Bakırköy'de İş Hukuku: Havalimanı, Yenibosna Sanayi ve İşe İade

Bakırköy, İstanbul'un Avrupa Yakası'nın güneybatı yakasında yer alan ve Bakırköy Adliyesi'ne ev sahipliği yapan önemli bir ilçedir. Bakırköy Adliyesi'nde İş Mahkemeleri faaliyettedir ve bu adliye Bakırköy, Bahçelievler, Bağcılar, Esenler, Güngören, Zeytinburnu gibi geniş bir yargı çevresine hizmet eder. İlçenin ekonomik yapısında Atatürk Havalimanı çevresi (eski havalimanı; yeni yolcu uçuşları için kapalı ancak kargo faaliyetleri sürüyor), Yenibosna sanayi, Ataköy premium konut ve İncirli, Osmaniye gibi yerleşim merkezleri birbirinden farklı iş hukuku ihtiyaçları doğurur. Bu yazı Bakırköy'de iş hukuku uyuşmazlığı yaşayan çalışan ve işverenler için güncel kuralları ele alır.

Bakırköy Adliyesi ve İş Mahkemeleri

1 — Bakırköy'de iş mahkemesi var. İstanbul'da iş mahkemesi bulunan üç adliyeden biri Bakırköy'dür (diğerleri Çağlayan ve Anadolu/Kartal). Bakırköy Adliyesi'nde birden çok İş Mahkemesi faaliyettedir; yargı çevresi Bakırköy'ün kendisi dışında Bahçelievler, Bağcılar, Esenler, Güngören, Zeytinburnu ilçelerini de kapsar. Bakırköy sakinleri doğrudan Bakırköy Adliyesi'ndeki İş Mahkemelerinde dava açabilir.

2 — Yetki: 7036 m.6. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.6/1 iş mahkemesinin yetkisini davalı gerçek veya tüzel kişinin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer olarak belirler. İşçi lehine seçim yapabilir. Bakırköy'de ikamet eden bir işçi için davalı işveren Türkiye'nin herhangi bir ilinde olsa bile Bakırköy İş Mahkemesi yetkili olabilir (işin yapıldığı yer Bakırköy ise).

3 — Dava şartı arabuluculuk. 7036 sayılı Kanun m.3 iş uyuşmazlıklarının büyük bölümü için arabuluculuğa başvurmayı dava şartı olarak düzenler. İşçi alacağı (kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin, bayram-genel tatil, prim), işveren alacağı, iş kazası-meslek hastalığına dayalı maddi-manevi tazminat ve işe iade talebi arabuluculuk kapsamındadır. Başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir.

İşten çıkarma ve işe iade

4 — Fesih bildirimi: 4857 m.19. İşveren fesih için geçerli sebep göstermek zorundadır (4857 m.18/1). Fesih bildirimi yazılı yapılır ve fesih sebebi açıkça gerekçeli belirtilir (m.19/1). Yazılı olmayan veya gerekçesiz fesih yasaya aykırıdır; işe iade talebi büyük olasılıkla kabul edilir. Fesih tebliğ edildikten sonra işveren sebeplerini sonradan değiştiremez.

5 — İşe iade sürecinin kritik süreleri. 4857 m.20/1 ve 7036 m.3/14 fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde arabuluculuğa başvurmayı; anlaşmazlık tutanağından itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açmayı öngörür. Her iki süre de hak düşürücüdür. İş güvencesi şartları: iş yerinde 30+ işçi, en az 6 aylık kıdem, belirsiz süreli iş sözleşmesi (4857 m.18).

6 — İşverenin iki seçeneği. İşe iade kararında işveren tercih yapar (4857 m.21/1): (a) işçiyi geri işe başlatmak, (b) iş güvencesi tazminatı ödemek (en az 4, en çok 8 aylık ücret). İşçi işe iade kararının kesinleşmesinden itibaren bir ay içinde işe başvurmalıdır; başvurulduğunda işveren bir ay içinde cevap verir. Boşta geçen sürenin en çok 4 aylık ücreti ödenir (m.21/3).

Alacak türleri

7 — Kıdem ve ihbar tazminatı. Kıdem tazminatı 1475 sayılı eski İş Kanunu m.14 çerçevesinde hesaplanır. İhbar tazminatı 4857 m.17 uyarınca: 6 ay-18 ay 4 hafta, 18 ay-3 yıl 6 hafta, 3 yıl üzeri 8 hafta. Fesheden taraf öder. 2026 kıdem tazminatı tavanı dönemsel olarak güncellenir; o tarihte geçerli tavan uygulanır.

8 — Fazla mesai ve bordroya kayıt. 4857 m.41 haftalık 45 saati aşan çalışmayı fazla mesai sayar ve %50 zamlı ücret öder. Yer altı madeni için 37,5 saat ve %100 zam uygulanır (4857 m.63/4). Bordroya kaydedilmemiş fazla mesai için Yargıtay içtihadı ispat yükünü işverene çevirir; tanık ve dijital kayıt delil olabilir.

9 — Yıllık izin. 4857 m.53 yıllık izin hakkı için kıdem şartları: 1-5 yıl 14 gün, 5-15 yıl 20 gün, 15+ yıl 26 gün. 18 yaş altı veya 50 yaş üstü işçiler için minimum 20 gün. İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan yıllık izin ücreti ödenir (m.59). Taşeron değişikliğinde önceki dönem birlikte sayılır (4857 m.54, m.56).

Atatürk Havalimanı çevresi ve Yenibosna sanayi

10 — Havacılık sektörü iş sözleşmeleri. Atatürk Havalimanı yolcu uçuşlarına kapalı olsa da (2019'da yolcu uçuşları İstanbul Havalimanı'na taşındı) kargo, bakım ve hizmet şirketleri faaliyette. Havayolu personelinin iş sözleşmelerinde özel düzenlemeler (uçuş saati ücreti, yurt dışı per diem) bulunur; genel İş Kanunu kuralları çerçevesinde Yargıtay içtihadı özel koşulları değerlendirir.

11 — Yenibosna sanayi ve iş kazası. Yenibosna organize sanayi bölgesindeki fabrikalar, depolar ve lojistik şirketlerinde iş kazası dosyaları sık görülür. 5510 sayılı Kanun m.13 iş kazası bildirimini en geç 3 iş günü içinde SGK'ya yapmayı zorunlu kılar. Tazminat davası iş mahkemesinde görülür; Yenibosna'daki iş yeri için Bakırköy İş Mahkemesi doğal yetkilidir.

Sık sorulan sorular

1. Bakırköy'de iş davamı doğrudan açabilir miyim?
Önce arabuluculuğa başvurmanız gerekir (7036 m.3). Anlaşma sağlanmazsa Bakırköy Adliyesi'ndeki iş mahkemesinde dava açılır. Davalı işverenin merkezi veya işin yapıldığı yer Bakırköy ise doğal yetkilidir.

2. Bahçelievler'de çalışıyorum; davam Bakırköy'de mi görülür?
Evet. Bakırköy Adliyesi'nin yargı çevresi Bahçelievler'i kapsar. İşçinin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer Bahçelievler ise Bakırköy İş Mahkemesi yetkilidir.

3. Atatürk Havalimanı'nda kargo şirketinde çalışıyordum; haklarım nelerdir?
Genel İş Kanunu kuralları geçerlidir. Havacılık sektöründeki özel ücret kalemleri (uçuş prim, teknik ikramiye) ücret eki sayılır ve kıdem-ihbar matrahına girer.

4. Fesih bildirimimde sebep yazılı değil; haklarım var mı?
Evet. 4857 m.19/1 yazılı ve gerekçeli bildirimi şart koşar. Yazılı olmayan veya gerekçesiz fesih için işe iade davası açarsanız büyük olasılıkla kabul edilir; iş güvencesi tazminatı + boşta geçen süre ücreti + kıdem tazminatı toplamı ödenir.

5. Rekabet yasağı sözleşmem geçerli mi?
TBK m.444 yazılı olma, belirli yer-süre-konu ile sınırlanma şartlarını arar. m.445 süresi en çok 2 yıldır. Ekonomik geleceğinizi hakkaniyete aykırı kısıtlıyorsa mahkeme sınırlayabilir (TBK m.446). Rekabet yasağı karşılığında ücret ödenmemişse geçerliliği tartışmalıdır.

Bu yazı Bakırköy'de iş hukuku uyuşmazlığı yaşayan çalışan ve işverenler için bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. İlgili kanun maddeleri mevzuat.gov.tr üzerinden teyit edilmiştir.