Çatalca İş Avukatı

Çatalca’da işten çıkarılma, kıdem ve ihbar tazminatı, ödenmeyen ücret ve fazla çalışma konularında yol arıyorsanız bu sayfa, davanın nerede görüleceğinden başlayarak süreleri ve izlenecek adımları anlatır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Çatalca’da iş davası nerede görülür?

Çatalca’da açılacak iş davası Çatalca Adliyesi’nde görülür; ilçede ayrı bir iş mahkemesi kurulmuş değildir ve iş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu dava ve işlere o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, aynı Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır (7036 s.K. m.2/3). Dosya Silivri’ye gönderilmez.

Mahalleye göre değişen bir mahkeme yoktur. Akalan, Aydınlar, Bahşayiş, Başakköy, Belgrat ve Binkılıç-Atatürk gibi Çatalca mahallelerinin tamamı tek bir yargı çevresine bağlıdır: hangi mahallede oturursanız oturun, adliye işleriniz Çatalca Adliyesi’nde yürütülür.

Çatalca Adliyesi, Silivri Adliyesi’nin mülhakat adliyesidir: idari bağlantı merkez adliye ile kurulur, dosyalar ise yerinde görülür. Mülhakat adliyede bulunmayan mahkeme türlerinde dosya merkeze gider; ağır ceza bakımından duruşma Silivri Adliyesi’nde yapılır.

Yargı çevresi mahkeme türüne göre değişebilir. Bu sayfadaki bilgi genel kuralı anlatır; dosyanızın hangi adliyede olduğunu e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı’ndan doğrulamanız gerekir. Dosya numarası varsa en kesin bilgi oradadır.

Bu bölüm, Çatalca’da çalışan ya da Çatalca sınırları içindeki bir işyerinde çalışmışken işten ayrılmış kişiler için hazırlanmıştır: işten çıkarıldığınızda ya da alacağınızı alamadığınızda hangi kapıya, hangi sırayla ve hangi süre içinde gideceğiniz. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

İlk soru genellikle “ne kadar alırım” olur. Oysa dosyaları asıl zorlayan şey tutar değil, süre ve belgedir; aşağıdaki bölümler bu iki başlık üzerine kuruldu.

İş uyuşmazlığında hangi mahkeme görevlidir?

İşçi ile işveren arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlığına iş mahkemeleri bakar (7036 s.K. m.5). Çatalca’da açılacak bir işçilik alacağı veya işe iade davası da kural olarak Çatalca Adliyesi’nde görülür; ilçede ayrı bir iş mahkemesi kurulmadığından bu davalara asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde ise bu davalara, o yerdeki asliye hukuk mahkemesi aynı usul ve esaslara göre bakar (7036 s.K. m.2/3).

“Hangi yerdeki mahkeme” sorusu ayrıca düzenlenmiştir. Yetkili mahkeme, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir; davalı birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 s.K. m.6/1–2). İş kazasından doğan tazminat davalarında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin kendi yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (m.6/3).

Burada işçi bakımından önemli bir koruma vardır: bu hükümlere aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir (7036 s.K. m.6/5). İş sözleşmenizde “uyuşmazlıklarda şu ildeki mahkemeler yetkilidir” biçiminde bir madde bulunması, sizi o yere gitmeye mecbur bırakmaz. Yargılamada basit yargılama usulü uygulanır (m.7/1). Çatalca sınırları içindeki bir işyerinde çalışıldığında, “işin yapıldığı yer” ölçütü çoğu zaman Çatalca Adliyesi yargı çevresini işaret eder.

Şunu da hatırlatmak gerekir: yargı çevresi mahkeme türüne göre değişebilir ve zaman içinde yeniden belirlenebilir. Bu nedenle dosyanızın hangi adliyede kayıtlı olduğunu e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı’ndan doğrulamanız yerinde olur; duruşma günü de aynı ekrandan izlenir.

Dava açmadan önce: arabuluculuk aşaması

İş uyuşmazlıklarının büyük bölümünde doğrudan dava açılamaz. Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (7036 s.K. m.3/1). 2023 yılında eklenen cümleyle, bu alacak ve tazminatlarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da aynı kapsama alınmıştır.

Hangi talepler kapsam dışında?

İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu zorunluluğun dışındadır ve doğrudan açılır (7036 s.K. m.3/3). Karıştırılmamalıdır: iş kazası geçiren bir işçinin kıdem, ihbar ve fazla mesai gibi alacakları yine dava şartına tabidir; dışarıda kalan yalnızca kazadan doğan tazminat istemidir.

Süreç nasıl işler, ne kadar sürer?

Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (m.3/5). Arabulucu, görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde başvuruyu sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (m.3/10).

Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenmek zorundadır. Eklenmemişse mahkeme bir haftalık kesin süre için ihtarlı davetiye gönderir; ihtarın gereği yapılmazsa dava usulden reddedilir. Hiç arabulucuya başvurulmadığı anlaşılırsa dilekçe karşı tarafa tebliğe bile çıkarılmadan dava reddedilir (m.3/2). En sık görülen usul hatası tam olarak buradadır.

İşçi bakımından iki nokta daha belirleyicidir. Birincisi: büroya başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.3/17; ayrıca 6325 s.K. m.16/2). İkincisi: geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur (m.3/12).

Anlaşma sağlanırsa sonuç kesindir: üzerinde anlaşılan hususlar hakkında dava açılamaz (6325 s.K. m.18/5). Bu nedenle tutanak imzalanmadan önce hangi kalemlerin kapsandığı tek tek okunmalıdır. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (m.18/4).

İşten çıkarıldım: hangi haklarım olabilir?

Kıdem tazminatı

Kıdem tazminatı, 4857 sayılı Kanunun 120. maddesiyle yürürlükte bırakılan 1475 sayılı Kanunun 14. maddesinde düzenlenmiştir. İşçiye, işe başladığı tarihten itibaren geçen her tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında ödenir; bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.

Her fesih kıdem tazminatı doğurmaz. Hak özetle şu hâllerde doğar: işverenin, 4857 s.K. m.25/II’deki ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık dışındaki bir sebeple feshetmesi; işçinin m.24 uyarınca haklı nedenle feshetmesi; muvazzaf askerlik; yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma; sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı şartlarını (yaş dışında) tamamlayıp Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınacak yazıyla kendi isteğiyle ayrılma; kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması; işçinin ölümü.

Kıdem tazminatının yıllık miktarı için kanunda bir tavan vardır: en yüksek Devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi. Bu tutar dönemsel olarak değiştiğinden, güncel tavanın ilgili kurumdan doğrulanması gerekir. Tazminat zamanında ödenmezse, ödenmeyen süre için mevduata uygulanan en yüksek faize hükmedilir.

İhbar tazminatı

Belirsiz süreli sözleşme feshedilmeden önce durumun karşı tarafa bildirilmesi gerekir; bildirim süresine uymayan taraf o süreye ilişkin ücret tutarında tazminat öder (4857 s.K. m.17). Yükümlülük karşılıklıdır: bildirimsiz ayrılan işçi de sorumlu olabilir.

Bu süreler asgaridir; sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz. İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek de feshedebilir.

Kötüniyet tazminatı

İş güvencesi hükümlerinin (4857 s.K. m.18–21) uygulama alanı dışında kalan işçilerin sözleşmesi, fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilmişse, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir (4857 s.K. m.17). Fesih için bildirim şartına da uyulmamışsa, ihbar tazminatı bundan ayrıca istenir.

Bunlardan ayrı olarak, iş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, inanç ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz; aykırılık hâlinde işçi, yoksun bırakıldığı hakların yanında dört aya kadar ücreti tutarında uygun bir tazminat isteyebilir (4857 s.K. m.5).

İşe iade davası: şartlar ve süreler

İşe iade, tazminat isteminden ayrı bir yoldur ve süreleri çok kısadır. Üç şart birlikte aranır: işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdemi bulunması ve sözleşmenin belirsiz süreli olması (4857 s.K. m.18). Altı aylık kıdem, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır; yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz. İşveren ise fesih bildirimini yazılı yapmak ve sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır; işçinin davranışı veya verimiyle ilgili fesihte önce savunmasının alınması gerekir (m.19).

Süreler şöyle işler (4857 s.K. m.20): işçi, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede özel hakeme de götürülebilir.

İspat yükü bu davada işverendedir: feshin geçerli bir sebebe dayandığını işveren ispatlar. İşçi feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ederse, bu iddiasını kendisi ispatlar (m.20/2). Dava ivedilikle sonuçlandırılır; istinaf yoluna başvurulursa bölge adliye mahkemesi kesin olarak karar verir (m.20/3) ve bu kararlar hakkında temyiz yoluna gidilemez (7036 s.K. m.8/1-a).

Feshin geçersizliğine karar verilirse işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır; başlatmazsa en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında tazminat öder. Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için ise en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer haklar ödenir (4857 s.K. m.21).

Burada kolayca gözden kaçan bir süre vardır: işçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmazsa fesih geçerli sayılır ve kazanılan hak büyük ölçüde erir.

Ödenmeyen alacaklar: fazla mesai, tatil ücretleri, yıllık izin

Genel bakımdan haftalık çalışma süresi en çok kırk beş saattir (4857 s.K. m.63). Bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her bir saat için normal saat ücretinin yüzde elli artırılmasıyla ödenir. Haftalık süre sözleşmeyle kırk beş saatin altında belirlenmişse, aradaki çalışmalar “fazla sürelerle çalışma”dır ve zam oranı yüzde yirmi beştir (m.41). İşçi dilerse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir. Fazla çalışma için işçinin onayı gerekir ve toplamı bir yılda iki yüz yetmiş saati aşamaz.

Denkleştirme uygulanan işyerlerinde bazı haftalar kırk beş saati aşsa dahi, iki aylık süredeki haftalık ortalama normal süreyi aşmıyorsa bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz. Denkleştirmenin dört aya çıkarılması ise ancak toplu iş sözleşmesiyle mümkündür (m.63/2); bireysel sözleşmeye konulan “dört aylık denkleştirme” kaydı bu sonucu doğurmaz.

Çalışılmayan hafta tatili günü için o günün ücreti bir iş karşılığı olmaksızın tam ödenir (m.46). Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalışılmazsa ücret tam ödenir; çalışılırsa her gün için bir günlük ücret daha eklenir (m.47).

Yıllık ücretli izin, deneme süresi de dâhil en az bir yıl çalışmış işçiye verilir ve bu haktan vazgeçilemez. Süre, hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dâhil) olanlarda en az on dört gün, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlarda en az yirmi gün, on beş yıl ve daha fazlasında en az yirmi altı gündür; on sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştakilerde yirmi günden az olamaz (m.53). Sözleşme herhangi bir nedenle sona erdiğinde, hak kazanılıp kullanılmayan izin süreleri sona erme tarihindeki ücret üzerinden ödenir (m.59).

İspat kimde?

Genel kural şudur: ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (HMK m.190/1). Bu, iki yönlü işler: fazla çalışma yaptığını ya da tatil gününde çalıştığını ileri süren işçi bu vakıayı ispatlar; alacağı ödediğini savunan işveren ise ödemeyi ispatlar.

Burada kanunun işverene yüklediği kayıt tutma ödevleri işçinin lehine sonuç doğurabilir. İşveren, her ödemede fazla çalışma ve tatil ücretleri ile kesintileri ayrı ayrı gösteren imzalı bir ücret hesap pusulası vermek (4857 s.K. m.37) ve her işçi için özlük dosyası düzenleyip kayıtları saklamak zorundadır (m.75). Yazılı sözleşme yapılmamışsa, en geç iki ay içinde çalışma koşullarını ve ücreti gösteren yazılı bir belge verilmesi gerekir (m.8).

Ücret ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmezse işçi iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir; gününde ödenmeyen ücretlere mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır (m.34). Ücretin hiç ya da eksik ödenmesi, işçiye 4857 s.K. m.24/II uyarınca haklı nedenle derhal fesih hakkı da verebilir. Bu hak, davranışın öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl geçtikten sonra kullanılamaz (m.26).

Zamanaşımı: hangi alacak kaç yıl?

4857 sayılı Kanunun ek 3. maddesi belirli tazminatlar için özel bir süre getirmiş, kalan alacaklar genel hükümlere bırakılmıştır.

Tabloyu okurken üç ayrımı akılda tutmak gerekir.

• Zamanaşımı ile hak düşürücü süre aynı şey değildir. Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz (TBK m.161). Buna karşılık işe iadedeki bir aylık ve iki haftalık süreler ile haklı fesihteki altı iş günlük süre hak düşürücüdür; geçirilmeleri hakkın kendisini sona erdirir.
• Süreler sözleşmeyle değiştirilemez (TBK m.148).
• İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat istemleri bu tablonun dışındadır. Bunların süresi olayın niteliğine göre değişir; ayrıca değerlendirilmesi ve güncel metnin kontrol edilmesi gerekir.

Çatalca’da ilk adımda toplanması gereken belgeler

Arabuluculuk başvurusundan önce hazırlanan belgeler, çoğu zaman ispat sorununu baştan çözer:

• e-Devlet üzerinden alınan SGK hizmet dökümü ile işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri,
• Ücret bordroları ve maaşın yatırıldığı banka hesap hareketleri — bordro asgari ücret üzerinden düzenlenip fark elden ödendiyse bu kayıtlar belirleyici olur,
• Fesih bildirimi ve tebliğ edildiğini gösteren belge; işe iade süresi bu tarihten işlediği için zarf saklanmalıdır,
• Varsa iş sözleşmesi, ücret hesap pusulaları, yıllık izin defteri ve işyeri giriş – çıkış kayıtları,
• İstifaya zorlandığınızı ya da çalışma koşullarının değiştirildiğini gösteren yazışmalar ve tanıkların ad ve adresleri.

Son olarak: imzalamadan önce okuyun. İşten ayrılırken önünüze konulan “ibraname” ya da tutar yazılmamış boş bir belge, sonradan alacağınızı istemenizi güçleştirebilir. Aynısı arabuluculuk son tutanağı için de geçerlidir; anlaşılan hususlar hakkında bir daha dava açılamaz (6325 s.K. m.18/5).

Çatalca’da bu alanda öne çıkan konular

Besicilik, süt üretimi, orman ve maden sahalarındaki işler ile taş ocakları ilçedeki istihdamın önemli bölümünü oluşturur. Ağır ve tehlikeli işlerde iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği, uyuşmazlıkların merkezinde yer alır. İşçilik alacakları ve feshe dayalı istemler iş mahkemesinde görülür ve bunlarda arabuluculuk dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m.3). Ancak iş kazasından ya da meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları bu zorunluluğun dışındadır; doğrudan dava açılabilir. Bu dosyalarda en sık yapılan hata, kazadan hemen sonra olayın işverene ve kuruma iş kazası olarak bildirilmemesi, sonradan yalnızca hastane kaydına dayanılmasıdır; bildirim yapılmadığında olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı ayrı bir yargılama konusu olur. Kaza tutanağı, iş müfettişi raporu ve kurumun düzenlediği kayıtlar bu dosyalarda ilk toplanacak belgelerdir. Sürelerde ayrım şudur: feshin geçersizliği için tanınan bir aylık başvuru süresi hak düşürücüdür ve mahkemece kendiliğinden gözetilir; buna karşılık tazminat ve ücret alacaklarındaki zamanaşımı yalnızca karşı taraf savunmasında ileri sürerse sonuç doğurur.

Ahır, saha ve ocak: çalışmanın saate değil işin ritmine göre yürüdüğü yerler

Çatalca’da istihdam; hayvancılık işletmeleri, süt üretimi, orman işleri, taş ocakları ve bunlara bağlı nakliyede toplanır. Bu işlerin ortak yanı, çalışmanın bir çizelgeye değil işin kendi ritmine göre yürümesidir. Sağım günün iki ucuna dağılır, doğum ve hastalık dönemlerinde gece de işbaşı yapılır, hasat ile kesim zamanlarında iş günlerce aralıksız sürer, ölü mevsimde ise neredeyse durur. Bordroya bakıldığında bunların hiçbiri görünmez; her ay aynı düzenli tablo çıkar ve fiilî çalışma düzeni kaydın tümüyle dışında kalır.

İkinci özellik, işin tek bir yerde geçmemesidir. Aynı kişi bir gün ahırda, ertesi gün ocak sahasında ya da yem taşıyan araçta bulunabilir. İşveren tek görünse de iş, birbirine bağlı küçük işletmeler arasında bölüşülür. Uyuşmazlık çıktığında bu yüzden ilk sorulacak soru ücretin tutarı değil, kimin yanında ve nerede çalışıldığıdır.

Çalışma kaydı tutulmayan işlerde dolaylı izler

Buralarda ayrı bir çalışma çizelgesi tutulmaz; ama iş kendi izini başka kayıtlarda bırakır. Süt toplama ve teslim makbuzları, o gün sağımın kimin elinden geçtiğini dolaylı biçimde gösterir. Ocak ve nakliye tarafında sevkiyat fişleri, kantar kayıtları ve araç yakıt fişleri gün bilgisi taşır. Orman işlerinde ise çalışılan saha ve dönem, düzenlenen tutanaklardan izlenir. Bu belgelerin hiçbiri çalışma kaydı olarak tutulmamıştır; akla gelmemelerinin sebebi de budur. Oysa tarih taşıyan her kâğıt, o gün işbaşı yapıldığını destekler.

İşçilerin bir bölümü uzak mahallelerden ya da ilçe dışından servisle gelir. Güzergâh ve o güzergâhta kimin bindiği çoğu zaman yazılıdır; sürücünün elindeki liste, dosyada hiç düşünülmeyen ama kolay elde edilen bir kayıttır.

Çatalca’da ilk hafta ne toplanır

Çatalca’dan çıkan iş dosyaları Silivri Adliyesi’ne bağlı yargı çevresinde görülür; dosyanızın hangi birimde ve hangi binada kayıtlı olduğunu UYAP Vatandaş Portalı üzerinden doğrulayabilirsiniz. Dava yolundan önce tamamlanması gereken bir aşama da bulunduğuna göre, ilk haftanın dilekçeye değil kayda ayrılması yerinde olur:

• Çalışmayı gösterenler — e-Devlet üzerinden alınan hizmet dökümü, süt teslim ve sevkiyat makbuzları, kantar fişleri.
• İşin yerini gösterenler — hangi ahırda, hangi sahada ya da hangi araçta çalışıldığına ilişkin yazışmalar ve servis listesi.
• Ödemeyi gösterenler — ücretin yattığı hesabın hareketleri; elden ödeme varsa buna ilişkin mesajlaşmalar.
• Tanıklar — birlikte çalışılan kişilerin adı ve açık adresi.

Bu kayıtların çoğu işletmede oluşur ve orada kalır; küçük işletmelerde ise hiç oluşmaz. Sezon değiştiğinde defterler yenilenir, araç el değiştirir, saha kapanır. Bu nedenle iş sürerken eline geçen her kâğıdın bir kopyasının ayrılması, sonradan kapatılamayacak bir boşluğu baştan önler.

Çatalca hakkında

Çatalca’da adliye düzeni, hangi davanın hangi mahkemede görüldüğü ve ilçenin mahalle yapısı için Çatalca avukat sayfamıza bakabilirsiniz. O sayfada ayrıca zilyetlik, el atmanın önlenmesi ve ecrimisil konusu ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Çatalca’da iş davamı hangi mahkemede açarım?
İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklara iş mahkemeleri bakar (7036 s.K. m.5); Çatalca’da açılacak dosya kural olarak Çatalca Adliyesi’nde görülür — ilçede ayrı bir iş mahkemesi kurulmadığından bu davalara asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetkili yer ise davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ya da işin veya işlemin yapıldığı yerdir (7036 s.K. m.6). Sözleşmenizde başka bir ili gösteren yetki maddesi varsa bu sizi bağlamaz; bu hükümlere aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir. Yargı çevreleri değişebildiği için dosyanızın hangi adliyede kayıtlı olduğunu e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı’ndan doğrulamanız yerinde olur.

2. İşveren “önce arabulucuya gideceksin” diyor, doğru mu?
Doğru. İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (7036 s.K. m.3/1); bu aşamadan geçilmeden açılan dava usulden reddedilir. Ancak istisnası vardır: iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları bu zorunluluğun dışındadır ve doğrudan açılabilir (m.3/3). Arabuluculukta anlaşırsanız, üzerinde anlaştığınız konular için bir daha dava açamazsınız (6325 s.K. m.18/5) — bu yüzden son tutanağı imzalamadan önce hangi alacakların kapsandığını tek tek okumak gerekir.

3. Kendim istifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?
Kural olarak kendi isteğiyle ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanmaz; ancak kanunda sayılan bazı hâller bunun dışındadır. İşçinin 4857 s.K. m.24 uyarınca haklı nedenle feshi (örneğin ücretin hiç ya da eksik ödenmesi), muvazzaf askerlik, yaşlılık veya emeklilik aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma ve kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması bu hâllerdendir (1475 s.K. m.14). Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan (m.24/II) fesih hakkı, davranışın öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl geçtikten sonra kullanılamaz (4857 s.K. m.26). Sağlık sebepleri (m.24/I) ile zorlayıcı sebeplerde (m.24/III) bu süre sınırı uygulanmaz. Bu nedenle “istifa dilekçesi” yazmadan önce, ayrılma sebebinizin hangi başlığa girdiğini belirlemek önemlidir.

4. İşe iade davası açmak için ne kadar sürem var?
Süreler kısadır ve geçirilmeleri hakkı sona erdirir. Fesih bildiriminin size tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmanız gerekir. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açabilirsiniz (4857 s.K. m.20). Ayrıca dava kazanılırsa da bir süre daha vardır: kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmazsanız fesih geçerli sayılır (m.21). Bu davayı açabilmek için işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, en az altı aylık kıdeminizin bulunması ve sözleşmenizin belirsiz süreli olması gerekir (m.18).

5. İşten ayrılalı yıllar oldu, alacaklarımı istemek için geç kaldım mı?
Bu, hangi alacağı istediğinize bağlıdır. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, eşit davranma ilkesine aykırı fesihten doğan tazminat ve yıllık izin ücreti için zamanaşımı beş yıldır (4857 s.K. ek m.3); yıllık izin ücretinde süre, sözleşmenin sona erdiği tarihte başlar (m.59). Ücret alacağında da süre beş yıldır (m.32); fazla çalışma ile hafta tatili ve genel tatil ücretleri dönemsel edim sayıldığından yine beş yıllık süreye tabidir (TBK m.147/1). Zamanaşımı, karşı taraf ileri sürmedikçe hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz (TBK m.161). Kendi dosyanızda hangi tarihin esas alınacağı olayın ayrıntılarına göre değiştiği için, süre dolmadan durumun incelenmesi yerinde olur.

Çatalca’da dikkat edilmesi gereken yerel ayrıntılar

İş dosyası için Silivri’ye gidilmez

Çatalca Adliyesi, Silivri Adliyesi’nin mülhakatıdır; bu, idari bir bağdır ve dosyanın nerede görüleceğini kendiliğinden belirlemez. İlçenin kendi adliye binası vardır ve Ferhatpaşa Mahallesi’ndedir. İlçede ayrı bir iş mahkemesi kurulmuş değildir; iş uyuşmazlıklarında dosya merkeze gönderilmez, Çatalca asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Aynı durum aile, tüketici ve ticaret uyuşmazlıkları için de geçerlidir.

Bunun pratik karşılığı, yola çıkmadan önce dosyanın hangi binada olduğunun görülmesidir. Merkez adliyeye giden iş türleri sınırlıdır; buna karşılık bir dosyanın yeri her zaman ilçe adına bakılarak tahmin edilemez. Çağrı kâğıdında yazan mahkeme adı ile kat ve salon numarası bir yere not edilmeli, adliye girişinde gösterilmek üzere kimlik belgesi yanda bulunmalıdır.

İlçedeki binada hangi birimlerin bulunduğunun bilinmemesi, ilk günün Silivri’ye gidip dönmekle geçmesine yol açar. Çatalca Adliyesi’nde asliye hukuk mahkemesi, asliye ceza mahkemesi, sulh hukuk mahkemesi, sulh ceza hâkimliği, icra mahkemesi, icra müdürlüğü ve cumhuriyet başsavcılığı bulunur. İşçilik istemleri bakımından gidilecek yer bunların içinden asliye hukuk mahkemesidir.

Ağır ve tehlikeli işlerde tutulan kayıtlar

İlçedeki istihdamın önemli bölümü hayvancılık işletmeleri, süt üretimi, orman işleri, taş ocakları ve bunlara bağlı nakliyede toplanır. Bu işlerde uyuşmazlıkların merkezinde çoğu kez ücretin tutarı değil, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği bulunur. Sahada bir olay yaşandığında sorulacak ilk soru da budur.

Bu soruya cevap veren kayıtlar, olaydan sonra değil öncesinde oluşur. Koruyucu donanımın teslim edildiğine ilişkin imzalar, yapılan eğitimlere ilişkin kayıtlar, makinenin bakımına ve kontrolüne ilişkin belgeler ile sahada düzenlenen tutanaklar bunların başında gelir. Bir olay yaşandığında ilk başvurulan sağlık kuruluşunun kaydı da aynı günün belgesidir ve sonradan oluşturulamaz.

İkinci güçlük, bu kayıtların kimin elinde bulunduğudur. Ocak sahası kapandığında, orman işi bittiğinde ya da nakliye aracı el değiştirdiğinde belgelerin bir bölümü orada kalır ve bir daha aranmaz. Bu nedenle elde bulunan her belgenin bir kopyasının ayrılması, iş sürerken yapılabilecek en yararlı iştir.

Üçüncü olarak, sahada düzenlenen tutanağın bir örneğinin istenmesi gerekir. Tutanakta yer alan tarih, sahanın adı, olayın anlatımı ve o sırada orada bulunanların kimlikleri, aylar sonra yeniden kurulamayacak bilgilerdir.

İlgili sayfalarımız

Çatalca’da diğer alanlar. kira ve tahliye davaları, boşanma ve velayet, icra takibi ve haciz ile ceza soruşturması konularında ayrı sayfalarımız bulunur.

Yakındaki ilçeler. Aynı konuyu Silivri ve Büyükçekmece için de ayrı sayfalarda ele aldık.

Genel anlatım ve adliye bilgisi. Konunun ilçeden bağımsız genel anlatımı için İş Hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Bağlı olunan merkez adliyenin adresi, ulaşımı ve birimleri için Silivri Adliyesi rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

Büromuz

Kadıoğlu Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu Küçükçekmece’dedir; Çatalca ve aynı yargı çevresindeki dosyalar da takip edilmektedir. Durumunuzu görüşmek için iletişim sayfamızdaki bilgilerden ulaşabilir, nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız ne yapmalıyım sayfamıza bakabilirsiniz.