Esenyurt'ta İş Hukuku: Büyükçekmece Yargı Çevresi ve İşe İade

Esenyurt, İstanbul'un en kalabalık ilçelerinden biri ve yoğun bir işçi nüfusunun yaşadığı bir yerleşim bölgesidir. Haramidere, İnönü, Namık Kemal, Yakuplu mahalleleri sanayi ve lojistik şirketlerin yakınında yer alır; TEM otoyolu üzerinde İkitelli OSB komşusu olarak sanayi işçileri Esenyurt'un önemli nüfusunu oluşturur. Bu yazı Esenyurt'ta iş hukuku uyuşmazlığı yaşayan çalışan ve işverenler için güncel kuralları, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu düzenlemelerini ve mülhakat adliye durumunu ele alır.

Esenyurt'un yargı çevresi

1 — Esenyurt, Büyükçekmece Adliyesi'ne bağlıdır. Esenyurt'un kendisinde adliye bulunmaz; genel hukuk davaları Büyükçekmece Adliyesi'nde görülür. Yargı çevresi: Büyükçekmece, Beylikdüzü, Esenyurt. Esenyurt'tan Büyükçekmece'ye TEM veya E-5 ile ulaşım sağlanır.

2 — İş mahkemesi için UYAP teyidi gerekir. İstanbul il merkezinde iş mahkemesi her adliyede bulunmaz. Büyükçekmece Adliyesi'nde ayrı bir iş mahkemesi kurulup kurulmadığı ve iş davasının hangi mahkemede görüleceği her dosyada ayrı değerlendirilir; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.2/3 gereği iş mahkemesi kurulmamış yerlerde o yerdeki asliye hukuk mahkemesi iş sıfatıyla bakar ya da dosya iş mahkemesi bulunan en yakın merkeze (Çağlayan, Bakırköy veya Anadolu/Kartal) tevzi edilir. Dosya numarası ile e-Devlet > UYAP Vatandaş Portalı üzerinden doğrulama yerinde olur.

3 — Yetki genel kuralı: 7036 m.6. İş mahkemesinin yetkisi davalı gerçek veya tüzel kişinin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer olarak belirlenir. İşçi lehine seçim yapabilir. Esenyurt'ta işin yapıldığı yer bu ilçeyse Büyükçekmece'nin yargı çevresinde çalışılan bir iş yeri açısından dava açılabilir; İkitelli OSB sınırındaki iş yeri için Başakşehir yetkisi gündeme gelebilir.

İşten çıkarma ve işe iade

4 — Dava şartı arabuluculuk. 7036 sayılı Kanun m.3 iş uyuşmazlıklarının büyük bölümü için arabuluculuğa başvurmayı dava şartı olarak düzenler. İşçi alacağı (kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin, prim), işveren alacağı, iş kazası-meslek hastalığı tazminatı ve işe iade talebi arabuluculuk kapsamındadır. Başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir.

5 — İşe iade sürecinin kritik süreleri. 4857 m.20/1 ve 7036 m.3/14 fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde arabuluculuğa başvurmayı; anlaşmazlık tutanağından itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açmayı öngörür. Her iki süre de hak düşürücüdür.

6 — İş güvencesi şartları. 4857 m.18 işe iade hakkına sahip olmak için: iş yerinde otuz veya daha fazla işçi çalıştırılması, işçinin iş yerinde en az altı ay kıdemi olması, belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışması gerekir. Esenyurt'un küçük atölyeleri bu şartı sağlamayabilir; büyük fabrika ve lojistik şirketlerinde iş güvencesi geçerlidir.

Alacak türleri

7 — Kıdem ve ihbar tazminatı. Kıdem tazminatı 1475 sayılı eski İş Kanunu m.14 çerçevesinde hesaplanır. İhbar tazminatı 4857 m.17 uyarınca: 6 ay-18 ay 4 hafta, 18 ay-3 yıl 6 hafta, 3 yıl üzeri 8 hafta. Fesheden taraf öder. 2026 kıdem tazminatı tavanı dönemsel olarak güncellenir.

8 — Fazla mesai. 4857 m.41 haftalık 45 saati aşan çalışmayı fazla mesai sayar ve %50 zamlı ücret öder. Yer altı madeni için 37,5 saat ve %100 zam uygulanır. Esenyurt'un lojistik ve sanayi işçileri için bordroya kaydedilmemiş fazla mesai yaygındır; Yargıtay içtihadı ispat yükünü işverene çevirir, tanık ve dijital kayıt delil olabilir.

9 — Yıllık izin. 4857 m.53 yıllık izin hakkı için kıdem şartları: 1-5 yıl 14 gün, 5-15 yıl 20 gün, 15+ yıl 26 gün. Taşeron değişikliğinde önceki dönem birlikte sayılır (4857 m.54, m.56); bu kural Esenyurt'un alt işveren uygulamalarında kritiktir.

İş kazası ve meslek hastalığı

10 — İş kazası bildirimi: 5510 m.13. İş kazası bildirimi en geç üç iş günü içinde SGK'ya yapılmak zorundadır. Esenyurt'un yoğun lojistik, inşaat ve sanayi işlerinde iş kazası dosyaları sık görülür; bildirim gecikmeleri işveren için para cezası doğurur ancak işçinin tazminat hakkı düşmez.

11 — Tazminat davası. İş kazası tazminat davası iş mahkemesinde görülür (7036 m.5). Esenyurt sakinleri için 7036 m.6/1 kapsamında yetki değerlendirilir; UYAP ile doğrulamak gerekir. Zamanaşımı iki yıldır (TBK m.72); kesinleştiği tarihten itibaren hesaplanır.

Sık sorulan sorular

1. Esenyurt'ta çalıştığım fabrikada haksız yere işten çıkarıldım; davayı nereye açarım?
Önce bir ay içinde arabuluculuğa başvurmalısınız (7036 m.3). Anlaşma sağlanmazsa iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Hangi iş mahkemesinin yetkili olacağı 7036 m.6 kapsamında belirlenir; UYAP teyidi ile doğrulanır.

2. İkitelli OSB'de çalışıyorum ama Esenyurt'ta oturuyorum; hangi iş mahkemesi yetkili?
7036 m.6/1 çift yetki tanır. İşin yapıldığı yer İkitelli OSB (Başakşehir ya da Küçükçekmece sınırı) iken yerleşim yeri Esenyurt. Küçükçekmece İş Mahkemeleri'nin yargı çevresi Küçükçekmece-Avcılar-Başakşehir'dir (HSK 23.08.2023/1232). İş yerinin tam konumuna göre UYAP teyidi şart.

3. Fazla mesaimi bordroya yazmadılar, nasıl ispat ederim?
E-posta, kart okuma kayıtları, tanık beyanları, GPS/kurum sistemi kayıtları delil olabilir. Yargıtay içtihadı bordroya kaydedilmemiş fazla mesayı ispat yükünü işveren üzerine çevirir.

4. İş yerinde iş kazası geçirdim; kaç gün içinde SGK'ya bildirmek gerekir?
5510 m.13 iş kazası bildirimini en geç üç iş günü içinde SGK'ya yapmayı zorunlu kılar. Bildirim işveren yükümlülüğüdür; işçinin tazminat hakkı bildirime bağlı değildir.

5. Taşeron değiştiğinde kıdemim sıfırlanır mı?
Hayır. 4857 m.54, m.56 uyarınca aynı iş yerinde taşeron değişikliğinde önceki dönem birlikte sayılır. Kıdem tazminatı ve yıllık izin hakkı için toplam süre esastır.

Bu yazı Esenyurt'ta iş hukuku uyuşmazlığı yaşayan çalışan ve işverenler için bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. İlgili kanun maddeleri mevzuat.gov.tr üzerinden teyit edilmiştir. İş mahkemesi yetkisi dosyaya göre UYAP ile doğrulanır.