İsim/Soyisim Değiştirme Dava Dilekçesi Örneği

Nüfusta yazılı adın ya da soyadın gerçekte kullanılan adla farklı olması, alay, yanlış anlaşılma, telaffuz güçlüğü, inanç sebepleri ya da farklı bir dini/kültürel geçmişten gelmek gibi durumlar nüfusta değişiklik ihtiyacı doğurabilir. Türk Medeni Kanunu, adın haklı sebeplerle mahkeme kararıyla değiştirilebileceğini öngörür. Bu sayfa, davanın hangi mahkemede açılacağını, ad ile soyadı arasındaki farkı, haklı sebep kavramını ve dilekçede bulunması gerekenleri anlatır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Kim, ne için dava açabilir?

Adın veya soyadının değiştirilmesini isteyen kişi bizzat davacıdır. Ergin olmayan çocuk adına yasal temsilci (veli/vasi) dava açar. Türk Medeni Kanunu m.27 hükmü açıktır: “Adın değiştirilmesi, ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebilir.” Aynı maddenin ikinci fıkrası, 7532 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi ile 14/11/2024 tarihinde değiştirilmiş olup ad değişikliğinin nüfus siciline kayıt ve Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan olunacağını düzenler; ilan artık yerel gazete yoluyla değil bu portal üzerinden yapılır. TMK m.27/3, ad değişmekle kişisel durumun değişmeyeceğini; TMK m.27/4 ise ad değişikliğinden zarar görenin, öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebileceğini belirtir.

Uygulamada kabul gören haklı sebepler arasında şunlar sayılabilir:

• Nüfusta yazılı adın yıllardır kullanılan adla tümüyle farklı olması ve çevrenin kişiyi kullanılan adla tanıması,
• Nüfustaki adın alay ve rahatsızlık konusu olması, kişinin sosyal hayatını olumsuz etkilemesi,
• Adın telaffuzunun güç ya da anlamının uygunsuz olması,
• Ad değişikliğinin inanç, kültürel ya da mesleki gerekçelere dayanması,
• Aynı yerleşim yerinde aynı ad-soyadı taşıyan başka kişilerle karıştırılma sorunu.

Yalnızca adı beğenmemek tek başına yeterli görülmese de mahkeme, davacının açıkladığı sebepleri bir bütün olarak değerlendirir ve tanık dinlenerek gerçek yaşam durumunu inceler.

Görevli ve yetkili mahkeme

Görev bakımından dava asliye hukuk mahkemesinde görülür (Türkiye’de ayrı bir “nüfus mahkemesi” yoktur). Yetki bakımından 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.36/1-a hükmü nettir: “Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır.” Yani yetki, davacının yerleşim yeri mahkemesindedir; kaydın tutulduğu yer değil. Aynı fıkranın son cümlesi, kayıt düzeltme davalarının nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülüp karara bağlanacağını düzenler. Davalı taraf, kaydın bulunduğu ilçenin nüfus müdürlüğüdür; Cumhuriyet savcısı da yargılamada hazır bulunur.

5490 m.36/1-b (7039 s.K. ile 19/10/2017’de değiştirilmiştir), “haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir” der; yani ilk ad değişikliğinden sonra da, haklı sebep bulunması hâlinde ikinci bir düzeltme talebi mümkündür. Aynı bent, ad değişikliği hâlinde nüfus müdürlüğünün kişinin çocuklarının baba/ana adına ilişkin kaydı; soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzelteceğini belirtir.

Süre ve karar sonrası işlemler

Ad değiştirme davası açmak için davacı bakımından bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir. Buna karşılık, TMK m.27/4 uyarınca ad değişikliğinden zarar gören kimse, bunu öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebilir. Bu, üçüncü kişilerin (örneğin alacaklıların) hakkını koruyan bir istisnadır. TMK m.27’nin ikinci fıkrasındaki 7532/12 sayılı Kanun değişikliğinden sonra, karar Basın İlan Kurumunun ilan portalında yayımlanır; hükmü veren mahkeme, esas ve karar numarası, kararın verildiği tarih ve nüfus kayıt bilgileri bu ilanda yer alır.

Karar kesinleştikten sonra kararın nüfus müdürlüğüne bildirilmesi ve nüfus kütüğüne işlenmesi gerekir. Kimlik, pasaport, ehliyet, tapu, banka, SGK, okul gibi tüm kayıtların yeni adla güncellenmesi davacının işidir. Ad değişikliği kişisel bir haktır; kişinin kimliğini değiştirmez ve önceki ada bağlı hak ve borçları ortadan kaldırmaz (TMK m.27/3).

Ad değişikliği bir kez yapıldıktan sonra, aynı kişinin yeniden ad değiştirmesi kural olarak kolay değildir; sebeplerin daha ağır ve haklılığın daha güçlü aranması beklenir.

Dilekçede bulunması gerekenler

• Görevli ve yetkili mahkemenin adı (asliye hukuk mahkemesi),
• Davacının nüfusta yazılı adı, soyadı, T.C. kimlik numarası, adresi,
• Davalı: [İLGİLİ İLÇE] Nüfus Müdürlüğü,
• Nüfusa kayıtlı olunan yer bilgisi (il-ilçe-cilt-sayfa-sıra numarası),
• Değiştirilmek istenen ad/soyadı ve yerine geçmesi istenen yeni ad/soyadı,
• Haklı sebeplerin somut ve olayla bağlı anlatımı,
• Deliller: nüfus kayıt örneği, tanık listesi, iş yeri ve okul kayıtları, çevrede “kullanılan adı” gösteren belgeler (banka, e-posta, sosyal medya, sağlık kartı vs.),
• Sonuç ve istem: adın (soyadının) yeni ad ile değiştirilmesine, kararın nüfus müdürlüğüne bildirilmesine karar verilmesi talebi,
• Tarih ve imza.

Sık yapılan hatalar

• Haklı sebebi somutlaştırmamak. “Adımı sevmiyorum” genel ifadesi yerine, günlük hayatta çıkan sorunlar (iş yerinde karıştırılma, alay, okul kayıtlarındaki farklılık) tek tek anlatılmalıdır.
• Tanık göstermemek. Ad değişikliği davası büyük ölçüde tanık ifadesiyle desteklenir. Kullanılan adı bilen tanıklar (yakınlar, komşular, iş arkadaşları) mutlaka gösterilmelidir.
• Yeni adı yazmamak. Dilekçede “mahkeme uygun görürse yeni ad belirleyelim” denmez; talep edilen yeni ad açıkça ve tek olarak gösterilir.
• Davayı Cumhuriyet Başsavcılığı’na verilecek dilekçe sanmak. Ad değişikliği bir davadır ve asliye hukuk mahkemesine harcı yatırılarak açılır; savcılığa yapılan başvuru dava açmış saymaz.
• Karar kesinleştikten sonra kayıtları güncellememek. Yeni adın nüfus kaydına işlenmesi ilk adımdır; kimlik, ehliyet, pasaport, tapu, banka, SGK gibi kayıtların da güncellenmesi gerekir. Aksi hâlde yeni ad ile eski ad arasında pratik sorunlar sürer.
• Küçük çocuk adına velinin tek başına açması. Velayet ortak kullanılıyorsa diğer velinin muvafakati aranır; aksi hâlde talep reddedilebilir.

Dilekçe örneği

Aşağıdaki metin genel bir iskelettir; avukat yerine geçmez. Somut sebeplerinizi ve tanık listenizi eklemeden dava açmayın.

[YERLEŞİM YERİ] NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE

DAVACI          : [AD SOYAD]
T.C. KİMLİK NO  : [T.C. KİMLİK NO]
ADRES           : [ADRES]
VEKİLİ          : [VARSA VEKİLİN ADI SOYADI VE ADRESİ]

DAVALI          : [İLGİLİ İLÇE] NÜFUS MÜDÜRLÜĞÜ

KONU            : Nüfus kaydında yazılı [AD/SOYADIM] adının
                  [YENİ AD/SOYAD] olarak DEĞİŞTİRİLMESİ ve
                  nüfus kaydının buna göre düzeltilmesi
                  talebidir.

AÇIKLAMALAR

1) [İL] ili, [İLÇE] ilçesi, [CİLT], [SAYFA], [SIRA] sayılı
   nüfus kaydında [MEVCUT AD SOYAD] adıyla kayıtlıyım
   (nüfus kayıt örneği ektedir).

2) Nüfusta yazılı adım [MEVCUT AD]; ancak çevrem, iş
   arkadaşlarım, okulda öğretmenlerim ve resmî olmayan tüm
   kayıtlarda [KULLANILAN AD] olarak tanınmakta ve
   çağrılmaktayım. Bu durum aşağıdaki somut sorunları
   doğurmaktadır:
   [Somut anlatım: iş yerinde karıştırılma, tebligat sorunları,
    okul kayıtlarındaki farklılık, banka işlemlerinde
    yaşanan güçlükler, alay konusu olma vb.]

3) Adımın değiştirilmesindeki menfaatim kişisel değil,
   günlük hayatın gerektirdiği bir uyum sorununun çözümüne
   yöneliktir. TMK m.27, adın haklı sebeplere dayanılarak
   hâkim tarafından değiştirilebileceğini kabul etmiştir.

4) Talebimin haklılığı ekli belgelerle ve dinletilecek
   tanıklarla ispatlanacaktır.

DELİLLER        : Nüfus kayıt örneği, tanık [AD SOYAD -
                  bilinen adresi], okul ve iş yeri kayıtları,
                  banka/sağlık/SGK belgeleri ve her türlü
                  yasal delil.

HUKUKİ NEDENLER : TMK m.27 (adın değiştirilmesi), 5490 sayılı
                  Nüfus Hizmetleri Kanunu m.35 ve m.36, HMK ve
                  ilgili mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM  : Yukarıda arz edilen nedenlerle;
   1- Nüfusta yazılı [MEVCUT AD] adımın [YENİ AD] olarak
      DEĞİŞTİRİLMESİNE,
   2- Kararın kesinleşmesinden sonra ilgili nüfus
      müdürlüğüne bildirilerek nüfus kaydına İŞLENMESİNE,
   3- Yargılama giderlerinin üzerimde bırakılmasına
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.

TARİH           : [GÜN/AY/YIL]

DAVACI
[AD SOYAD]
İmza

EKLER
1- Nüfus kayıt örneği
2- Tanık listesi
3- İş yeri/okul/banka belgeleri
4- [Varsa vekâletname]

Sıkça Sorulan Sorular

1. Adımı beğenmediğim için değiştirebilir miyim?
Tek başına “beğenmemek” genellikle yeterli sayılmaz; ancak beğenmemenin altında somut bir yaşam güçlüğü (alay, karıştırılma, iş/eğitim hayatını olumsuz etkileme) varsa bu bir haklı sebep olarak değerlendirilebilir. Karar tümüyle mahkemenin takdirindedir.

2. Soyadımı da aynı davada değiştirebilir miyim?
Evet, ad ve soyadı değişikliği aynı dava içinde birlikte istenebilir. Her ikisi için haklı sebeplerin ayrı ayrı gösterilmesi ve delillendirilmesi gerekir.

3. Küçük çocuğumun adını değiştirebilir miyim?
Değiştirebilirsiniz; bu durumda yasal temsilci (veli) davayı çocuk adına açar. Velayet ortak kullanılıyorsa diğer velinin muvafakati aranır. Belli bir yaşın üzerindeki çocuğun görüşünün alınması uygulamada yerleşmiştir.

4. Dava sonuçlandığında nüfus cüzdanım kendiliğinden yenilenir mi?
Hayır. Karar kesinleştikten sonra karar örneği nüfus müdürlüğüne verilir ve yeni ada göre nüfus kaydı düzeltilir; kimlik kartı, pasaport, ehliyet ve diğer belgeler için ilgili kurumlara ayrıca başvurmak gerekir. Tapu, banka ve SGK kayıtları da güncellenmelidir.

5. Kararın önceki ada bağlı borç ve alacaklarıma etkisi nedir?
Ad değişikliği kişiye bağlı bir haktır; kişinin kimliği aynı kalır. Yeni ada geçilmesi, önceki ada bağlı borç ve alacakları ortadan kaldırmaz. Yalnızca kayıtlarda yeni adla anılmaya başlanır.

İlgili sayfalar

Aile hukuku çerçevesi için aile hukuku sayfasına, nüfus kayıtlarına ilişkin diğer düzeltme talepleri için dilekçe örnekleri sayfasına bakabilirsiniz. Görüşme talebi için iletişim sayfasına geçebilirsiniz.