | Vade tarihinden | TTK m.749/1 |
| Hamilin cirantalara karşı | 1 yıl | Protesto tarihinden | TTK m.749/2 |
| Cirantaların birbirine karşı | 6 ay | Ödeme veya dava tarihinden | TTK m.749/3 |
Zamanaşımı dolduğunda alacak yok olmaz; senet yalnızca kambiyo vasfını yitirir. Alacaklı temel ilişkiye dayanarak genel hükümlere göre dava açabilir, ancak ispat yükü ağırlaşır. Ayrıntı için kambiyo senetlerinde zamanaşımı süreleri yazımızı okuyabilirsiniz.
Haksız rekabet
Rakipler arasındaki veya tedarikçilerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı ve dürüstlük kuralına aykırı davranışlar haksız rekabet oluşturur (TTK m.54–55). Başlıca hâller; kötüleme, yanıltıcı bilgi verme, başkasının iş ürününden yetkisiz yararlanma, iş şartlarına uymama ve ticari sırların hukuka aykırı olarak ele geçirilmesidir.
Haksız rekabetten doğan davalar, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde doğumundan itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TTK m.60).
Görevli mahkeme ve süreler
| Uyuşmazlık | Görevli mahkeme | Süre |
|---|---|---|
| Ticari alacak ve tazminat | Asliye ticaret mahkemesi | Önce arabuluculuk (dava şartı) |
| Genel kurul kararının iptali | Asliye ticaret mahkemesi | Karardan 3 ay |
| Haksız rekabet | Asliye ticaret mahkemesi | Öğrenmeden 1 yıl, her hâlde 3 yıl |
| Faturaya itiraz | — | Tebliğden 8 gün |
| Kambiyo takibinde ödeme emrine itiraz | İcra mahkemesi | Tebliğden 5 gün |
Ticaret Hukuku Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. Gelen faturaya itiraz etmezsem ne olur?
Faturayı alan tacir, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse faturayı kabul etmiş sayılır (TTK m.21/2). Bu nedenle itirazın süresinde ve ispatlanabilir bir yolla — noter, taahhütlü mektup veya KEP — yapılması önemlidir.
2. Ticari davada doğrudan dava açabilir miyim?
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde hayır; önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (TTK m.5/A). Bu şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir. Diğer ticari davalarda doğrudan dava açılabilir.
3. Limited şirket ortağı şirketin vergi borcundan sorumlu mu?
Evet. 6183 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca limited şirket ortakları, şirketten tahsil edilemeyen kamu alacağından sermaye payları oranında doğrudan sorumludur. Bu sorumluluk, anonim şirket pay sahiplerinde bulunmaz.
4. Elimdeki çekin zamanaşımı dolduysa alacağım gider mi?
Hayır. Zamanaşımı, senedin kambiyo senetlerine özgü takip yoluyla takip edilebilme özelliğini ortadan kaldırır; alacağın kendisini değil. Alacaklı, senedin dayandığı temel ilişkiye dayanarak genel hükümlere göre dava açabilir; ancak ispat yükü ağırlaşır.
5. Şirket ortakları arasındaki anlaşmazlık nerede çözülür?
Kural olarak şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde. Esas sözleşmede veya ayrı bir pay sahipleri sözleşmesinde tahkim kaydı varsa uyuşmazlık tahkim yoluyla çözülür. Ayrıntı için Dava ve Uyuşmazlık Çözümü sayfasına bakabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebilir. Somut durumunuz için ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.
Bu alanda yayımladığımız yazılar
Bu alandaki hesaplama araçları
- Vekâlet Ücreti Hesaplama — Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre kademeli nispi ve maktu vekâlet ücreti.
- Dava Harcı Hesaplama — Başvurma harcı ve peşin harç; 2026 yargı harçları tarifesine göre.
Yakın çalışma alanları
- Birleşme ve Devralmalar — Şirket birleşme ve devralmalarında hukuki inceleme, pay devri ve sözleşme süreçlerinin yürütülmesi.
- Sözleşmeler ve Borçlar Hukuku — Sözleşmelerin hazırlanması, incelenmesi ve sözleşmeye aykırılıktan doğan uyuşmazlıkların takibi.