Arabuluculuk
Arabuluculuk, tarafların bir uyuşmazlığı tarafsız bir üçüncü kişinin yardımıyla kendi iradeleriyle çözmesidir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile düzenlenmiştir. Arabulucu karar vermez, taraf tutmaz; iletişimi yönetir ve tarafların kendi çözümlerini üretmesine yardımcı olur. Bu sayfa, arabuluculuğun işleyişini ve hangi uyuşmazlıklarda zorunlu olduğunu açıklar.
Dava şartı arabuluculuk hangi uyuşmazlıklarda zorunlu?
Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu şart yerine getirilmezse dava, esasa girilmeden usulden reddedilir.
| Uyuşmazlık | Dayanak | Süre |
|---|---|---|
| İşçilik alacakları ve işe iade | 7036 s.K. m.3 | 3 hafta, zorunlu hâlde +1 hafta |
| Ticari davalarda para alacağı ve tazminat | TTK m.5/A | 6 hafta, zorunlu hâlde +2 hafta |
| Tüketici uyuşmazlıkları (belirli tutarın üzerinde) | 6502 s.K. m.73/A | 3 hafta, zorunlu hâlde +1 hafta |
| Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar | 7445 s.K. ile getirilen düzenleme | 3 hafta, zorunlu hâlde +1 hafta |
| Taşınır-taşınmaz paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi | Aynı | 3 hafta, zorunlu hâlde +1 hafta |
| Kat mülkiyetinden ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar | Aynı | 3 hafta, zorunlu hâlde +1 hafta |
Kira uyuşmazlıklarında ilamsız icra yoluyla tahliye talepleri kapsam dışındadır.
Zorunlu alanların kapsamı ve en çok karıştırılan istisnalar için hangi davalarda arabulucuya gitmek zorunlu yazımıza bakabilirsiniz.
Arabuluculuğa elverişli olmayan uyuşmazlıklar
Arabuluculuk, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda mümkündür (6325 s.K. m.1/2). Bu nedenle şunlar arabuluculuğa elverişli değildir:
- Boşanma, velayet, soybağı gibi kişinin hukukuna ilişkin uyuşmazlıklar
- Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar (6325 s.K. m.1/2)
- Ceza yargılamasına konu fiiller — bunlarda CMK m.253 uyarınca uzlaştırma kurumu uygulanır
- İdari işlemlerin iptaline ilişkin uyuşmazlıklar
Buna karşılık boşanmadan doğan maddî tazminat ve mal rejiminin tasfiyesi gibi malî talepler arabuluculuğa götürülebilir.
Süreç nasıl işler?
| Aşama | İçerik |
|---|---|
| 1. Başvuru | Adliyedeki arabuluculuk bürosuna veya UYAP üzerinden başvurulur |
| 2. Görevlendirme | Büro, sicile kayıtlı arabulucular arasından görevlendirme yapar |
| 3. Davet | Arabulucu taraflara ulaşır ve ilk toplantının gününü belirler |
| 4. Toplantılar | Taraflar birlikte veya ayrı ayrı dinlenir; arabulucu çözüm önerisi dayatmaz |
| 5. Son tutanak | Anlaşma ya da anlaşmama tutanakla tespit edilir |
Anlaşma belgesinin hukuki gücü
Arabuluculuk sonunda anlaşmaya varılırsa düzenlenen belge, taraflar arasında bağlayıcıdır. Belgenin icra edilebilmesi için kural olarak sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir (6325 s.K. m.18).
Önemli bir istisna vardır: taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Bu belge doğrudan ilamlı icraya konabilir.
Gizlilik ve zamanaşımı
Arabuluculuk sürecinde paylaşılan bilgi ve belgeler gizlidir; taraflar aksini kararlaştırmadıkça arabulucu bunları açıklayamaz (6325 s.K. m.4). Süreçte ileri sürülen görüşler, teklifler ve kabuller sonradan açılacak davada delil olarak kullanılamaz (6325 s.K. m.5).
Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (6325 s.K. m.16/2). Bu kural, arabuluculuğa başvurmanın hak kaybına yol açmasını önler.
Arabuluculuk ücreti
Dava şartı arabuluculukta taraflar anlaşırsa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça eşit olarak karşılanır. Taraflar anlaşamazsa veya taraflardan biri ilk toplantıya katılmadığı için süreç sona ererse, iki saati aşmayan bölüme ait ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.
Geçerli bir mazereti olmaksızın ilk toplantıya katılmayan tarafın, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulması söz konusu olabilir; ayrıca lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu, ilk toplantıya katılmanın pratik önemini gösterir.
Uzman arabuluculuk
Bazı uyuşmazlık türlerinde, arabulucunun genel sicile ek olarak uzmanlık alanı listesinde kayıtlı olması aranır. İş hukuku, ticaret hukuku, tüketici hukuku, fikrî ve sınai haklar ile spor hukuku bu alanlar arasındadır. Görevlendirme, ilgili uzmanlık listesinden yapılır.
Büromuzun kurucu avukatı, T.C. Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Sicili’ne 24176 sicil numarasıyla kayıtlı olup sayılan alanlarda uzman arabulucu listesinde yer almaktadır. Ayrıntı için Ekibimiz sayfasına bakabilirsiniz.
Arabuluculuk Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. Arabuluculuk toplantısına katılmazsam ne olur?
Geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulabilir ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu nedenle katılım pratikte önemlidir.
2. Arabulucu kimin tarafını tutar?
Hiçbirinin. Arabulucu tarafsızlıkla yükümlüdür ve karar verme yetkisi yoktur (6325 s.K. m.3). Görevi, tarafların birbirini anlamasını ve kendi çözümlerini üretmesini kolaylaştırmaktır. Tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektiren durumlar varsa görevi kabul edemez.
3. Arabuluculukta söylediklerim mahkemede aleyhime kullanılır mı?
Hayır. Süreçte ileri sürülen görüşler, teklifler ve kabuller, sonradan açılacak davada delil olarak kullanılamaz (6325 s.K. m.5). Taraflar ve arabulucu gizlilikle yükümlüdür; ihlal hâlinde cezai sorumluluk doğabilir.
4. Arabuluculuk sürerken zamanaşımı işler mi?
Hayır. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (6325 s.K. m.16/2). Bu düzenleme, sürece girmenin hak kaybı doğurmasını önler.
5. Anlaşamazsak süreç boşa mı gitmiş olur?
Anlaşmama tutanağı, dava şartının yerine getirildiğini gösteren belgedir; dava açılırken dosyaya eklenir. Ayrıca süreçte uyuşmazlığın kapsamı netleşmiş olur. Anlaşmama hâlinde, iki saati aşmayan bölüme ait arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve tarifeler değişebilir. Somut durumunuz için ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.
Bu alanda yayımladığımız yazılar
Bu alandaki hesaplama araçları
- Dava Harcı Hesaplama — Başvurma harcı ve peşin harç; 2026 yargı harçları tarifesine göre.
- Vekâlet Ücreti Hesaplama — Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre kademeli nispi ve maktu vekâlet ücreti.
Yakın çalışma alanları
- Dava ve Uyuşmazlık Çözümü — Dava, arabuluculuk, tahkim ve uzlaştırma yollarıyla uyuşmazlıkların çözümü ve dava takibi.
- Aile Hukuku — Boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi ve evlat edinme uyuşmazlıklarında dava takibi ve danışmanlık.