İnternette Hakaret: İçerik Nasıl Kaldırılır?

Bir yorum, bir paylaşım ya da bir video; internette yayıldığı hızla itibar zedeler. Türk hukuku bu durumda birbirinden bağımsız üç ayrı yol sunar. Üçü aynı anda kullanılabilir ve biri diğerini beklemez.

Birinci yol: içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi

5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişiye iki seçenek tanır.

Kişi, doğrudan içerik veya yer sağlayıcıya başvurarak uyarı yöntemiyle içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebilir. Bu, sosyal medya platformunun kendi bildirim mekanizmasını kullanmayı da kapsar.

Alternatif olarak — veya bu başvurudan sonuç alınamazsa — doğrudan sulh ceza hâkimliğine başvurarak içeriğin çıkarılmasını ve/veya erişimin engellenmesini talep edebilir. Hâkim kararını duruşma yapmaksızın verir.

Bu yolun avantajı hızıdır; zararın büyümesini durdurmayı hedefler. Ancak tek başına ne cezai sorumluluk doğurur ne de tazminat sağlar.

İkinci yol: ceza şikâyeti

Hakaret suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinde düzenlenmiştir. Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle onur, şeref ve saygınlığa saldırmak bu kapsamdadır.

İnternet bakımından iki nokta önemlidir:

• Hakaretin alenen işlenmesi hâlinde ceza artırılır. Sosyal medya paylaşımları çoğunlukla bu kapsamda değerlendirilir.
• Fiilin sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi de aynı cezayı gerektirir; yani doğrudan gönderilen mesajlar da suç oluşturabilir.

Hakaret suçu kural olarak şikâyete bağlıdır. Şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür.

Hakaret suçu uzlaştırma kapsamı dışındadır. Ceza Muhakemesi Kanunu, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda ve hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemeyeceğini yazar (CMK m.253/3). Bu, yakın tarihli bir değişikliktir: hakaret önce yalnızca nitelikli hâliyle kapsam dışına çıkarılmış, sonra suçun tamamı kapsam dışında bırakılmıştır. Dolayısıyla dosyanın uzlaştırmayla kapanmasını beklemek yerine şikâyet süresine ve delillerin kayda geçirilmesine odaklanmak gerekir.

Eleştiri ile hakaret arasındaki sınır

Her ağır söz suç değildir. Türk Ceza Kanunu'nun 128. maddesi, iddia ve savunma dokunulmazlığını; 129. maddesi ise haksız fiile tepki olarak veya karşılıklı hakaret hâllerinde cezanın indirilmesi ya da kaldırılması imkânını düzenler.

Bunun ötesinde, kamuya mal olmuş kişilere yönelik sert eleştiri ile saldırı arasındaki ayrım her olayda ayrıca değerlendirilir. Değer yargısı bildiren ifadeler ile somut olgu isnadı farklı ölçütlere tabidir.

Üçüncü yol: tazminat

Kişilik hakkı saldırıya uğrayan kişi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25. maddelerine dayanarak saldırının önlenmesini, sona erdirilmesini ve hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir; ayrıca maddi ve manevi tazminat davası açabilir.

Manevi tazminat 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesinde; haksız fiil sorumluluğunun genel çerçevesi ise 49. maddesinde düzenlenmiştir. Haksız fiilden doğan tazminat istemi için Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesindeki zamanaşımı süreleri işler.

Delil kaybolmadan ne yapmalı?

• Tespit ettirin. İçerik her an silinebilir; noterden ya da bilirkişi aracılığıyla yapılan tespit, sonraki her aşamada dayanak olur.
• Bağlantıyı ve zamanı kaydedin. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabilir; URL, tarih, saat ve hesap bilgisi birlikte alınmalıdır.
• Kendiniz cevap vermeden önce düşünün. Karşılıklı hakaret, cezanın kaldırılmasına yol açabilir ve elinizi zayıflatır.
• Süreleri ayrı ayrı işletin. Şikâyet için altı aylık süre, tazminat için ayrı bir zamanaşımı, erişim engeli için ise beklemeden başvuru gerekir.
• Anonim hesaplarda umut kesmeyin. Soruşturma kapsamında bağlantı kayıtları üzerinden fail tespiti mümkün olabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Eleştiri ile hakaret arasındaki sınır her olayın kendi bağlamında değerlendirilir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.