Çekişmeli Boşanma Davası Dilekçesi Örneği

Eşlerin boşanma ya da boşanmanın sonuçları üzerinde anlaşamadığı hâllerde açılan davaya çekişmeli boşanma davası denir. Bu sayfa şiddetli geçimsizlik (evlilik birliğinin temelinden sarsılması) sebebine dayanan çekişmeli boşanma dilekçesinin hangi mahkemede açılacağını, kusur ve ferî taleplerin dilekçede nasıl yer alması gerektiğini ve dilekçenin genel iskeletini anlatır. Eşler her konuda anlaşmışsa dava çekişmeli değil anlaşmalı boşanma dilekçesi yolundan yürütülür. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Ne zaman kullanılır, kim açar?

Türk Medeni Kanunu m.166/1 uyarınca “evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.” Uygulamada bu sebep “şiddetli geçimsizlik” olarak bilinir; süregelen tartışmalar, güven kaybı, şiddet, hakaret, sadakatsizlik iddiaları ya da eşin ailesiyle yaşanan uyuşmazlıklar gibi somut olaylarla ispat edilmesi gerekir. Kanun ayrıca m.161-165 arasında zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı gibi özel sebepleri de sayar; bunlardan biri varsa dava doğrudan o sebebe dayanılarak da açılabilir.

TMK m.166/2 davacının kusuru daha ağırsa davalıya itiraz hakkı verir. Bu nedenle dilekçe yazılırken yalnızca “geçinemiyoruz” demek yetmez; hangi olayların, ne zaman, hangi tanıkların önünde yaşandığı somut olarak anlatılır.

Görevli ve yetkili mahkeme

Bilgi	Ayrıntı
Görevli mahkeme	Aile mahkemesi; aile mahkemesi kurulmamış yerlerde bu işlere bakmakla görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi (4787 s. Kanun m.2, m.4)
Yetkili yer	Eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi (TMK m.168)
Dava açan	Eşlerden biri; davalı karşı dava (karşılık dava) açabilir

TMK m.168’deki yetki kuralı seçimliktir; iki yerden birinde dava açılabilir. Yetkisiz mahkemede açılan dava süresinde yetki itirazı yapılırsa yetkili mahkemeye gönderilir; bu süreçte zaman kaybı olur.

Süreler ve zamanaşımı

TMK m.166/1 uyarınca açılan davada başvuru için özel bir süre yoktur. Özel sebeplere dayanan davalarda ise süre kısadır: zina sebebi öğrenildikten sonra altı ay ve her hâlde beş yıl içinde (TMK m.161); hayata kast, pek kötü ve onur kırıcı davranış ile suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme sebeplerinde altı ay ve beş yıl içinde (TMK m.162, m.163); terk sebebinde en az altı ay ayrı yaşamış olma ve ihtar (TMK m.164). Bu sebeplerden birine dayanmak istiyorsanız süreleri geçirmemek büyük önem taşır.

Boşanmadan doğan dava hakları, hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Bu süre yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat gibi ferî talepler bakımından belirleyicidir; çocuğun bakım ve eğitim giderlerine ana-babanın katılma borcu TMK m.328’e, iştirak nafakasının bakan tarafından istenmesine ilişkin dava yetkisi ise m.329’a dayanır; iştirak nafakası bu bir yıllık süreye tabi değildir.

Dilekçede bulunması gereken unsurlar

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119 her dava dilekçesinde bulunması gereken hususları sayar. Çekişmeli boşanma dilekçesinde bunlar şöyle karşılanır:

• Yetkili aile mahkemesinin adı,
• Davacının ve davalının adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresleri,
• Varsa vekilin adı ve adresi,
• Evlilik tarihi ve ortak çocukların adları ile doğum tarihleri,
• Boşanma sebebi ve buna dayanak olan somut olayların sıra numarası altında açık özetleri (HMK m.119/1-e),
• Deliller: tanık, mesaj yazışmaları, sosyal medya kayıtları, kamera görüntüleri, banka kayıtları, hastane raporları, koruma kararı belgeleri; her delilin hangi vakıayı ispat için gösterildiği,
• Ferî talepler: velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, tedbir nafakası, ziynet eşyası ve mal rejimi tasfiyesi talepleri,
• Açık talep sonucu, tarih ve imza.

Fer’î talepler dava dilekçesinde açıkça istenmemişse hâkim kendiliğinden karar veremez. Nafaka, tazminat ve velayet kararları yalnızca istenen taraf için ve istenen miktarla sınırlıdır; sonradan artırılması ancak ayrı bir dava ile mümkündür.

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca soyut ifadeler yazmak. “Anlaşamıyoruz, mutlu değiliz” gibi cümleler ispat edilebilir vakıa değildir. Kimin, ne zaman, nerede, ne yaptığı ve bunun tanığı somut yazılır; aksi hâlde davacı kusurunu ispat edemediği için tazminat ve nafaka isteği reddedilebilir.
• Ferî talebi dilekçeye koymayı unutmak. Nafaka veya tazminat talebi dava dilekçesinde açıkça istenmemişse mahkeme kendiliğinden hükmedemez; sonradan istenmesi için ayrı bir dava açmak ve harç ödemek gerekir.
• Tedbir nafakasını istememek. Dava devam ederken çocuğun ve muhtaç eşin geçimi için TMK m.169’a göre tedbir nafakası istenebilir. Bu talep dilekçede yer almazsa hâkim çoğu zaman kendiliğinden hükmetmez; dava boyunca gelirsiz kalınır.
• Delili doğru vakıaya bağlamamak. HMK m.194 vakıanın delili ile birlikte gösterilmesini ister. “Tanıklarımız dinlensin” deyip tanığın hangi olayı anlatacağını yazmayan taraf, cevaba cevap dilekçesinde bunları eklemeye çalışsa bile iddiayı genişletme yasağına takılabilir (HMK m.141).
• Zina veya terk gibi özel sebepte süreyi kaçırmak. Öğrenmeden itibaren altı aylık hak düşürücü süreyi geçiren eş, artık o özel sebebe dayanamaz; dava yalnızca genel şiddetli geçimsizlik sebebine kalır ve ispat yükü ağırlaşır.
• Anlaşmalı boşanma başlığı altında dava açıp anlaşmayı sağlayamamak. Evlilik en az bir yıl sürmemişse ya da eş duruşmada iradesini kabul etmezse dava reddedilir; sürecin baştan çekişmeli olarak yürütülmesi zaman kazandırır.

Dilekçe örneği

Uyarı: Aşağıdaki metin genel bir iskelettir; avukat yerine geçmez. Her somut olayın vakıaları, delilleri ve ferî talepleri ayrıca değerlendirilmelidir. Dilekçe yetkili aile mahkemesine ve süresinde verilmelidir. Tereddüt hâlinde dilekçeyi vermeden önce hukuki değerlendirme alın.

[YER] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ'NE

DAVACI : [AD SOYAD]
T.C. KİMLİK NO : [T.C. KİMLİK NO]
ADRES : [ADRES]

VEKİLİ : [VARSA AVUKATIN ADI SOYADI VE ADRESİ]

DAVALI : [AD SOYAD]
T.C. KİMLİK NO : [T.C. KİMLİK NO]
ADRES : [ADRES]

KONU : Türk Medeni Kanunu m.166/1 uyarınca tarafların
 boşanmalarına, ferî taleplere ve tedbir kararlarına
 ilişkin talebimizdir.

AÇIKLAMALAR

1. Davalı ile [EVLİLİK TARİHİ] tarihinde evlendik. Bu evlilikten
 [ÇOCUK SAYISI] çocuğumuz vardır: [AD SOYAD, DOĞUM TARİHİ].

2. Evlilik birliği aşağıda sıra numarası altında anlatılan olaylar
 nedeniyle ortak hayatı sürdürmemiz beklenemeyecek derecede
 temelinden sarsılmıştır:

 a) [TARİH]: [NEREDE, KİMİN YANINDA, DAVALININ NE YAPTIĞI OLAY]
 Tanık: [AD SOYAD, ADRES].
 b) [TARİH]: [SOMUT OLAY]. Delil: [MESAJ KAYDI / DOKTOR RAPORU /
 BANKA HAREKETİ / KAMERA GÖRÜNTÜSÜ].
 c) [TARİH]: [SOMUT OLAY]. Tanık: [AD SOYAD].

3. Yaşananların kusuru davalıya aittir. [KUSURA İLİŞKİN KISA
 DEĞERLENDİRME - kanuna aykırı davranışın hangi vakıada
 somutlaştığı yazılır.]

4. Ortak çocuğumuzun velayeti fiilen tarafımdan kullanılmaktadır.
 Çocuğun üstün menfaati velayetin tarafıma bırakılmasını
 gerektirmektedir.

5. Dava süresince çocuk için aylık _____ TL, kendim için aylık
 _____ TL tedbir nafakasına, boşanma ile birlikte aynı miktarda
 iştirak ve yoksulluk nafakasına hükmedilmesini talep ediyorum.

6. Yaşadığım maddi kayıplar ve manevi acı nedeniyle davalıdan
 _____ TL maddi, _____ TL manevi tazminat talep ediyorum
 (TMK m.174/1, m.174/2).

HUKUKİ SEBEPLER : TMK m.166, m.168, m.169, m.174, m.175, m.178,
 m.182, m.328, m.329; HMK ve ilgili mevzuat.

DELİLLER : Nüfus kayıt örneği, tanık beyanları (isim listesi
 ekte), mesaj/sosyal medya kayıtları, hastane
 raporları, kamera görüntüleri, banka hesap
 hareketleri ve her türlü yasal delil. Karşı
 delillere karşı delil sunma hakkım saklıdır.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1) Tarafların TMK m.166/1 uyarınca BOŞANMALARINA,
2) Ortak çocuk [AD]'ın velayetinin tarafıma verilmesine ve davalı
 ile kişisel ilişkinin belirlenmesine,
3) Çocuk için aylık _____ TL, kendim için aylık _____ TL tedbir
 nafakasına, boşanma ile birlikte aynı miktarda iştirak ve
 yoksulluk nafakasına hükmedilmesine,
4) _____ TL maddi, _____ TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline,
5) Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla talep ederim.

TARİH : [GÜN/AY/YIL]

DAVACI / VEKİLİ
[AD SOYAD]
İmza

EKİ : Nüfus kayıt örneği, tanık listesi, delil örnekleri

Sıkça Sorulan Sorular

1. Çekişmeli boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara bakmakla görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 s. Kanun m.2, m.4). Yetkili yer eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168).

2. Dilekçede tanık göstermezsem sonra tanık dinletebilir miyim?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, dava dilekçesinde delillerin gösterilmesini ister (m.119, m.194). Cevap dilekçesinden sonra ileri sürülen yeni vakıa ve delillerin dinlenmesi kural olarak mümkün değildir (HMK m.141). Bu nedenle tanıkları ve diğer delilleri baştan dilekçeye yazmak gerekir.

3. Kusuru olan taraf boşanma davası açabilir mi?
Kusurlu taraf da dava açabilir; ancak davacının kusuru daha ağırsa davalı boşanmaya itiraz edebilir. Bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa hâkim yine boşanmaya karar verebilir (TMK m.166/2).

4. Dava sürerken nafaka alabilir miyim?
Evet. TMK m.169’a göre boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince eşlerin barınmasına, geçimine ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır. Ancak uygulamada tedbir nafakasının dilekçede açıkça istenmesi, gecikmeyi önler.

5. Boşanmadan sonra tazminat ve nafaka istemeyi unuttum, ne olur?
Boşanmadan doğan dava hakları, hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat gibi ferî taleplerin bu süre içinde ayrı bir dava ile istenmesi gerekir. Çocuk için istenecek iştirak nafakası TMK m.328 (bakım borcu) ve m.329 (dava yetkisi) kapsamındadır ve bu bir yıllık süreye tabi değildir.

İlgili sayfalar

Anlaşmalı yolla boşanma için anlaşmalı boşanma dilekçesi, boşanma sonrası nafakanın değiştirilmesi için nafaka artırım dilekçesi sayfasına bakabilirsiniz. Genel çerçeve aile hukuku sayfasındadır; diğer örnekler dilekçe örnekleri sayfasında toplanmıştır. Görüşme talebi için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.