Kartal İş Avukatı

Kartal’da işten çıkarılma, kıdem ve ihbar tazminatı, ödenmeyen ücret ve fazla çalışma konularında yol arıyorsanız bu sayfa, davanın nerede görüleceğinden başlayarak süreleri ve izlenecek adımları anlatır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Kartal’da iş davası nerede görülür?

Kartal’da açılacak iş davası, İstanbul Anadolu Adliyesi’nde bulunan iş mahkemelerinde görülür.

Mahalleye göre değişen bir mahkeme yoktur. Atalar, Cevizli, Cumhuriyet, Çavuşoğlu, Esentepe ve Gümüşpınar gibi Kartal mahallelerinin tamamı tek bir yargı çevresine bağlıdır: hangi mahallede oturursanız oturun, adliye işleriniz İstanbul Anadolu Adliyesi’nde yürütülür.

Yargı çevresi mahkeme türüne göre değişebilir. Bu sayfadaki bilgi genel kuralı anlatır; dosyanızın hangi adliyede olduğunu e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı’ndan doğrulamanız gerekir. Dosya numarası varsa en kesin bilgi oradadır.

Bu bölüm, Kartal’da çalışan ya da Kartal sınırları içindeki bir işyerinde çalışmışken işten ayrılmış kişiler için hazırlanmıştır: işten çıkarıldığınızda ya da alacağınızı alamadığınızda hangi kapıya, hangi sırayla ve hangi süre içinde gideceğiniz. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

İlk soru genellikle “ne kadar alırım” olur. Oysa dosyaları asıl zorlayan şey tutar değil, süre ve belgedir; aşağıdaki bölümler bu iki başlık üzerine kuruldu.

İş uyuşmazlığında hangi mahkeme görevlidir?

İşçi ile işveren arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlığına iş mahkemeleri bakar (7036 s.K. m.5). Kartal’da açılacak bir işçilik alacağı veya işe iade davası da kural olarak İstanbul Anadolu Adliyesi’nde bulunan iş mahkemesinde görülür. İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde ise bu davalara, o yerdeki asliye hukuk mahkemesi aynı usul ve esaslara göre bakar (7036 s.K. m.2/3).

“Hangi yerdeki mahkeme” sorusu ayrıca düzenlenmiştir. Yetkili mahkeme, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir; davalı birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 s.K. m.6/1–2). İş kazasından doğan tazminat davalarında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin kendi yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (m.6/3).

Burada işçi bakımından önemli bir koruma vardır: bu hükümlere aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir (7036 s.K. m.6/5). İş sözleşmenizde “uyuşmazlıklarda şu ildeki mahkemeler yetkilidir” biçiminde bir madde bulunması, sizi o yere gitmeye mecbur bırakmaz. Yargılamada basit yargılama usulü uygulanır (m.7/1). Kartal sınırları içindeki bir işyerinde çalışıldığında, “işin yapıldığı yer” ölçütü çoğu zaman İstanbul Anadolu Adliyesi yargı çevresini işaret eder.

Şunu da hatırlatmak gerekir: yargı çevresi mahkeme türüne göre değişebilir ve zaman içinde yeniden belirlenebilir. Bu nedenle dosyanızın hangi adliyede kayıtlı olduğunu e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı’ndan doğrulamanız yerinde olur; duruşma günü de aynı ekrandan izlenir.

Dava açmadan önce: arabuluculuk aşaması

İş uyuşmazlıklarının büyük bölümünde doğrudan dava açılamaz. Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (7036 s.K. m.3/1). 2023 yılında eklenen cümleyle, bu alacak ve tazminatlarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da aynı kapsama alınmıştır.

Hangi talepler kapsam dışında?

İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu zorunluluğun dışındadır ve doğrudan açılır (7036 s.K. m.3/3). Karıştırılmamalıdır: iş kazası geçiren bir işçinin kıdem, ihbar ve fazla mesai gibi alacakları yine dava şartına tabidir; dışarıda kalan yalnızca kazadan doğan tazminat istemidir.

Süreç nasıl işler, ne kadar sürer?

Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (m.3/5). Arabulucu, görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde başvuruyu sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (m.3/10).

Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenmek zorundadır. Eklenmemişse mahkeme bir haftalık kesin süre için ihtarlı davetiye gönderir; ihtarın gereği yapılmazsa dava usulden reddedilir. Hiç arabulucuya başvurulmadığı anlaşılırsa dilekçe karşı tarafa tebliğe bile çıkarılmadan dava reddedilir (m.3/2). En sık görülen usul hatası tam olarak buradadır.

İşçi bakımından iki nokta daha belirleyicidir. Birincisi: büroya başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.3/17; ayrıca 6325 s.K. m.16/2). İkincisi: geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur (m.3/12).

Anlaşma sağlanırsa sonuç kesindir: üzerinde anlaşılan hususlar hakkında dava açılamaz (6325 s.K. m.18/5). Bu nedenle tutanak imzalanmadan önce hangi kalemlerin kapsandığı tek tek okunmalıdır. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (m.18/4).

İşten çıkarıldım: hangi haklarım olabilir?

Kıdem tazminatı

Kıdem tazminatı, 4857 sayılı Kanunun 120. maddesiyle yürürlükte bırakılan 1475 sayılı Kanunun 14. maddesinde düzenlenmiştir. İşçiye, işe başladığı tarihten itibaren geçen her tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında ödenir; bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.

Her fesih kıdem tazminatı doğurmaz. Hak özetle şu hâllerde doğar: işverenin, 4857 s.K. m.25/II’deki ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık dışındaki bir sebeple feshetmesi; işçinin m.24 uyarınca haklı nedenle feshetmesi; muvazzaf askerlik; yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma; sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı şartlarını (yaş dışında) tamamlayıp Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınacak yazıyla kendi isteğiyle ayrılma; kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması; işçinin ölümü.

Kıdem tazminatının yıllık miktarı için kanunda bir tavan vardır: en yüksek Devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi. Bu tutar dönemsel olarak değiştiğinden, güncel tavanın ilgili kurumdan doğrulanması gerekir. Tazminat zamanında ödenmezse, ödenmeyen süre için mevduata uygulanan en yüksek faize hükmedilir.

İhbar tazminatı

Belirsiz süreli sözleşme feshedilmeden önce durumun karşı tarafa bildirilmesi gerekir; bildirim süresine uymayan taraf o süreye ilişkin ücret tutarında tazminat öder (4857 s.K. m.17). Yükümlülük karşılıklıdır: bildirimsiz ayrılan işçi de sorumlu olabilir.

İşçinin çalışma süresi	Bildirim süresi
Altı aydan az	İki hafta
Altı aydan bir buçuk yıla kadar	Dört hafta
Bir buçuk yıldan üç yıla kadar	Altı hafta
Üç yıldan fazla	Sekiz hafta

Bu süreler asgaridir; sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz. İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek de feshedebilir.

Kötüniyet tazminatı

İş güvencesi hükümlerinin (4857 s.K. m.18–21) uygulama alanı dışında kalan işçilerin sözleşmesi, fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilmişse, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir (4857 s.K. m.17). Fesih için bildirim şartına da uyulmamışsa, ihbar tazminatı bundan ayrıca istenir.

Bunlardan ayrı olarak, iş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, inanç ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz; aykırılık hâlinde işçi, yoksun bırakıldığı hakların yanında dört aya kadar ücreti tutarında uygun bir tazminat isteyebilir (4857 s.K. m.5).

İşe iade davası: şartlar ve süreler

İşe iade, tazminat isteminden ayrı bir yoldur ve süreleri çok kısadır. Üç şart birlikte aranır: işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdemi bulunması ve sözleşmenin belirsiz süreli olması (4857 s.K. m.18). Altı aylık kıdem, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır; yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz. İşveren ise fesih bildirimini yazılı yapmak ve sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır; işçinin davranışı veya verimiyle ilgili fesihte önce savunmasının alınması gerekir (m.19).

Süreler şöyle işler (4857 s.K. m.20): işçi, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede özel hakeme de götürülebilir.

İspat yükü bu davada işverendedir: feshin geçerli bir sebebe dayandığını işveren ispatlar. İşçi feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ederse, bu iddiasını kendisi ispatlar (m.20/2). Dava ivedilikle sonuçlandırılır; istinaf yoluna başvurulursa bölge adliye mahkemesi kesin olarak karar verir (m.20/3) ve bu kararlar hakkında temyiz yoluna gidilemez (7036 s.K. m.8/1-a).

Feshin geçersizliğine karar verilirse işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır; başlatmazsa en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında tazminat öder. Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için ise en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer haklar ödenir (4857 s.K. m.21).

Burada kolayca gözden kaçan bir süre vardır: işçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmazsa fesih geçerli sayılır ve kazanılan hak büyük ölçüde erir.

Ödenmeyen alacaklar: fazla mesai, tatil ücretleri, yıllık izin

Genel bakımdan haftalık çalışma süresi en çok kırk beş saattir (4857 s.K. m.63). Bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her bir saat için normal saat ücretinin yüzde elli artırılmasıyla ödenir. Haftalık süre sözleşmeyle kırk beş saatin altında belirlenmişse, aradaki çalışmalar “fazla sürelerle çalışma”dır ve zam oranı yüzde yirmi beştir (m.41). İşçi dilerse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir. Fazla çalışma için işçinin onayı gerekir ve toplamı bir yılda iki yüz yetmiş saati aşamaz.

Denkleştirme uygulanan işyerlerinde bazı haftalar kırk beş saati aşsa dahi, iki aylık süredeki haftalık ortalama normal süreyi aşmıyorsa bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz. Denkleştirmenin dört aya çıkarılması ise ancak toplu iş sözleşmesiyle mümkündür (m.63/2); bireysel sözleşmeye konulan “dört aylık denkleştirme” kaydı bu sonucu doğurmaz.

Çalışılmayan hafta tatili günü için o günün ücreti bir iş karşılığı olmaksızın tam ödenir (m.46). Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalışılmazsa ücret tam ödenir; çalışılırsa her gün için bir günlük ücret daha eklenir (m.47).

Yıllık ücretli izin, deneme süresi de dâhil en az bir yıl çalışmış işçiye verilir ve bu haktan vazgeçilemez. Süre, hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dâhil) olanlarda en az on dört gün, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlarda en az yirmi gün, on beş yıl ve daha fazlasında en az yirmi altı gündür; on sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştakilerde yirmi günden az olamaz (m.53). Sözleşme herhangi bir nedenle sona erdiğinde, hak kazanılıp kullanılmayan izin süreleri sona erme tarihindeki ücret üzerinden ödenir (m.59).

İspat kimde?

Genel kural şudur: ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (HMK m.190/1). Bu, iki yönlü işler: fazla çalışma yaptığını ya da tatil gününde çalıştığını ileri süren işçi bu vakıayı ispatlar; alacağı ödediğini savunan işveren ise ödemeyi ispatlar.

Burada kanunun işverene yüklediği kayıt tutma ödevleri işçinin lehine sonuç doğurabilir. İşveren, her ödemede fazla çalışma ve tatil ücretleri ile kesintileri ayrı ayrı gösteren imzalı bir ücret hesap pusulası vermek (4857 s.K. m.37) ve her işçi için özlük dosyası düzenleyip kayıtları saklamak zorundadır (m.75). Yazılı sözleşme yapılmamışsa, en geç iki ay içinde çalışma koşullarını ve ücreti gösteren yazılı bir belge verilmesi gerekir (m.8).

Ücret ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmezse işçi iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir; gününde ödenmeyen ücretlere mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır (m.34). Ücretin hiç ya da eksik ödenmesi, işçiye 4857 s.K. m.24/II uyarınca haklı nedenle derhal fesih hakkı da verebilir. Bu hak, davranışın öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl geçtikten sonra kullanılamaz (m.26).

Zamanaşımı: hangi alacak kaç yıl?

4857 sayılı Kanunun ek 3. maddesi belirli tazminatlar için özel bir süre getirmiş, kalan alacaklar genel hükümlere bırakılmıştır.

Alacak türü	Süre	Dayanak
Kıdem tazminatı	Beş yıl	4857 s.K. ek m.3
Bildirim şartına uyulmaksızın fesihten doğan tazminat (ihbar tazminatı)	Beş yıl	4857 s.K. ek m.3
Kötüniyet tazminatı	Beş yıl	4857 s.K. ek m.3
Eşit davranma ilkesine uyulmaksızın fesihten doğan tazminat	Beş yıl	4857 s.K. ek m.3
Yıllık izin ücreti (süre sözleşmenin sona erdiği tarihte başlar)	Beş yıl	4857 s.K. ek m.3 ve m.59
Ücret alacağı	Beş yıl	4857 s.K. m.32
Fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti (dönemsel edim)	Beş yıl	TBK m.147/1
Kanunda aksine hüküm bulunmayan alacaklar	On yıl	TBK m.146

Tabloyu okurken üç ayrımı akılda tutmak gerekir.

• Zamanaşımı ile hak düşürücü süre aynı şey değildir. Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz (TBK m.161). Buna karşılık işe iadedeki bir aylık ve iki haftalık süreler ile haklı fesihteki altı iş günlük süre hak düşürücüdür; geçirilmeleri hakkın kendisini sona erdirir.
• Süreler sözleşmeyle değiştirilemez (TBK m.148).
• İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat istemleri bu tablonun dışındadır. Bunların süresi olayın niteliğine göre değişir; ayrıca değerlendirilmesi ve güncel metnin kontrol edilmesi gerekir.

Kartal’da ilk adımda toplanması gereken belgeler

Arabuluculuk başvurusundan önce hazırlanan belgeler, çoğu zaman ispat sorununu baştan çözer:

• e-Devlet üzerinden alınan SGK hizmet dökümü ile işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri,
• Ücret bordroları ve maaşın yatırıldığı banka hesap hareketleri — bordro asgari ücret üzerinden düzenlenip fark elden ödendiyse bu kayıtlar belirleyici olur,
• Fesih bildirimi ve tebliğ edildiğini gösteren belge; işe iade süresi bu tarihten işlediği için zarf saklanmalıdır,
• Varsa iş sözleşmesi, ücret hesap pusulaları, yıllık izin defteri ve işyeri giriş – çıkış kayıtları,
• İstifaya zorlandığınızı ya da çalışma koşullarının değiştirildiğini gösteren yazışmalar ve tanıkların ad ve adresleri.

Son olarak: imzalamadan önce okuyun. İşten ayrılırken önünüze konulan “ibraname” ya da tutar yazılmamış boş bir belge, sonradan alacağınızı istemenizi güçleştirebilir. Aynısı arabuluculuk son tutanağı için de geçerlidir; anlaşılan hususlar hakkında bir daha dava açılamaz (6325 s.K. m.18/5).

Kartal’da bu alanda öne çıkan konular

İş mahkemeleri de bu adliyededir. Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, hafta tatili ve ücret alacağı istemleri burada görülür. İşçilik alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 s.K. m.3); son tutanağın dava dilekçesine eklenmemesi hâlinde dava usulden reddedilir. İşe iade isteminde fesih bildiriminden itibaren bir aylık başvuru süresi işler. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları ise bu dava şartının dışındadır. Başvurudan önce iş sözleşmesi, fesih bildirimi ile tebliğ belgesi, bordrolar, SGK hizmet dökümü ve banka ödeme kayıtlarının bir araya getirilmesi, fazla mesai ve ücret iddialarının ispatını kolaylaştırır. Kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ve ücret alacaklarında beş yıllık zamanaşımı işler. Bu iki süre birbirine benzemez: işe iadedeki bir aylık süre hak düşürücüdür, durmaz ve kesilmez, mahkeme bunu kendiliğinden gözetir; zamanaşımı ise durabilir ya da kesilebilir ve kural olarak karşı tarafça ileri sürülmesi gerekir. Bkz. iş hukuku.

Tesis kapandı, iş bitmedi: Kartal’da çalışma hayatının yön değiştirmesi

Kartal, uzun yıllar sanayi tesislerinin bulunduğu parsellerde bugün konut ve hizmet yapılarının yükseldiği bir ilçedir. Bu değişimin çalışanlar bakımından iki ayrı sonucu vardır. Birincisi, üretim hattında geçen yılların ardından aynı bölgede perakende, ofis, sağlık ve yeme içme işletmelerinde sürdürülen yeni bir çalışma dönemidir; iki dönemin kayıtları farklı biçimlerde tutulduğundan geçmişe dönük hesap yapılırken ikisi ayrı ayrı çıkarılmalıdır.

İkincisi, tesisin bulunduğu yerin şantiyeye dönüşmesidir. Şantiye istihdamı kendi kurallarıyla yürür: ekip bir ustabaşı üzerinden toplanır, ödeme kimi zaman haftalık yapılır, iş bölümün teslimiyle biter ve aynı kişi birkaç ay sonra başka bir şantiyede yeniden işbaşı yapar. Böyle bir geçmişte hangi dönemin hangi şirkete ait olduğu, kişinin kendi hafızasından çok kâğıtlara bakılarak çözülür.

Kayıt kimde kalır?

Şantiye ve hizmet işlerinde çalışma günlerinin izi genellikle üç yerde durur: ustabaşının tuttuğu puantaj defterinde, malzeme ve teslim evraklarının altındaki imzalarda, bir de iş için kurulan telefon gruplarındaki günlük yazışmalarda. Bunların hiçbiri kalıcı değildir. Defter iş bitince kaybolur, evrak müteahhitte kalır, telefon grubu proje bitiminde kapatılır.

Bu yüzden çalışırken alınacak basit önlemler sonradan yerine konamaz: kendi çalışılan günlerin bir yere düzenli yazılması, ödemenin mümkün olduğunca banka üzerinden alınması, gruptan çıkılmadan önce önemli mesajların kaydedilmesi. Elden yapılan ödemede geriye hiçbir iz kalmaz; havale ile yapılanda kayıt kendiliğinden oluşur.

Adliye ilçenin içinde, ama belge işverenin elinde

Kartal’da oturan bir kişi için İstanbul Anadolu Adliyesi’ne gitmek uzun bir yolculuk değildir; bina ilçe sınırları içindedir. Bu yakınlık, işin kolay olduğu izlenimi verir ve çoğu zaman yanıltır. Çünkü adliyenin yakınlığı, işverenin elindeki kaydın yakınlığı anlamına gelmez.

Bu bina yalnızca Kartal’a değil, yakadaki başka birçok ilçeye de hizmet verir; açılan bir dosyada iki duruşma arasında hatırı sayılır bir aralık bu yüzden doğar. Sonradan tamamlanan bir belge, çoğu zaman bir sonraki güne kadar dosyayı bekletir.

Bu nedenle başvurudan önce elde ne varsa toparlanması, iş devam ederken alınabilecek örneklerin ertelenmemesi ve birlikte çalışılan kişilerin iletişim bilgilerinin bir kenara yazılması, ilçe içinde oturmanın sağladığı kolaylıktan çok daha fazlasını kazandırır. Şantiyeden ayrılmadan önce ustabaşının ve birlikte çalışılan iki üç kişinin telefonunu almak, aylar sonra kimseye ulaşamamanın önündeki tek engeldir. Aynı şekilde, işyeri kapanmadan alınan bir yazı, kapandıktan sonra hiçbir yerden temin edilemez.

Kartal hakkında

Kartal’da adliye düzeni, hangi davanın hangi mahkemede görüldüğü ve ilçenin mahalle yapısı için Kartal avukat sayfamıza bakabilirsiniz. O sayfada ayrıca hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) konusu ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Kartal’da iş davamı hangi mahkemede açarım?
İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklara iş mahkemeleri bakar (7036 s.K. m.5); Kartal’da açılacak dosya kural olarak İstanbul Anadolu Adliyesi’nde bulunan iş mahkemesinde görülür. Yetkili yer ise davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ya da işin veya işlemin yapıldığı yerdir (7036 s.K. m.6). Sözleşmenizde başka bir ili gösteren yetki maddesi varsa bu sizi bağlamaz; bu hükümlere aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir. Yargı çevreleri değişebildiği için dosyanızın hangi adliyede kayıtlı olduğunu e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı’ndan doğrulamanız yerinde olur.

2. İşveren “önce arabulucuya gideceksin” diyor, doğru mu?
Doğru. İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (7036 s.K. m.3/1); bu aşamadan geçilmeden açılan dava usulden reddedilir. Ancak istisnası vardır: iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları bu zorunluluğun dışındadır ve doğrudan açılabilir (m.3/3). Arabuluculukta anlaşırsanız, üzerinde anlaştığınız konular için bir daha dava açamazsınız (6325 s.K. m.18/5) — bu yüzden son tutanağı imzalamadan önce hangi alacakların kapsandığını tek tek okumak gerekir.

3. Kendim istifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?
Kural olarak kendi isteğiyle ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanmaz; ancak kanunda sayılan bazı hâller bunun dışındadır. İşçinin 4857 s.K. m.24 uyarınca haklı nedenle feshi (örneğin ücretin hiç ya da eksik ödenmesi), muvazzaf askerlik, yaşlılık veya emeklilik aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma ve kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması bu hâllerdendir (1475 s.K. m.14). Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan (m.24/II) fesih hakkı, davranışın öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl geçtikten sonra kullanılamaz (4857 s.K. m.26). Sağlık sebepleri (m.24/I) ile zorlayıcı sebeplerde (m.24/III) bu süre sınırı uygulanmaz. Bu nedenle “istifa dilekçesi” yazmadan önce, ayrılma sebebinizin hangi başlığa girdiğini belirlemek önemlidir.

4. İşe iade davası açmak için ne kadar sürem var?
Süreler kısadır ve geçirilmeleri hakkı sona erdirir. Fesih bildiriminin size tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmanız gerekir. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açabilirsiniz (4857 s.K. m.20). Ayrıca dava kazanılırsa da bir süre daha vardır: kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmazsanız fesih geçerli sayılır (m.21). Bu davayı açabilmek için işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, en az altı aylık kıdeminizin bulunması ve sözleşmenizin belirsiz süreli olması gerekir (m.18).

5. İşten ayrılalı yıllar oldu, alacaklarımı istemek için geç kaldım mı?
Bu, hangi alacağı istediğinize bağlıdır. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, eşit davranma ilkesine aykırı fesihten doğan tazminat ve yıllık izin ücreti için zamanaşımı beş yıldır (4857 s.K. ek m.3); yıllık izin ücretinde süre, sözleşmenin sona erdiği tarihte başlar (m.59). Ücret alacağında da süre beş yıldır (m.32); fazla çalışma ile hafta tatili ve genel tatil ücretleri dönemsel edim sayıldığından yine beş yıllık süreye tabidir (TBK m.147/1). Zamanaşımı, karşı taraf ileri sürmedikçe hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz (TBK m.161). Kendi dosyanızda hangi tarihin esas alınacağı olayın ayrıntılarına göre değiştiği için, süre dolmadan durumun incelenmesi yerinde olur.

Kartal’da dikkat edilmesi gereken yerel ayrıntılar

Karar sonrası da ilçe sınırları içinde: istinaf

Kartal’ın adli teşkilat bakımından alışılmadık bir yanı vardır. İlk derece mahkemelerinin bulunduğu İstanbul Anadolu Adliyesi ilçe sınırları içindedir; istinaf incelemesini yapan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi de Kartal sınırları içindedir. İşçilik alacağı dosyalarının bir bölümü ilk karardan sonra da devam ettiğinden, bu ayrıntının gündelik karşılığı vardır.

Anlamı şudur: karardan sonra dosya başka bir şehre gitmez. Buna karşılık inceleme aşamasının kendi takvimi vardır ve ilçede oturmanın sağladığı yakınlık bu aşamayı kısaltmaz. Hangi yola başvurulacağı kararın tebliğ evrakında yazılıdır; başvurulacak merci alışkanlıkla değil, oradan belirlenir.

Dosyanın ilk aşaması da aynı ilçede geçer: iş mahkemeleri bu adliyededir ve kıdem ile ihbar tazminatı, fazla mesai, hafta tatili ve ücret alacağı istemleri burada görülür. Bina yakanın tamamına baktığından içinde onlarca ayrı mahkeme ve birim bulunur. Davetiyede yazan mahkemenin adı ile kat ve salon numarasının not edilmesi, girişten sonra doğru yere ulaşmanın en kısa yoludur.

Hesap istenen dosyalarda harç ayrı, avans ayrı

İşçilik alacağı dosyalarının çoğunda hesap için bilirkişi incelemesi yapılır; rapora itiraz edilirse ek rapor alınması gündeme gelir. Bu incelemenin gideri, dava açılırken peşin yatırılan gider avansından karşılanır. Harç ise devlete ödenen ve vergi niteliği taşıyan ayrı bir yükümlülüktür. İkisi ayrı hesaplanır ve ayrı makbuza bağlanır; karıştırıldığında yatırılan tutar eksik kalır.

Gider avansının mahkemenin verdiği kesin süre içinde tamamlanmaması, dosyanın esasına hiç girilmeden kapanmasıyla sonuçlanabilir. Tutarlar her yıl değiştiği için burada rakam verilmemiştir; ödeme öncesinde Kartal’daki adliyenin veznesinden doğrulanması yerinde olur.

Ödeme gücü yetmiyorsa iki ayrı kapı

Durumu bu ödemeleri karşılamaya elverişli olmayan kişi için birbirinin yerine geçmeyen iki imkân bulunur. Birincisi mahkemeden istenen adli yardımdır; kabul edilirse harç ve yargılama giderlerinden geçici muafiyet söz konusu olur ve istem, durumu gösteren belgelerle desteklenir. İkincisi baronun adli yardım bürosudur: durumu elverişli olmayan kişiler için baro tarafından ücretsiz avukat görevlendirilebilir, başvuru doğrudan baroya yapılır ve bu bir kamu hizmetidir.

İki başvurunun mercii farklı olduğundan biri sonuçsuz kalsa bile diğerinin yolu kapanmaz. Kartal’dan açılacak bir dosyada her ikisi de dava açılırken gündeme gelebilir; dava sırasında da istenebilir, ancak avans için verilen kesin süre beklenmeden hareket edilmesi dosyayı güvenceye alır.

İlgili sayfalarımız

Kartal’da diğer alanlar. kira ve tahliye davaları, boşanma ve velayet, icra takibi ve haciz ile ceza soruşturması konularında ayrı sayfalarımız bulunur.

Aynı yargı çevresindeki ilçeler. İstanbul Anadolu Adliyesi yargı çevresinde yer alan Maltepe, Pendik ve Sancaktepe için de aynı konuyu ayrı sayfalarda ele aldık. Yakındaki Adalar için de ayrı sayfalarımız bulunur.

Genel anlatım ve adliye bilgisi. Konunun ilçeden bağımsız genel anlatımı için İş Hukuku sayfasına bakabilirsiniz. İstanbul Anadolu Adliyesi rehberi sayfamızda binanın adresi, ulaşımı ve birimleri anlatılmaktadır.

Büromuz

Kadıoğlu Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu Küçükçekmece’dedir; Kartal ve aynı yargı çevresindeki dosyalar da takip edilmektedir. Durumunuzu görüşmek için iletişim sayfamızdaki bilgilerden ulaşabilir, nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız ne yapmalıyım sayfamıza bakabilirsiniz.