Hacizde İstihkak İddiasını Kim İleri Sürebilir?

Haciz sırasında en sık kurulan cümlelerden biri şudur: “Bu mallar borçlunun değil, şirkete ait.” Bu beyan hukuken bir istihkak iddiasıdır ve sonuç doğurabilmesi için usulüne uygun biçimde ileri sürülmesi gerekir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin incelenen kararı, uygulamada çok sık atlanan bir koşulu ortaya koyuyor.

Olayda ne oldu?

30.06.2022 tarihli haciz sırasında, üçüncü kişi konumundaki şirket yararına bir şahıs istihkak iddiasında bulunmuştur. Bu şahıs, noterden verilmiş bir vekâletname ile üçüncü kişiyi temsile yetkili kılınmıştır.

Ancak vekâletnamenin kapsamı incelendiğinde tablo değişmiştir. Vekâletname; abonelik iptali, elektrik, doğalgaz ve su bağlatma, telefon ve internet aboneliği gibi işlemleri yapmaya ve resmî makam ve mercilerde temsil etmeye ilişkindir.

Ayrım nerede?

Kararda vurgulanan ayrım, idari işlem ile yargısal işlem arasındadır.

Bir kişiye elektrik aboneliği açtırma ya da resmî dairelerde evrak takip etme yetkisi verilebilir. Buna karşılık mahkeme nezdinde tarafı, icra takiplerinde ise alacaklı veya borçluyu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 71 ilâ 83. maddeleri ile 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 42. maddesi gereğince, usulüne uygun vekâletname ile yetkili kılınmış avukat temsil eder.

Kararın ifadesiyle; yargı mercileri huzurunda dava açma, açılmış davayı takip etme ve istihkak iddiasında bulunma gibi yetkiler ancak bir avukat tarafından yerine getirilebilir. Temsil yetkisi bulunmayan kişinin yaptığı iddia geçerli bir istihkak iddiası sayılmaz.

Daire, aynı mantığın bir başka görünümüne de değinmiştir: Avukatlık Kanunu gereğince baro levhasından ismi silinen avukatın dava takip yetkisi bulunmadığından, vekâleten icra müdürlüğüne yaptığı itirazın da hukuki geçerliliği yoktur. Karar bu noktada doktrine de atıf yapmaktadır.

Sonuç neden «onama» oldu?

Burada kararın öğretici bir ayrıntısı var. İstihkak iddiası geçerli olmadığına göre davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirdi; mahkeme ise başka bir gerekçeyle hüküm kurmuştur.

Daire bunu isabetsiz bulmuş, ancak sonuçta dava reddedilmiş olduğundan sonucu doğru kararın onanması yoluna gitmiştir. Yani hükmün gerekçesi hatalı, sonucu doğrudur; bu durumda bozma yapılmaz.

Pratik başlıklar

• Vekâletnamenin kapsamını okuyun. “Genel vekâletname” adı taşıyan her belge dava ve icra takibi yetkisi vermez.
• Haciz anı kritiktir. İstihkak iddiasının haciz sırasında ya da kanunda öngörülen süre içinde usulüne uygun biçimde ileri sürülmesi gerekir; geçersiz bir beyan süreyi durdurmaz.
• Şirketler için: işyerinde bulunan çalışanın ya da muhasebecinin beyanı, avukat sıfatı yoksa geçerli istihkak iddiası doğurmaz.
• Alacaklılar için: karşı tarafın istihkak iddiasının usulüne uygun ileri sürülüp sürülmediği ilk denetlenecek noktadır.
• Sonucu doğru karar bozulmaz. Gerekçe hatalı olsa bile sonuç değişmiyorsa temyiz beklenen faydayı vermez.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Yargıtay kararları yalnızca ait oldukları uyuşmazlık bakımından sonuç doğurur; istihkak prosedüründe süreler kısadır ve haczin yapıldığı yer önemlidir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.