Çek İptali Dava Dilekçesi Örneği

Elinizdeki çek kaybolduysa, çalındıysa ya da yandığında olduğu gibi tamamen yok olduysa, senedin size sağladığı hakkın da kaybolduğunu düşünmek yanlıştır. Türk Ticaret Kanunu, kambiyo senetlerinin zayi olması hâlinde hak sahibinin başvurabileceği özel bir yol tanımıştır: çek iptali davası. Bu sayfa, davanın hangi mahkemede ve nasıl açılacağını, ilan süresini, ödeme yasağı istemini ve dilekçede bulunması gerekenleri anlatır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Dava ne zaman ve kim tarafından açılır?

Çek iptali davası, elinden kendi iradesi dışında çek çıkmış olan hamil tarafından açılır. Hamil, çeki son ciro ile devralmış olan ya da beyaz ciroyla elinde bulunduran kişidir. Uygulamada dava, çekin kaybedildiği, çalındığı, yandığı veya suya düşerek okunmaz hâle geldiği durumlarda açılır. Kısacası çek fiziken elden çıkmış ya da üzerindeki yazı belirsizleşmiştir.

Çek henüz muhataba ibraz edilmediyse iptalle birlikte ödemeden men (ödeme yasağı) kararı da istenir; bu karar mahkeme tarafından muhatap bankaya bildirilir ve bankanın kaybolan çeki ödemesi engellenir. İbraz süresi geçmiş bir çek için de iptal davası açılabilir; ancak amaç bu durumda banka aşamasını değil, çeke bağlı hakkın senetsiz olarak ileri sürülebilmesini sağlamaktır.

Çek keşidecisi (çeki düzenleyen) kural olarak bu davanın davacısı değildir; çek keşide edildikten sonra artık senedin sahibi hamildir. Keşideci farklı bir yola başvurmalıdır (örneğin çek üzerinde tasarruf hakkının kaybolmasına dair bankaya yapılacak bildirim ve ceza hukuku boyutu).

Görevli ve yetkili mahkeme

Görev bakımından çek iptali davası bir ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. İstanbul’da Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun 18.02.2026 tarihli 282 sayılı kararı ile Bakırköy, Anadolu ve Küçükçekmece asliye ticaret mahkemeleri İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri ile birleştirilmiştir; İstanbul ili sınırları içindeki çek iptali davaları bu birleşik mahkemede görülür.

Yetki bakımından Türk Ticaret Kanunu m.757/1, kambiyo senedinin iradesi dışında elinden çıkan kişinin, “ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden” muhatabın ödemekten men edilmesini isteyebileceğini düzenler. Bu hüküm poliçe hakkındadır; TTK m.818/1-s ile iptale ilişkin m.757-763 (ve m.764/1) çek bakımından da uygulanır. Yani hamil, dilerse ödeme yerindeki dilerse kendi yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinde davayı açabilir. Ödeme yeri, çekte açıkça yazıyorsa orasıdır; yazılı değilse muhatap bankanın (şubenin) bulunduğu yer ödeme yeri sayılır. Yanlış yer mahkemesine açılan dava yetki yönünden reddedilir ve zaman kaybedilir.

Süreler ve ilan

Çek iptali davasında bir hak düşürücü süre yoktur; hak sahibi olduğu sürece dava açılabilir. TTK m.760, dilekçe sahibinin poliçenin (kıyasen çekin) elindeyken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulan mahkemenin, ilanla senedi eline geçireni belirli süre içinde getirmeye davet edeceğini ve aksi hâlde iptaline karar vereceğini ihtar edeceğini düzenler. Kanunun süreyi çerçeveleyen hükmü TTK m.761’dir: “Poliçeyi getirme süresi en az üç ay ve en çok bir yıldır.” Vadesi gelmiş poliçelerde zamanaşımı üç ayın geçmesinden önce gerçekleşirse mahkeme üç aylık süre ile bağlı değildir. İlan, TTK m.762 uyarınca kanunda belirtilen gazete ile üç defa yapılır; mahkeme somut olaya göre ek ilan önlemlerine başvurabilir. Süresi içinde çek çıkmazsa TTK m.764 uyarınca iptaline karar verilir; çıkarsa TTK m.758 uyarınca dilekçe sahibine iade davası açması için süre verilir.

İlan süresi boyunca ödeme yasağı kararı yürürlükte kalır. Bu nedenle davanın açılışıyla birlikte ödeme yasağı ara kararının istenmesi, çekin bir başkası tarafından bankaya ibraz edilerek tahsil edilmesini önler.

Dilekçede bulunması gerekenler

• Görevli ve yetkili mahkemenin adı (ödeme yeri ya da hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesi — TTK m.757/1, m.818/1-s),
• Davacının (hamilin) adı soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi,
• Çek keşidecisi ve muhatap banka bilgileri,
• Çekin numarası, tanzim tarihi, tutarı, keşide yeri ve varsa vade bilgisi,
• Çekin nasıl elden çıktığının anlatımı (kayıp, çalıntı, yangın, sel gibi),
• Hamilliği ispat eden dayanaklar (fotokopi varsa eklenir; ciro silsilesi),
• Muhatap bankaya ödeme yasağı gönderilmesi talebi,
• Kaybolan çekin ilan yoluyla aranmasına ve süresi içinde ibraz edilmediği takdirde iptaline karar verilmesi talebi,
• Deliller (varsa çekin fotokopisi, bankadan alınacak keşide bilgisi, karakol tutanağı, tanık),
• Harç ve giderler için hesap belgesi,
• Tarih ve imza.

Sık yapılan hatalar

• Yetkiyi yanlış hesaplamak. TTK m.757/1 iki seçenek verir: ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri. Bu iki yer dışındaki mahkemeye açılan dava yetki yönünden reddedilir, bu arada çek başka birine ibraz edilir.
• Asliye hukuk mahkemesine başvurmak. Görev kesindir ve asliye ticaret mahkemesindedir; asliye hukukta açılan dava görev yönünden reddedilir.
• Ödeme yasağı istemini unutmak. İptal kararı henüz verilmemişken çekin bankaya ibraz edilmesini önleyen tek karar budur. Ara karar olarak açıkça istenmelidir.
• Karakola bildirmeyi “dava yerine geçer” sanmak. Karakola bildirim yalnızca ceza hukuku boyutunu ilgilendirir; senetten doğan hakkı korumaz. İptal davası ayrıca açılmalıdır.
• İlan süresi içinde çıkan kişiye karşı hazırlıksız yakalanmak. Çek çıkarsa iptal talebi reddedilir; hamil, ciro silsilesini ve iyi niyet iddiasını yanıtlamaya hazırlıklı olmalıdır.
• Çekin fotokopisini saklamamak. Numara, tutar, tanzim tarihi ve muhatap banka bilgisi olmadan dilekçe yazmak son derece güçleşir; bankadan bilgi almak zaman alır.

Dilekçe örneği

Aşağıdaki metin genel bir iskelettir; avukat yerine geçmez. Somut olayınıza göre değiştirilmeli, ekleri tamamlanmalı ve harç hesabı mahkemeden alınarak yatırılmalıdır.

[ÖDEME YERİ] NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NE

DAVACI          : [AD SOYAD]
T.C. KİMLİK NO  : [T.C. KİMLİK NO]
ADRES           : [ADRES]
VEKİLİ          : [VARSA VEKİLİN ADI SOYADI VE ADRESİ]

DAVALI          : Hasımsız (Kaybolan çeki elinde bulunduran meçhul kişi)

MUHATAP BANKA   : [BANKA ADI - ŞUBE]

KONU            : Kaybolan çekin iptali ile muhatap bankaya ödemeden
                  men (ödeme yasağı) kararı verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1) Aşağıda bilgileri yazılı çek [KAYIP/ÇALINTI/YANGIN vb. SEBEP]
   nedeniyle elimden çıkmıştır. Olay [OLAY TARİHİ] tarihinde
   [OLAY YERİ VE KISA ANLATIM] şeklinde gerçekleşmiştir.
   [Varsa karakol/jandarma müracaat kaydı ektedir.]

2) ÇEK BİLGİLERİ
   Çek No           : [ÇEK NO]
   Keşide Tarihi    : [KEŞİDE TARİHİ]
   Tutar            : _____ TL
   Keşide Yeri      : [KEŞİDE YERİ]
   Keşideci         : [KEŞİDECİNİN ADI/UNVANI]
   Muhatap Banka    : [BANKA ADI - ŞUBE]
   Lehtar           : [LEHTAR]
   Son Hamil        : Tarafım

3) Çekin hamili olarak zayi olan bu senetten dolayı hakkımın
   korunabilmesi için Türk Ticaret Kanunu'nun kambiyo senetlerinin
   iptaline ilişkin hükümleri (poliçe iptali hükümleri, çek
   bakımından kıyasen) uyarınca iptal davası açmam zorunlu hâle
   gelmiştir. Görev asliye ticaret mahkemesine, yetki ise ödeme
   yerindeki mahkemeye aittir.

4) Çek henüz ibraz edilmediğinden ve iyiniyetli üçüncü bir kişi
   tarafından bankaya sunulması ihtimali bulunduğundan, davanın
   açılışıyla birlikte muhatap bankaya ödeme yasağı bildirilmesini
   talep ediyorum.

5) Mahkemenizce takdir edilecek süreyle ilanına ve süre içinde
   çekin ibraz edilmemesi hâlinde iptaline karar verilmesini talep
   ediyorum.

HUKUKİ NEDENLER : TTK m.757, m.760, m.761, m.762, m.764 ve m.818/1-s
                  (poliçe iptali hükümlerinin çek bakımından kıyasen
                  uygulanması), HMK ve ilgili mevzuat.

DELİLLER        : Varsa çek fotokopisi, muhatap banka kayıtları,
                  karakol/jandarma müracaat belgesi, tanık ve her
                  türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM  : Yukarıda arz edilen nedenlerle;
   1- Muhatap bankaya ÖDEME YASAĞI (ödemeden men) bildirilmesine,
   2- Kaybolan çekin mahkemenizce takdir edilecek sürede ilan
      yoluyla aranmasına,
   3- Süresi içinde çek ibraz edilmediği takdirde İPTALİNE,
   4- Yargılama giderlerinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.

TARİH           : [GÜN/AY/YIL]

DAVACI
[AD SOYAD]
İmza

EKLER
1- [Varsa çek fotokopisi]
2- [Varsa karakol/jandarma müracaat belgesi]
3- [Varsa banka yazışması]
4- [Varsa vekâletname]

Sıkça Sorulan Sorular

1. Çekin kaybolduğunu bankaya bildirmem yeter mi?
Hayır. Bankaya yapılan bildirim, tek başına hukuki bir iptal sonucu doğurmaz. Bir başkasının çeki ibraz etmesi hâlinde banka, ancak mahkemeden gelen ödeme yasağı ile ödemeyi durdurmak zorunda kalır. Bildirim önemlidir ama iptal davasının yerini almaz.

2. İptal davası sonucu para hemen elime geçer mi?
Hayır. İptal kararı, kaybolan senet nedeniyle hakkın senetsiz olarak ileri sürülebilmesini sağlar. Keşideciden alacağın tahsili için ayrıca ödeme yoluna (rıza ile ödeme, dava, icra takibi) gidilmesi gerekir.

3. Karakola bildirdim, dava açmasam olur mu?
Karakol bildirimi olası ceza soruşturması için önemlidir; ancak çekten doğan alacağın korunması için yeterli değildir. Çek elinde başkasının bulunma ihtimali sürdüğü sürece iptal davası açılması güvenlidir.

4. Çekin fotokopisi bende yok, dava açabilir miyim?
Açabilirsiniz. Ancak dilekçede çekin belirlenmesi için asgari bilgiler (numara, tutar, tarih, keşideci, muhatap banka) gerekir. Bu bilgiler muhatap bankadan yazılı olarak istenerek dosyaya konulur.

5. Süresi geçen (ibraz süresi dolmuş) çek için de iptal davası açılabilir mi?
Açılabilir. Bu durumda ödemeden men kararının pratik değeri kalmasa da iptal kararı, çeke bağlı hakkın senetsiz olarak ileri sürülebilmesini sağlar.

İlgili sayfalar

Kambiyo senetlerinin genel çerçevesi için kambiyo senetlerinde icra takibi yazımıza; çek üzerinden başlatılan takibe itiraz için borca itiraz dilekçesi sayfasına, diğer örnekler için dilekçe örnekleri sayfasına bakabilirsiniz. Görüşme talebi için iletişim sayfasına geçebilirsiniz.