Tebliğ Tarihi Ne Demek? Tebliğden İtibaren Süre Nasıl Hesaplanır

Mahkemeden, icra dairesinden ya da bir idareden gelen yazılarda en sık geçen ifadelerden biri "tebliğ tarihinden itibaren"dir: "kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf", "ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz" gibi. Süreyi kaçırmak çoğu zaman hakkı da kaçırmak demektir. Bu yazı tebliğ tarihinin ne olduğunu, tebligatın türüne göre nasıl belirlendiğini ve sürenin son gününün nasıl hesaplandığını anlatır. Tebligatın genel kuralları ve usulsüz tebligat için tebligat nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Tebliğ tarihi ne demek?

Tebliğ, bir belgenin kanuni usulle muhatabına ulaştırılmasıdır; tebliğ tarihi de bu ulaştırmanın hukuken gerçekleşmiş sayıldığı gündür. Hukuk davalarında süreler kural olarak tebliğ tarihinden işlemeye başlar (HMK m.91). Önemli olan, zarfı elinize aldığınızı düşündüğünüz gün değil, kanunun tebliğ tarihi saydığı gündür; ikisi her zaman aynı değildir.

Tebliğ tarihi tebligatın türüne göre değişir

• Elden teslim: Belge size ya da kanunun saydığı bir kişiye (ör. aynı konutta oturan biri) imza karşılığı verildiyse, tebliğ tarihi teslim günüdür. Tebliğ mazbatasında bu tarih yazar.
• Elektronik tebligat (e-Tebligat): Belge e-Tebligat adresinize ulaştıktan sonra ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır (Tebligat Kanunu m.7/a). Mesajı daha erken açmanız bu günü öne çekmez. Örneğin belge ayın 1'inde ulaştıysa tebliğ 6'sının sonunda yapılmış sayılır; 7 günlük bir süre 7'sinden başlayıp 13'ünde biter. Avukatlar, noterler, arabulucular, bilirkişiler, kamu idareleri ve şirketler dahil tüm özel hukuk tüzel kişileri için e-Tebligat zorunludur. Diğer kişiler isterse adres alabilir; ancak adres aldıktan sonra bu kişilere tebligat yalnız elektronik yolla yapılır (m.7/a). Adres açtıysanız kutunuzu düzenli kontrol edin.
• Muhtara bırakma (kapıya ihbarname): Adreste kimse bulunmaz ya da belgeyi almayı reddederse memur belgeyi muhtara veya kolluğa teslim eder ve kapıya bir ihbarname yapıştırır. Bu durumda tebliğ tarihi, ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarihtir; belgeyi muhtardan ne zaman aldığınız önemli değildir (m.21/1). Adres kayıt sistemindeki (MERNİS) adresinize yapılan tebligatta, orada hiç oturmamış ya da taşınmış olsanız bile aynı kural uygulanır (m.21/2).
• Bildirilmeyen adres değişikliği: Bir dosyada tebligat almış olan kişi adresini değiştirip yenisini bildirmez ve yeni adresi adres kayıt sisteminden de tespit edilemezse, belge eski adresin kapısına asılır ve asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır (m.35).
• Usulsüz tebligat: Usule aykırı yapılan tebligat da muhatap belgeden gerçekten haberdar olmuşsa geçerli sayılır; bu durumda muhatabın beyan ettiği öğrenme tarihi tebliğ tarihidir (m.32).

Tatil günlerinde de tebligat yapılabilir (m.33); hafta sonu ya da bayramda kapıya yapıştırılan ihbarname de o günden itibaren hüküm doğurur.

"Tebliğ tarihinden itibaren" süre nasıl hesaplanır?

1. Gün olarak belirlenen süreler: Tebliğ günü hesaba katılmaz; süre ertesi gün başlar ve son günün mesai bitiminde sona erer (hukuk davalarında HMK m.92/1, icra işlerinde İİK m.19). Örneğin 7 günlük itiraz süresinde, ayın 10'unda tebliğ edilen ödeme emrinin süresi 11'inden başlar, 17'sinde biter. UYAP üzerinden elektronik ortamda yapılan işlemlerde ise süre gün sonunda biter (HMK m.445/4).

2. Hafta, ay veya yıl olarak belirlenen süreler: Süre, başladığı güne son hafta, ay ya da yılda karşılık gelen günün mesai bitiminde sona erer (m.92/2). İki haftalık istinaf süresinde, bir pazartesi tebliğ edilen kararın süresi iki hafta sonraki pazartesi biter. Son ayda karşılık gelen gün yoksa (ör. 31 Ocak'tan itibaren bir ay) süre o ayın son günü biter.

3. Tatil günleri: Resmî tatiller süreye dâhildir; ancak sürenin son günü resmî tatile denk gelirse süre, tatili izleyen ilk iş gününün mesai bitimine uzar (m.93). İdari yargıda da aynı kural vardır (İYUK m.8/2).

4. Adli tatil: Adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar, 31 Ağustos'ta biter (HMK m.102). Adli tatile tabi dava ve işlerde süre bu dönemde biterse, adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (m.104). Nafaka, velayet, işçinin açtığı davalar, ihtiyati tedbir gibi işler ise adli tatilde de görülür ve bu uzama onlara uygulanmaz (m.103). Dikkat: Bu bir haftalık uzama hukuk dava ve işleri içindir. İcra dairesindeki süreler, ödeme emrine itiraz da dahil, adli tatilde işlemeye devam eder ve uzamaz. Ceza işlerinde adli tatile rastlayan süreler işlemez ve tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzamış sayılır (CMK m.331/4). İdari yargıda ara verme dönemi için yedi günlük uzama öngörülmüştür (İYUK m.8/3).

Pratik öneriler

• Tebliğ mazbatasının ya da e-Tebligat kaydının bir örneğini saklayın; tarih tartışması çıkarsa dayanağınız budur.
• Kapıda ihbarname gördüyseniz, belgeyi muhtardan almayı beklemeden süreyi ihbarnamenin tarihinden saymaya başlayın.
• e-Tebligatta "beşinci gün" kuralını hatırlayın: tebliğ, mesajın ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır; süre bunun ertesi günü başlar.
• Sürenin son gününe bırakmayın; UYAP'ın ya da kurye ve postanın aksaması süreyi uzatmaz.

Sık sorulan sorular

1. Tebliğ tarihi ile tebellüğ tarihi aynı şey mi?
Tebellüğ, belgeyi teslim almaktır. Elden teslimde ikisi aynı gündür; muhtara bırakmada ise tebliğ tarihi ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı gündür, muhtardan teslim aldığınız gün değil.

2. e-Tebligat bugün geldi; süre ne zaman başlar?
Tebliğ, ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a). Gün olarak belirlenmiş süre de bu tarihten sonraki günden işlemeye başlar.

3. Sürenin son günü pazar. Pazartesi işlem yapabilir miyim?
Evet. Son gün resmî tatile rastlarsa süre izleyen ilk iş gününün mesai bitimine uzar (HMK m.93).

4. Tebligatı hiç görmedim; MERNİS adresimde oturmuyordum.
Adres kayıt sistemindeki adresinize yapılan tebligat, orada oturmasanız da kapıya yapıştırma tarihinde geçerli sayılabilir (m.21/2). Tebligatta usulsüzlük varsa öğrenme tarihini beyan ederek usulsüzlüğü ileri sürmek mümkündür; bu konudaki süreler ayrıca takip edilmelidir.

5. Cevap dilekçesi süresi de tebliğden mi başlar?
Evet, dava dilekçesinin tebliğinden başlar. Ayrıntısı için cevap dilekçesi süresi yazımıza bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Kanun maddeleri mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metinden okunmuştur. Her dosya kendi belgeleri ve süreleriyle ayrıca değerlendirilir; sonuç vaat edilmez.