Ataşehir'de Boşanmada Mal Rejimi: Hisse, Girişim, Kripto

Ataşehir, 2008'de kurulduğundan beri yüksek gelirli ailelerin tercih ettiği bir yerleşim bölgesi hâline geldi. İFM'de çalışan beyaz yaka, finans sektörü yöneticileri, Varyap-Varlık-Nurol gibi projelerde oturan aileler Ataşehir nüfusunun önemli kısmını oluşturur. Bu yüksek gelirli yapı boşanma sürecinde en kritik aşama olan mal rejimi tasfiyesini Ataşehir'de karmaşık bir sorun hâline getirir: hisse senetleri, menkul kıymetler, girişim payları, kripto varlıklar, bireysel emeklilik fonları, yurt dışındaki yatırımlar. Bu yazı Ataşehir'de boşanma sürecine giren ailelerin mal rejimi tasfiyesini güncel kurallarla ele alır.

Edinilmiş mallara katılma: yasal rejim

1 — 2002 reformu. 1/1/2002'den itibaren Türk Medeni Kanunu'nun kabulüyle yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma olarak değiştirildi (TMK m.218-241). 4722 sayılı Kanun m.10 2002 öncesi evlilikler için eşlere bir yıl seçim süresi tanıdı; seçim yapmayanlar da 1/1/2002'den itibaren edinilmiş mallara katılma rejimine tabi oldu. Yani Ataşehir'de 1995'te evlenen bir çift için de bugün bu rejim geçerlidir (eşler aksini seçmemişse).

2 — Edinilmiş mal nedir? TMK m.219 edinilmiş malları şöyle sayar: iş karşılığı edinilen ücretler, SGK ve emeklilik kurumlarından sağlanan edimler, çalışma gücünün kaybı tazminatı, kişisel malların gelirleri, edinilmiş mallara ait yerine geçen değerler. Yani evlilik süresince kazanılan maaş, ikramiye, prim, kıdem tazminatı edinilmiş maldır. Edinilmiş mal evlilik birliğinin devamında edinilir ve diğer eşin yarı payına katılma alacağı doğurur.

3 — Kişisel mal nedir? TMK m.220 kişisel malları sayar: evlenmeden önce getirilenler, miras ve bağış yoluyla edinilenler, manevi tazminatlar, kişisel malların yerine geçen değerler. Mal rejimi tasfiyesinde kişisel mal eşin kendisinde kalır; diğer eşin katılma alacağı doğmaz.

Yüksek gelirli ailelerde karmaşık varlıklar

4 — Hisse senedi ve menkul kıymetler. Evlilik süresince ücretle veya primle edinilen hisse senetleri, tahviller, yatırım fonu katılma payları edinilmiş maldır. Değeri mal rejimi tasfiyesi anında (boşanma dilekçesinin tebliği) hesaplanır (TMK m.235/1). Ataşehir'de IFM'de çalışan bir yönetici için şirket hisse opsiyonu, ESOP (Employee Stock Ownership Plan) gibi mekanizmalar da edinilmiş mala dahildir; vesting tarihleri önemlidir.

5 — Girişim payları. Eşlerden biri evlilik süresince kurduğu bir şirkete sermaye koydu ya da ortak oldu ise sözleşme sırasında kullanılan paranın kaynağına göre pay değerlendirilir. Ücretle finanse edilen pay edinilmiş mal; mirasla alınan paradan karşılanan pay kişisel maldır. Şirket değerinin tasfiye tarihindeki değeri bilirkişi (iktisatçı, YMM) raporu ile tespit edilir.

6 — Kripto varlıklar. Türk hukuku kripto varlıkları henüz özel olarak düzenlemiş değildir; 7518 sayılı Kanun ile 2024'te SPK'ya yetki verildi ancak mal rejimi tasfiyesinde kripto varlık edinilmiş mal varlığı sayılır (eşin ücretinden veya primden edinilmişse). Değerleme boşanma dilekçesinin tebliği anındaki piyasa fiyatına göre yapılır; borsalardan alınan hesap dökümleri delil olarak kullanılabilir.

Katılma alacağı ve değer artış payı

7 — Katılma alacağının hesabı. TMK m.236 her eşin diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağı bulunduğunu düzenler. "Artık değer" = edinilmiş malların tasfiye değeri + eklenen değerler - edinilmiş malların borçları. Hesap boşanma dilekçesinin tebliği anında yapılır; sonraki edinimler kapsam dışıdır (TMK m.225).

8 — Değer artış payı: TMK m.227. Bir eşin diğer eşe ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunması halinde değer artış payı doğar. Eşlerden birinin maaşı diğer eşin adına kayıtlı Ataşehir dairenin kredisini ödüyorsa boşanma anında dairenin değerinde artış varsa payına göre pay alabilir.

9 — Mal kaçırma: TMK m.229. Bir eş diğerinin katılma alacağını azaltmak için önemli mal varlığını bedelsiz devrederse veya mal rejiminin sona ermesinden önceki son bir yılda alışılmış hediyeler dışında harcarsa bu değerler edinilmiş mallara eklenir. Yargıtay HGK bu hükümi "mal kaçırma" davası olarak uyguluyor; davacı eş eklemeyi kanıtladığında bedel katılma alacağı hesabına eklenir.

Dava: yöntem ve yetki

10 — Boşanma + mal rejimi: iki ayrı dava. Boşanma davası ve mal rejimi tasfiyesi davası iki ayrı davadır. Boşanma davası sürerken mal rejimi tasfiyesi davası açılabilir ancak hükme bağlanması boşanmanın kesinleşmesine kadar bekler (TMK m.179 bekletici mesele). Pratikte avukatlar boşanmanın kesinleşmesinden sonra mal rejimi tasfiyesi davası açar.

11 — Yetki ve görev. Mal rejimi tasfiyesi davası aile mahkemesinin görev alanındadır (4787 m.4). Ataşehir'den gelen dava Kartal Adliyesi'nde aile mahkemelerinden birinde görülür. Yetki için TMK m.214 "mal rejiminin sona erdiği yer mahkemesi" veya eşlerden birinin yerleşim yeri; boşanma kararı Kartal'da verilmişse genellikle aynı mahkeme tasfiyeyi de görür.

Sık sorulan sorular

1. Eşim IFM'de çalışıyor, hisse opsiyonları var, bunlar boşanmada paylaşılır mı?
Evlilik süresince kazanılan hisse opsiyonları edinilmiş maldır. Vesting (hak kazanma) tarihleri ve değerleme kuralları karmaşıktır; bilirkişi raporu gerekir. Dava Kartal aile mahkemesinde açılır.

2. Evlenmeden önce aldığım dairenin değeri evlilik süresince arttı, pay vermek zorunda mıyım?
Daire kişisel mal (evlenmeden önce getirildi). Ancak kredi evlilik ücretlerinizden ödeniyorsa diğer eşin değer artış payı doğar (TMK m.227). Ödenen kısım-dairenin güncel değeri hesabıyla pay belirlenir.

3. Kripto hesabımı eşim görmeden kapatabilir miyim?
Mal kaçırma TMK m.229 kapsamında edinilmiş mal matrahına eklenir. Boşanma öncesinde yapılan şüpheli büyük transferler diğer eşin talebi üzerine tespit edilir; borsalardan alınan dökümler, blockchain analizleri delil olabilir.

4. Yurt dışındaki hesabım ve varlıklarım da hesaba katılır mı?
Evet. Türk mahkemesi evlilik süresinde edinilmiş yurt dışı varlıkları da tasfiye kapsamına alır. Yabancı ülkedeki banka hesabı veya taşınmaz için o ülkeye tenfiz başvurusu yapılması gerekebilir (MÖHUK m.50 vd.).

5. BES hesabım, bireysel emekliliğim mal rejimine girer mi?
Evet. BES'e evlilik süresince ücretle yapılan katkılar edinilmiş maldır. Boşanma dilekçesinin tebliği anındaki birikim değeri hesaba girer; getirileri de edinilmiş mal gelirleri olarak değerlendirilir.

Bu yazı Ataşehir ve çevresinde boşanma sürecinde mal rejimi tasfiyesi yapan kişiler için bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. İlgili kanun maddeleri mevzuat.gov.tr üzerinden teyit edilmiştir. Değerleme ve hesaplama her dosyanın kendi şartlarına göre bilirkişi raporu ile belirlenir.