Adalar İş Avukatı

Adalar’da işten çıkarılma, kıdem ve ihbar tazminatı, ödenmeyen ücret ve fazla çalışma konularında yol arıyorsanız bu sayfa, davanın nerede görüleceğinden başlayarak süreleri ve izlenecek adımları anlatır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Adalar’da iş davası nerede görülür?

Adalar’da açılacak iş davası, İstanbul Anadolu Adliyesi’nde bulunan iş mahkemelerinde görülür. Adalar kendi adliyesi bulunan ilçelerdendir, ancak bu tür dosyalar orada değil merkez adliyede görülür.

Mahalleye göre değişen bir mahkeme yoktur. Nizam, Maden (ikisi de Büyükada’dadır), Heybeliada, Burgazadası ve Kınalıada Adalar mahallelerinin tamamı tek bir yargı çevresine bağlıdır: hangi mahallede oturursanız oturun, bu dosyalar İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.

Adalar Adliyesi, İstanbul Anadolu Adliyesi’nin mülhakat adliyesidir: idari bağlantı merkez adliye ile kurulur, dosyaların bir bölümü ise yerinde görülür. Mülhakat adliyede bulunmayan mahkeme türlerinde dosya merkeze gider; aile, iş, tüketici ve ağır ceza bakımından duruşma İstanbul Anadolu Adliyesi’nde yapılır.

Yargı çevresi mahkeme türüne göre değişebilir. Bu sayfadaki bilgi genel kuralı anlatır; dosyanızın hangi adliyede olduğunu e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı’ndan doğrulamanız gerekir. Dosya numarası varsa en kesin bilgi oradadır.

Bu bölüm, Adalar’da çalışan ya da Adalar sınırları içindeki bir işyerinde çalışmışken işten ayrılmış kişiler için hazırlanmıştır: işten çıkarıldığınızda ya da alacağınızı alamadığınızda hangi kapıya, hangi sırayla ve hangi süre içinde gideceğiniz. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

İlk soru genellikle “ne kadar alırım” olur. Oysa dosyaları asıl zorlayan şey tutar değil, süre ve belgedir; aşağıdaki bölümler bu iki başlık üzerine kuruldu.

İş uyuşmazlığında hangi mahkeme görevlidir?

İşçi ile işveren arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlığına iş mahkemeleri bakar (7036 s.K. m.5). Adalar’da açılacak bir işçilik alacağı veya işe iade davası da kural olarak İstanbul Anadolu Adliyesi’nde bulunan iş mahkemesinde görülür; iş mahkemeleri Adalar Adliyesi’nde bulunmaz. İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde ise bu davalara, o yerdeki asliye hukuk mahkemesi aynı usul ve esaslara göre bakar (7036 s.K. m.2/3).

“Hangi yerdeki mahkeme” sorusu ayrıca düzenlenmiştir. Yetkili mahkeme, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir; davalı birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 s.K. m.6/1–2). İş kazasından doğan tazminat davalarında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin kendi yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (m.6/3).

Burada işçi bakımından önemli bir koruma vardır: bu hükümlere aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir (7036 s.K. m.6/5). İş sözleşmenizde “uyuşmazlıklarda şu ildeki mahkemeler yetkilidir” biçiminde bir madde bulunması, sizi o yere gitmeye mecbur bırakmaz. Yargılamada basit yargılama usulü uygulanır (m.7/1). Adalar sınırları içindeki bir işyerinde çalışıldığında, “işin yapıldığı yer” ölçütü çoğu zaman İstanbul Anadolu Adliyesi yargı çevresini işaret eder.

Şunu da hatırlatmak gerekir: yargı çevresi mahkeme türüne göre değişebilir ve zaman içinde yeniden belirlenebilir. Bu nedenle dosyanızın hangi adliyede kayıtlı olduğunu e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı’ndan doğrulamanız yerinde olur; duruşma günü de aynı ekrandan izlenir.

Dava açmadan önce: arabuluculuk aşaması

İş uyuşmazlıklarının büyük bölümünde doğrudan dava açılamaz. Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (7036 s.K. m.3/1). 2023 yılında eklenen cümleyle, bu alacak ve tazminatlarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da aynı kapsama alınmıştır.

Hangi talepler kapsam dışında?

İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu zorunluluğun dışındadır ve doğrudan açılır (7036 s.K. m.3/3). Karıştırılmamalıdır: iş kazası geçiren bir işçinin kıdem, ihbar ve fazla mesai gibi alacakları yine dava şartına tabidir; dışarıda kalan yalnızca kazadan doğan tazminat istemidir.

Süreç nasıl işler, ne kadar sürer?

Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (m.3/5). Arabulucu, görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde başvuruyu sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (m.3/10).

Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenmek zorundadır. Eklenmemişse mahkeme bir haftalık kesin süre için ihtarlı davetiye gönderir; ihtarın gereği yapılmazsa dava usulden reddedilir. Hiç arabulucuya başvurulmadığı anlaşılırsa dilekçe karşı tarafa tebliğe bile çıkarılmadan dava reddedilir (m.3/2). En sık görülen usul hatası tam olarak buradadır.

İşçi bakımından iki nokta daha belirleyicidir. Birincisi: büroya başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.3/17; ayrıca 6325 s.K. m.16/2). İkincisi: geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur (m.3/12).

Anlaşma sağlanırsa sonuç kesindir: üzerinde anlaşılan hususlar hakkında dava açılamaz (6325 s.K. m.18/5). Bu nedenle tutanak imzalanmadan önce hangi kalemlerin kapsandığı tek tek okunmalıdır. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (m.18/4).

İşten çıkarıldım: hangi haklarım olabilir?

Kıdem tazminatı

Kıdem tazminatı, 4857 sayılı Kanunun 120. maddesiyle yürürlükte bırakılan 1475 sayılı Kanunun 14. maddesinde düzenlenmiştir. İşçiye, işe başladığı tarihten itibaren geçen her tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında ödenir; bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.

Her fesih kıdem tazminatı doğurmaz. Hak özetle şu hâllerde doğar: işverenin, 4857 s.K. m.25/II’deki ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık dışındaki bir sebeple feshetmesi; işçinin m.24 uyarınca haklı nedenle feshetmesi; muvazzaf askerlik; yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma; sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı şartlarını (yaş dışında) tamamlayıp Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınacak yazıyla kendi isteğiyle ayrılma; kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması; işçinin ölümü.

Kıdem tazminatının yıllık miktarı için kanunda bir tavan vardır: en yüksek Devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi. Bu tutar dönemsel olarak değiştiğinden, güncel tavanın ilgili kurumdan doğrulanması gerekir. Tazminat zamanında ödenmezse, ödenmeyen süre için mevduata uygulanan en yüksek faize hükmedilir.

İhbar tazminatı

Belirsiz süreli sözleşme feshedilmeden önce durumun karşı tarafa bildirilmesi gerekir; bildirim süresine uymayan taraf o süreye ilişkin ücret tutarında tazminat öder (4857 s.K. m.17). Yükümlülük karşılıklıdır: bildirimsiz ayrılan işçi de sorumlu olabilir.

Bu süreler asgaridir; sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz. İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek de feshedebilir.

Kötüniyet tazminatı

İş güvencesi hükümlerinin (4857 s.K. m.18–21) uygulama alanı dışında kalan işçilerin sözleşmesi, fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilmişse, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir (4857 s.K. m.17). Fesih için bildirim şartına da uyulmamışsa, ihbar tazminatı bundan ayrıca istenir.

Bunlardan ayrı olarak, iş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, inanç ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz; aykırılık hâlinde işçi, yoksun bırakıldığı hakların yanında dört aya kadar ücreti tutarında uygun bir tazminat isteyebilir (4857 s.K. m.5).

İşe iade davası: şartlar ve süreler

İşe iade, tazminat isteminden ayrı bir yoldur ve süreleri çok kısadır. Üç şart birlikte aranır: işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdemi bulunması ve sözleşmenin belirsiz süreli olması (4857 s.K. m.18). Altı aylık kıdem, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır; yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz. İşveren ise fesih bildirimini yazılı yapmak ve sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır; işçinin davranışı veya verimiyle ilgili fesihte önce savunmasının alınması gerekir (m.19).

Süreler şöyle işler (4857 s.K. m.20): işçi, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede özel hakeme de götürülebilir.

İspat yükü bu davada işverendedir: feshin geçerli bir sebebe dayandığını işveren ispatlar. İşçi feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ederse, bu iddiasını kendisi ispatlar (m.20/2). Dava ivedilikle sonuçlandırılır; istinaf yoluna başvurulursa bölge adliye mahkemesi kesin olarak karar verir (m.20/3) ve bu kararlar hakkında temyiz yoluna gidilemez (7036 s.K. m.8/1-a).

Feshin geçersizliğine karar verilirse işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır; başlatmazsa en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında tazminat öder. Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için ise en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer haklar ödenir (4857 s.K. m.21).

Burada kolayca gözden kaçan bir süre vardır: işçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmazsa fesih geçerli sayılır ve kazanılan hak büyük ölçüde erir.

Ödenmeyen alacaklar: fazla mesai, tatil ücretleri, yıllık izin

Genel bakımdan haftalık çalışma süresi en çok kırk beş saattir (4857 s.K. m.63). Bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her bir saat için normal saat ücretinin yüzde elli artırılmasıyla ödenir. Haftalık süre sözleşmeyle kırk beş saatin altında belirlenmişse, aradaki çalışmalar “fazla sürelerle çalışma”dır ve zam oranı yüzde yirmi beştir (m.41). İşçi dilerse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir. Fazla çalışma için işçinin onayı gerekir ve toplamı bir yılda iki yüz yetmiş saati aşamaz.

Denkleştirme uygulanan işyerlerinde bazı haftalar kırk beş saati aşsa dahi, iki aylık süredeki haftalık ortalama normal süreyi aşmıyorsa bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz. Denkleştirmenin dört aya çıkarılması ise ancak toplu iş sözleşmesiyle mümkündür (m.63/2); bireysel sözleşmeye konulan “dört aylık denkleştirme” kaydı bu sonucu doğurmaz.

Çalışılmayan hafta tatili günü için o günün ücreti bir iş karşılığı olmaksızın tam ödenir (m.46). Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalışılmazsa ücret tam ödenir; çalışılırsa her gün için bir günlük ücret daha eklenir (m.47).

Yıllık ücretli izin, deneme süresi de dâhil en az bir yıl çalışmış işçiye verilir ve bu haktan vazgeçilemez. Süre, hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dâhil) olanlarda en az on dört gün, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlarda en az yirmi gün, on beş yıl ve daha fazlasında en az yirmi altı gündür; on sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştakilerde yirmi günden az olamaz (m.53). Sözleşme herhangi bir nedenle sona erdiğinde, hak kazanılıp kullanılmayan izin süreleri sona erme tarihindeki ücret üzerinden ödenir (m.59).

İspat kimde?

Genel kural şudur: ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (HMK m.190/1). Bu, iki yönlü işler: fazla çalışma yaptığını ya da tatil gününde çalıştığını ileri süren işçi bu vakıayı ispatlar; alacağı ödediğini savunan işveren ise ödemeyi ispatlar.

Burada kanunun işverene yüklediği kayıt tutma ödevleri işçinin lehine sonuç doğurabilir. İşveren, her ödemede fazla çalışma ve tatil ücretleri ile kesintileri ayrı ayrı gösteren imzalı bir ücret hesap pusulası vermek (4857 s.K. m.37) ve her işçi için özlük dosyası düzenleyip kayıtları saklamak zorundadır (m.75). Yazılı sözleşme yapılmamışsa, en geç iki ay içinde çalışma koşullarını ve ücreti gösteren yazılı bir belge verilmesi gerekir (m.8).

Ücret ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmezse işçi iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir; gününde ödenmeyen ücretlere mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır (m.34). Ücretin hiç ya da eksik ödenmesi, işçiye 4857 s.K. m.24/II uyarınca haklı nedenle derhal fesih hakkı da verebilir. Bu hak, davranışın öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl geçtikten sonra kullanılamaz (m.26).

Zamanaşımı: hangi alacak kaç yıl?

4857 sayılı Kanunun ek 3. maddesi belirli tazminatlar için özel bir süre getirmiş, kalan alacaklar genel hükümlere bırakılmıştır.

Tabloyu okurken üç ayrımı akılda tutmak gerekir.

• Zamanaşımı ile hak düşürücü süre aynı şey değildir. Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz (TBK m.161). Buna karşılık işe iadedeki bir aylık ve iki haftalık süreler ile haklı fesihteki altı iş günlük süre hak düşürücüdür; geçirilmeleri hakkın kendisini sona erdirir.
• Süreler sözleşmeyle değiştirilemez (TBK m.148).
• İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat istemleri bu tablonun dışındadır. Bunların süresi olayın niteliğine göre değişir; ayrıca değerlendirilmesi ve güncel metnin kontrol edilmesi gerekir.

Adalar’da ilk adımda toplanması gereken belgeler

Arabuluculuk başvurusundan önce hazırlanan belgeler, çoğu zaman ispat sorununu baştan çözer:

• e-Devlet üzerinden alınan SGK hizmet dökümü ile işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri,
• Ücret bordroları ve maaşın yatırıldığı banka hesap hareketleri — bordro asgari ücret üzerinden düzenlenip fark elden ödendiyse bu kayıtlar belirleyici olur,
• Fesih bildirimi ve tebliğ edildiğini gösteren belge; işe iade süresi bu tarihten işlediği için zarf saklanmalıdır,
• Varsa iş sözleşmesi, ücret hesap pusulaları, yıllık izin defteri ve işyeri giriş – çıkış kayıtları,
• İstifaya zorlandığınızı ya da çalışma koşullarının değiştirildiğini gösteren yazışmalar ve tanıkların ad ve adresleri.

Son olarak: imzalamadan önce okuyun. İşten ayrılırken önünüze konulan “ibraname” ya da tutar yazılmamış boş bir belge, sonradan alacağınızı istemenizi güçleştirebilir. Aynısı arabuluculuk son tutanağı için de geçerlidir; anlaşılan hususlar hakkında bir daha dava açılamaz (6325 s.K. m.18/5).

Adalar’da bu alanda öne çıkan konular

Otel, lokanta ve deniz ulaşımı hizmetlerinde çalışanların alacakları ile ada içi ulaşımda görevli personelin iş sözleşmeleri bu başlığın konusudur. Gemi adamlarının hizmet sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar da iş mahkemesinin görev alanına girer; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Sezona bağlı çalışma nedeniyle yıllık izin ve kıdem süresinin hesabı sık tartışılır. Alacak ve işe iade istemlerinde arabuluculuk dava şartıdır; iş kazası ve meslek hastalığı tazminatı kapsam dışıdır (7036 s.K. m.3). Arabuluculuk son tutanağı dilekçeye eklenmeden dava açılması, bu başlıktaki dosyalarda en çok yapılan usul hatasıdır. Adalar’da çalışma yılın belirli aylarına sıkıştığı ve kayıt çoğu kez eksik tutulduğu için, iş sözleşmesinin bir örneği yanında SGK hizmet dökümü, ücretin yattığı banka hesabının hareketleri, vardiya ve puantaj kayıtları ile işten ayrılış bildirgesi baştan toplanmalıdır. Kıdem, ihbar, yıllık izin ve ücret alacaklarında beş yıllık zamanaşımı söz konusudur; buna karşılık işe iade başvurusu için öngörülen bir aylık süre hak düşürücüdür ve mahkeme onu taraflar ileri sürmese de gözetir. Bkz. iş hukuku.

Sezon açılınca başlayan, kapanınca biten işler

Adalar’da istihdamın büyük bölümü otel, pansiyon, lokanta ve iskele çevresindeki satış yerlerinde toplanır. Bu işletmelerin takvimi kendi kararlarıyla değil ziyaretçi akışıyla belirlenir: hava ısındığında kadro genişler, sonbaharda daralır, kışın kimi yerler tümüyle kapanır. Aynı kişinin arka arkaya birkaç yıl aynı işletmede bulunması olağandır; ancak arada geçen aylar kayıtta boşluk olarak görünür. İlişkinin gerçekte kesintiye mi uğradığı yoksa her yıl aynı düzenle mi sürdüğü, sonradan en çok tartışılan konudur.

İkinci ayrım çalışma saatidir. Son vapur kalkana kadar açık kalan bir yerde işbaşı ile paydos sabit değildir; yoğun günlerde uzar, sakin günlerde kısalır. Yazılı bir çizelge tutulmadığında geriye yalnızca kişilerin hatırladıkları kalır.

İşe gidiş gelişin kendisi bir iz bırakır

Ada işletmelerinde çalışanların bir bölümü adada oturmaz; sabah deniz yoluyla gelir, akşam aynı yolla döner. Bu, başka ilçelerde karşılığı olmayan bir iz üretir: geçiş ve bilet kayıtları hangi gün adaya gidildiğini gösterir. Bunlar çalışma kaydı olarak tutulmuş belgeler değildir, ama tarih taşırlar ve o gün işbaşı yapıldığı yolundaki anlatımı destekler. İşletmenin kendi sipariş ve kasa kayıtları da hangi günlerin açık geçtiğini ortaya koyar.

Deniz ulaşımı hizmetlerinde ve ada içi taşımada görevli personel bakımından durum bir kat daha ayrıntılıdır; burada sefer ile görev listeleri zaten düzenli tutulur. Bu listelerin bir örneğinin alınması, ilişki sürerken kolay, sona erdikten sonra zordur.

Ada işletmelerinde sık görülen bir başka durum, yerin iki sezon arasında el değiştirmesidir. Aynı bina, aynı mutfak ve çoğu zaman aynı ekiple yeni bir ad altında açılır. Böyle hâllerde geçmiş yıllara ilişkin istem yöneltildiğinde, yeni işleten kendisiyle bir bağ kurulmadığını söyleyebilir. İşyerinin devredilip devredilmediği, devredildiyse ne zaman ve hangi kapsamda devredildiği bu yüzden erken araştırılmalıdır; kira sözleşmesi, ruhsat ve tabela değişikliğine ilişkin kayıtlar bu soruyu yanıtlar.

Duruşma karşıda yapılır: hazırlığı buna göre kurun

Adalar Adliyesi mülhakat adliyedir; orada kurulmamış mahkeme türlerine ilişkin dosyalar Kartal’da görülür ve iş uyuşmazlıkları da bunlardandır. Dosyanızın hangi birimde bulunduğunu UYAP Vatandaş Portalı üzerinden doğrulayabilirsiniz. Her duruşmanın bir sefere bağlı olması, hazırlığın baştan toplu yapılmasını gerektirir:

• Çalışılan günleri gösterenler — sosyal güvenlik hizmet dökümü (e-Devlet üzerinden alınır), varsa vardiya listesi, geçiş ve bilet kayıtları.
• Ödemeyi gösterenler — hesap hareketleri, imzalı bordro, elden ödeme yapılıyorsa buna ilişkin yazışmalar.
• Sezonun sınırlarını gösterenler — işletmenin açılış ve kapanış duyuruları, işe giriş ile çıkış bildirimleri.
• Tanıklar — aynı ekipte bulunan kişilerin adı ve kış aylarında ulaşılabilecek adresi.

Son madde hafife alınmamalıdır. Sezon bittiğinde ekip dağılır ve aynı kişilere ertesi yıl ulaşmak güçleşir; adres, ilişki sürerken not edilmediğinde sonradan tamamlanamayan bir eksik hâline gelir.

Adalar hakkında

Adalar’da adliye düzeni, hangi davanın hangi mahkemede görüldüğü ve ilçenin mahalle yapısı için Adalar avukat sayfamıza bakabilirsiniz. O sayfada ayrıca paylı mülkiyette yönetim ve yararlanma konusu ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Adalar’da iş davamı hangi mahkemede açarım?
İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklara iş mahkemeleri bakar (7036 s.K. m.5); Adalar’da açılacak dosya kural olarak İstanbul Anadolu Adliyesi’nde bulunan iş mahkemesinde görülür; iş mahkemeleri Adalar Adliyesi’nde bulunmaz. Yetkili yer ise davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ya da işin veya işlemin yapıldığı yerdir (7036 s.K. m.6). Sözleşmenizde başka bir ili gösteren yetki maddesi varsa bu sizi bağlamaz; bu hükümlere aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir. Yargı çevreleri değişebildiği için dosyanızın hangi adliyede kayıtlı olduğunu e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı’ndan doğrulamanız yerinde olur.

2. İşveren “önce arabulucuya gideceksin” diyor, doğru mu?
Doğru. İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (7036 s.K. m.3/1); bu aşamadan geçilmeden açılan dava usulden reddedilir. Ancak istisnası vardır: iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları bu zorunluluğun dışındadır ve doğrudan açılabilir (m.3/3). Arabuluculukta anlaşırsanız, üzerinde anlaştığınız konular için bir daha dava açamazsınız (6325 s.K. m.18/5) — bu yüzden son tutanağı imzalamadan önce hangi alacakların kapsandığını tek tek okumak gerekir.

3. Kendim istifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?
Kural olarak kendi isteğiyle ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanmaz; ancak kanunda sayılan bazı hâller bunun dışındadır. İşçinin 4857 s.K. m.24 uyarınca haklı nedenle feshi (örneğin ücretin hiç ya da eksik ödenmesi), muvazzaf askerlik, yaşlılık veya emeklilik aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma ve kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması bu hâllerdendir (1475 s.K. m.14). Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan (m.24/II) fesih hakkı, davranışın öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl geçtikten sonra kullanılamaz (4857 s.K. m.26). Sağlık sebepleri (m.24/I) ile zorlayıcı sebeplerde (m.24/III) bu süre sınırı uygulanmaz. Bu nedenle “istifa dilekçesi” yazmadan önce, ayrılma sebebinizin hangi başlığa girdiğini belirlemek önemlidir.

4. İşe iade davası açmak için ne kadar sürem var?
Süreler kısadır ve geçirilmeleri hakkı sona erdirir. Fesih bildiriminin size tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmanız gerekir. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açabilirsiniz (4857 s.K. m.20). Ayrıca dava kazanılırsa da bir süre daha vardır: kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmazsanız fesih geçerli sayılır (m.21). Bu davayı açabilmek için işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, en az altı aylık kıdeminizin bulunması ve sözleşmenizin belirsiz süreli olması gerekir (m.18).

5. İşten ayrılalı yıllar oldu, alacaklarımı istemek için geç kaldım mı?
Bu, hangi alacağı istediğinize bağlıdır. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, eşit davranma ilkesine aykırı fesihten doğan tazminat ve yıllık izin ücreti için zamanaşımı beş yıldır (4857 s.K. ek m.3); yıllık izin ücretinde süre, sözleşmenin sona erdiği tarihte başlar (m.59). Ücret alacağında da süre beş yıldır (m.32); fazla çalışma ile hafta tatili ve genel tatil ücretleri dönemsel edim sayıldığından yine beş yıllık süreye tabidir (TBK m.147/1). Zamanaşımı, karşı taraf ileri sürmedikçe hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz (TBK m.161). Kendi dosyanızda hangi tarihin esas alınacağı olayın ayrıntılarına göre değiştiği için, süre dolmadan durumun incelenmesi yerinde olur.

Adalar’da dikkat edilmesi gereken yerel ayrıntılar

Adliye Büyükada’da, iş mahkemesi karşıda

Adalar Adliyesi Büyükada’daki hükümet konağında çalışır ve İstanbul Anadolu Adliyesi’nin mülhakatıdır. Mülhakat adliyede her mahkeme türü kurulmuş değildir; aile, iş, tüketici ve ağır ceza işlerine ilişkin dosyalar merkez adliyede görülür. Çalışanın alacağına ilişkin istemler de bu sayımın içindedir. Bunun ilçede oturan biri için anlamı açıktır: evrak adadaki binadan alınsa bile, işin görüşüldüğü yer karşıdaki merkez adliyedir. Elinize ulaşan kâğıtta yazan birim adı, hangi binaya gidileceğini gösteren ilk kayıttır ve bu ayrımın yola çıkmadan önce yapılması gerekir.

İskele çevresi, deniz ulaşımı ve ada içi taşıma

İlçede çalışma yalnızca otel ve lokantayla sınırlı değildir. İskele çevresindeki satış yerleri, deniz ulaşımı hizmetleri ve ada içi taşıma birbirinden ayrı düzenlerdir. Ada içi taşımada 2020’de faytonlar kaldırılmış, yerlerini elektrikli araçlar almıştır; bu değişiklikten sonra işin kimin adına ve hangi düzen içinde görüldüğü, eski alışkanlıkla anlatıldığında eksik kalır. Gemi adamlarının hizmet sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar da aynı başlığın içinde ele alınır. Bir kişinin hangi işletmeye bağlı çalıştığı, ödemeyi kimin yaptığı ve görevlendirmenin kimden geldiği ayrı ayrı yazıldığında, dosyanın muhatabı baştan belirlenmiş olur. Bu üç soru birbirine karıştığında, toplanan kayıtlar doğru olsa bile yanlış tarafa yöneltilmiş olur. İskele çevresindeki küçük satış yerlerinde işletmenin adı ile kayıtta görünen ad çoğu zaman aynı değildir; kapıdaki tabela, işin kimin adına yürüdüğünü tek başına göstermez.

Harç, gider avansı ve adli yardım

Dava açılırken ödenen tutarlar birbirinden ayrı iki kalemdir. Harç, devlete ödenen ve vergi niteliği taşıyan bir yükümlülüktür. Gider avansı ise tebligat, tanık gideri ve benzeri harcamalar için peşin yatırılan, kullanılmayan bölümü dosya sonunda iade edilen tutardır. Avansın yatırılmaması hafife alınmamalıdır; mahkemenin verdiği kesin süre içinde tamamlanmazsa dosya esasa girilmeden kapanır. Adalar’dan gelen dosyalarda tanığın başka yerde oturması ve evrakın gidip gelmesi bu kalemi büyütebilir. Durumu elverişli olmayan kişi, harç ve giderlerden geçici olarak muaf tutulmasını mahkemeden isteyebilir. İkinci bir yol daha vardır: baronun adli yardım bürosuna başvurulduğunda ücretsiz avukat görevlendirilebilir ve bu bir kamu hizmetidir. Harç ile avans tutarları her yıl yeniden belirlendiğinden, ödenecek miktar adliye veznesinden öğrenilir. Yargılama giderleri kural olarak haksız çıkan tarafa yükletilir; istem kısmen kabul edilmişse gider de haklı çıkılan ölçüde bölüştürülür.

İlgili sayfalarımız

Adalar’da diğer alanlar. kira ve tahliye davaları, boşanma ve velayet, icra takibi ve haciz ile ceza soruşturması konularında ayrı sayfalarımız bulunur.

Yakındaki ilçeler. Aynı konuyu Kadıköy, Maltepe ve Kartal için de ayrı sayfalarda ele aldık.

Genel anlatım ve adliye bilgisi. Konunun ilçeden bağımsız genel anlatımı için İş Hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Bağlı olunan merkez adliyenin adresi, ulaşımı ve birimleri için İstanbul Anadolu Adliyesi rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

Büromuz

Kadıoğlu Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu Küçükçekmece’dedir; Adalar ve aynı yargı çevresindeki dosyalar da takip edilmektedir. Durumunuzu görüşmek için iletişim sayfamızdaki bilgilerden ulaşabilir, nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız ne yapmalıyım sayfamıza bakabilirsiniz.