İzin Ücreti Ödenmezse İşçi Haklı Nedenle İstifa Edebilir mi?

Yıllık ücretli izin, işçinin dinlenme hakkının karşılığıdır. Uygulamada çoğu zaman gözden kaçan ayrıntı ise şudur: izin süresine ait ücretin ne zaman ödeneceği. İş Kanunu bu konuda açık bir yükümlülük getirir; buna aykırılığın sonucu ise sanılandan ağırdır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, iki bölge adliye mahkemesi dairesi arasında çıkan görüş ayrılığını gidererek soruyu netleştirdi: izin ücreti izne çıkmadan önce ödenmemişse, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

Uyuşmazlık nasıl doğdu?

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, kendi kesin nitelikteki 2022/1708 Esas ve 2024/758 Karar sayılı kararı ile aynı yer 15. Hukuk Dairesinin 2021/310 Esas ve 2021/736 Karar sayılı kesin kararı arasında çelişki bulunduğunu bildirerek başvuruda bulunmuştur. Tartışma tek bir noktadaydı: 4857 sayılı İş Kanunu'nun 57. maddesinin birinci fıkrası uyarınca izin ücretinin izne çıkmadan önce peşin veya avans olarak ödenmemesi, işçiye haklı nedenle fesih hakkı verir mi?

Kanun ne diyor?

4857 sayılı Kanun'un 57. maddesinin birinci fıkrası, işverene yıllık izne ayrılan işçinin izin dönemine ilişkin ücretini izne başlamadan önce peşin olarak ya da avans şeklinde ödeme yükümlülüğü getirir. Kararda bu hükmün mutlak emredici nitelikte olduğu vurgulanmıştır: taraf iradesiyle yumuşatılamaz.

Buna karşılık izin sürelerini düzenleyen 53. madde nispi emredicidir; işçi lehine artırılabilir. Kararın en dikkat çekici saptaması burada ortaya çıkıyor.

“Fazladan izin verdim” savunması neden kurtarmadı?

İşveren, işçiye hak ettiğinden daha uzun süre yıllık izin kullandırdığını savunmuştur. Daire bu savunmayı kabul etmemiştir. Gerekçe nettir: 53. maddeye göre hak edilenin üzerinde izin kullandırılmış olması, 57. maddedeki ödeme zamanına ilişkin yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Süreyi cömertçe kullandırmak, ücreti zamanında ödememeyi meşrulaştırmaz.

Somut olayda ödeme takvimi

Dosyada tarihler tabloyu tek başına açıklıyor. İşçiye 2019 yılı Mayıs ayı ücreti 30.05.2019 tarihinde ödenmiş; izinde bulunduğu dönemi de kapsayan Haziran ayı ücreti ise 10.07.2019 tarihinde, yani fesihten sonra ödenmiştir. Ara dönemde başka bir ödeme yapılmamıştır. Bu tabloya göre izne çıkmadan önce izin dönemine ait ücretin ödenmediği sabit kabul edilmiştir.

Hangi fesih sebebine dayanılıyor?

Karar, işçinin dayanabileceği iki alt bende işaret ediyor. 4857 sayılı Kanun'un 24. maddesinin II numaralı bendinin (e) alt bendi, ücretin kanun hükümlerine uygun olarak ödenmemesini; aynı bendin (f) alt bendi ise çalışma şartlarının uygulanmamasını haklı fesih nedeni olarak düzenler. İzin ücretinin zamanında ödenmemesi bu kapsamda değerlendirilmiştir.

İşçi açısından pratik sonuç

• Haklı nedenle fesih, istifa değildir. İşçinin 24. maddeye dayanarak yaptığı fesih, kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz.
• İhbar tazminatı doğmaz. Sözleşmeyi fesheden taraf işçi olduğundan, işçi lehine ihbar tazminatı gündeme gelmez.
• Süre işler. Haklı fesih hakkı süresiz değildir; 4857 sayılı Kanun'un 26. maddesinde bu hakkın kullanılması için süre öngörülmüştür. Fesih gerekçesi doğduktan sonra beklemek hakkı yitirebilir.
• Fesih beyanı yazılı ve gerekçeli olmalıdır. Sebebi belirtilmeden yapılan fesih, sonradan ispat sorununa dönüşür.

İşveren açısından pratik sonuç

• İzin onayı ile ödeme ayrı işlemlerdir; onay verilip ödeme maaş gününe bırakılırsa yükümlülük yerine getirilmemiş olur.
• Bordroda izin ücretinin ayrı gösterilmesi ve ödeme tarihinin belgelenmesi, sonraki uyuşmazlıkta belirleyici olur.
• Fazladan izin kullandırmak bir savunma aracı değildir; iki yükümlülük birbirinin yerine geçmez.

Kararın niteliği

Bu karar bir bireysel uyuşmazlığın temyiz incelemesi değil, bölge adliye mahkemesi daireleri arasındaki kesin nitelikli kararlar arasında doğan görüş ayrılığının giderilmesine ilişkindir. Daire, uyuşmazlığı 15. Hukuk Dairesinin görüşü doğrultusunda gidermiş ve kararın bölge adliye mahkemelerinin hukuk dairelerine bildirilmesi için Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğine gönderilmesine hükmetmiştir. Bu yönüyle karar, benzer uyuşmazlıklarda uygulamayı yönlendirici bir ağırlık taşır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her fesih kendi belgeleri ve tarihleri içinde değerlendirilir; benzer görünen olaylar farklı sonuç doğurabilir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.