Pendik'te Boşanma Davası: Kartal Adliyesi, Nafaka ve Velayet

Pendik, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan ve nüfus olarak İstanbul'un en kalabalık ilçelerinden biri olan bir yerleşim bölgesidir. Pendik'in yargı çevresi İstanbul Anadolu Adliyesi'ne (Kartal) bağlıdır; yani Pendik'te yaşayan bir eşin boşanma davası Kartal'daki aile mahkemelerinde görülür. Bu yazı, Pendik'te yaşayan çiftler için boşanma davasının yetki ve görev kurallarını, nafaka-velayet-mal rejimi düzenlemelerini ve 2026'da değişen bazı önemli noktaları ele alır.

Pendik'in yargı çevresi ve aile mahkemesi

1 — Pendik, Kartal Adliyesi'ne bağlıdır. İstanbul Anadolu Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi'nin bulunduğu adliye Kartal'dadır. Pendik'in kendisinde bir mahkeme binası bulunmaz; Pendik'te yaşayan bir eşin boşanma davası Kartal Adliyesi'ndeki aile mahkemelerinden birinde görülür. Pendik'ten Kartal Adliyesi'ne ulaşım Marmaray, Pendik-Kartal metrosu veya E-5 ve TEM üzerinden karayolu ile mümkündür.

2 — Aile mahkemesi doğrudan görevlidir. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun'un 4. maddesi boşanma, nafaka, velayet ve mal rejimi davalarını aile mahkemesinin görev alanına verir. Kartal'da birden çok aile mahkemesi faaliyet gösterdiği için Pendik'ten gelen dosyalar aile mahkemelerinden birine tevzi edilir. Küçük ilçelerde (Çatalca, Silivri) aile mahkemesi bulunmadığında asliye hukuk aile sıfatıyla bakar; Pendik'te bu geçiş yoktur, dosyalar doğrudan aile mahkemesinde görülür.

3 — Yetki: TMK m.168. Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre boşanma veya ayrılık davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Pendik'te yaşayan bir eş davasını Kartal'daki aile mahkemesinde açabilir; eşinin Pendik, Kartal, Tuzla veya Maltepe'de yaşaması durumunda yine aynı adliye yetkilidir çünkü bu ilçelerin tamamı Anadolu Adliyesi'nin yargı çevresindedir. Davacı seçim hakkına sahiptir; mahkemenin iş yoğunluğu ve delillerin bulunduğu yer tercihte etkili olabilir.

Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma

4 — Anlaşmalı boşanmanın şartları. TMK m.166/3 anlaşmalı boşanma için iki temel şart öngörür: evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin boşanmanın her hususunda (velayet, nafaka, mal paylaşımı, kişisel ilişki) anlaşmış olması. Mahkeme protokolü yetersiz veya çocuğun yararına aykırı bulursa onaylamaz. Anlaşmalı boşanmada her iki eşin de duruşmada bizzat hazır bulunması zorunludur; vekil ile temsil yeterli değildir (Yargıtay HGK 2017/2-1891 esas, 2018/1577 karar).

5 — Çekişmeli boşanma sebepleri. TMK m.161-166 arasında sayılan özel sebepler (zina, hayata kast-pek kötü muamele, suç işleme-haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı) ve genel sebep (evlilik birliğinin temelinden sarsılması) çekişmeli boşanmanın dayanaklarıdır. İspat yükü davacıdadır; tanık, mesaj kayıtları, kamera görüntüleri delil olarak sunulabilir. Haberleşmenin gizliliği (TCK m.132) ve özel hayatın gizliliği (TCK m.134) suçlarına yol açacak şekilde elde edilmiş deliller mahkemece reddedilir; evin kendi oturma odasındaki konuşmanın kayıt altına alınması bir yabancı tarafından olmadığı için istisnai olarak kabul edilebilir (Yargıtay 2. HD içtihadı).

6 — Uzaklaştırma kararı: 6284. Boşanma davasının bir aşamasında şiddet, tehdit, hakaret söz konusuysa 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında tedbir kararı talep edilebilir. Mahkeme veya mülki amir (en yakın karakol) kararı en geç 24 saat içinde verir. Pendik'te uygulama Pendik İlçe Emniyet Müdürlüğü üzerinden ya da doğrudan Kartal Aile Mahkemesi'nden talep edilerek yürür.

Nafaka, velayet ve mal rejimi

7 — Tedbir ve iştirak nafakası. Dava sürecinde eş veya çocuk için tedbir nafakası (TMK m.169) hükmedilir; eş yoksulluğa düşecekse boşanma kararıyla birlikte yoksulluk nafakası (TMK m.175). ⚠️ Dikkat: Anayasa Mahkemesi E:2025/156, K:2026/131 (4/6/2026) kararı ile TMK m.175/1'deki "süresiz olarak" ibaresi iptal edildi; iptalin yürürlüğü 30/6/2027. O tarihe kadar mevcut uygulama devam eder. Çocuk için ise ebeveynin bakım yükümlülüğü iştirak nafakası ile sağlanır; çocuk reşit olana kadar devam eder (TMK m.182, 328).

8 — Velayet: TMK m.182. Çocuğun velayeti anne veya babaya verilebilir; mahkeme çocuğun üstün yararını gözetir. 2017'den beri HGK içtihatlarıyla ortak velayet mümkündür (HGK 2016/2-574 esas, 2017/1577 karar); Türkiye'nin BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'ye koyduğu çekinceler kaldırılmasa da yargı uygulaması esneklik gösterir. Çocuğun idrak çağına ulaşmış olması halinde (genellikle 8 yaş üstü) mahkeme çocuğun görüşünü mutlaka alır.

9 — Mal rejimi: edinilmiş mallara katılma. TMK m.202-241 arasında düzenlenen edinilmiş mallara katılma rejimi, 01.01.2002 sonrasındaki evlilikler için yasal rejimdir. 4722 sayılı Kanun m.10 uyarınca 2002 öncesi evlilikler de 01.01.2002'den itibaren bu rejime tabidir (çiftler 1 yıl içinde seçim yapmamışlarsa). Her eş boşanma anında diğerinin edindiği malların yarısına katılma alacağı hakkına sahiptir. Boşanma dilekçesinin tebliğinden itibaren edinilen mallar kapsam dışıdır (TMK m.225).

Pendik'te özel durumlar

10 — Sabiha Gökçen Havalimanı ve uluslararası dosyalar. Pendik, Sabiha Gökçen Havalimanı'nın bulunduğu bölgedir. Uluslararası aile taşımaları, çocuğun yurt dışına kaçırılması (La Haye Sözleşmesi 1980), yabancı mahkeme kararlarının tanınması-tenfizi (5718 MÖHUK m.50-59) gibi dosyalarda havalimanı transit noktası önemli olabilir. Yabancı eşlerle evliliklerde boşanma yetki ve ehliyet için MÖHUK m.13 uygulanır; eşlerin müşterek milli hukuku, yoksa müşterek mutad meskeni, yoksa Türk hukuku yetkilidir.

11 — HAGB iptali ve boşanma delili. Boşanma davalarında eşlerden birinin ceza mahkemesindeki yargılamasına ait HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) kararı delil olarak sunulurdu. Anayasa Mahkemesi E.2024/98 K.2025/149 kararı ile CMK m.231'in 5-14. fıkraları iptal edildi (yürürlük 30/09/2026). 7589 sayılı Kanun (16/07/2026) ile fıkralar yeniden yazıldı. Bu değişikliğin boşanma davalarına yansımaları henüz içtihatla şekillenmiş değildir; eski HAGB kararlarının delil değeri her dosya için ayrıca değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

1. Pendik'te oturuyorum, boşanma davamı Kartal'da mı açacağım?
Evet. Pendik, İstanbul Anadolu Adliyesi'nin (Kartal) yargı çevresindedir. Boşanma davanız Kartal'daki aile mahkemelerinden birinde açılır ve görülür.

2. Eşim Pendik'te ben Kadıköy'de yaşıyorum, hangi mahkeme yetkili?
Her iki ilçe de İstanbul Anadolu'nun yargı çevresindedir. TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri yeterli olduğundan dava yine Kartal Adliyesi'nde görülür.

3. Anlaşmalı boşanma kaç duruşmada biter?
Genellikle tek celsede sonuçlanır. Her iki eş de bizzat hazır olmak zorundadır; protokol ve çocukla ilgili düzenlemeler çocuğun üstün yararına aykırı değilse mahkeme kararı aynı duruşmada açıklar.

4. Çekişmeli boşanma ne kadar sürer?
Delil durumuna, tanık sayısına, iş yoğunluğuna göre değişir; İstanbul Anadolu'da ortalama 12-24 ay arasında olabilir. İstinaf ve temyiz aşamaları ayrıca süre ekler.

5. Pendik'te boşanma avukatı tutmak zorunlu mu?
Hayır, zorunlu değildir. Ancak nafaka, velayet, mal rejimi ve delil yönetimi teknik konular olduğu için profesyonel destek yararlı olabilir. Baro bir avukat atama hakkı için adli yardım başvurusu yapılabilir (1136 m.176, HMK m.334).

Bu yazı Pendik ve çevresinde boşanma davası açmak isteyen kişiler için bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. İlgili kanun maddeleri mevzuat.gov.tr üzerinden teyit edilmiştir. Yargı kararları açıklanan tarihler itibarıyla geçerlidir; her dosyanın kendi şartlarında yeniden değerlendirilmesi gerekir.