Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi: Koşullar, Protokol ve Örnek

Eşler boşanmada ve boşanmanın sonuçlarında uzlaşmışsa, dava çekişmeli boşanmaya göre çok daha kısa bir yoldan sonuçlanabilir. Ancak “anlaşmalı” olmak, mahkemenin her şeyi olduğu gibi onaylayacağı anlamına gelmez: kanun, evliliğin süresini, tarafların iradesini ve özellikle çocuklarla ilgili düzenlemeyi ayrıca arar. Bu sayfa anlaşmalı boşanma dava dilekçesinin nereye verileceğini, hangi koşullara bağlı olduğunu ve dilekçeye eklenen protokolde nelerin yer alması gerektiğini anlatır; sonunda hem dilekçe hem protokol için birer iskelet bulunur. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Nereye, ne zaman verilir?

Bilgi	Ayrıntı
Görevli mahkeme	Aile mahkemesi; aile mahkemesi kurulmamış yerlerde bu işlere bakmakla görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi (4787 s. Kanun m.2, m.4)
Yetkili yer	Eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesi (TMK m.168)
Ön koşul	Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması (TMK m.166/3)
Kim başvurur	Eşler birlikte başvurur ya da bir eş dava açar, diğeri davayı kabul eder
Duruşma	Hâkim tarafları bizzat dinler; eşlerin duruşmada hazır bulunması gerekir
Harç ve gider	Başvuru harcı, peşin harç ve gider avansı yatırılır. Tutarlar her yıl değişir; güncel tarifeden ve adliye veznesinden teyit ediniz.

Anlaşmalı boşanmada bir “başvuru süresi” yoktur; buna karşılık bir bekleme koşulu vardır. Türk Medeni Kanunu m.166/3, bu yolu ancak evlilik en az bir yıl sürmüşse açık tutar. Evlilik tarihini nüfus kaydından kontrol edin; bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanma hükmüne dayanılamaz. Bu durumda boşanma ancak kanunda sayılan diğer sebeplerden birine dayanılarak ve o sebep ispat edilerek istenebilir.

Anlaşmalı boşanmanın dört koşulu

Kanun, eşlerin birlikte başvurması ya da birinin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılacağını söyler. Yani boşanma sebebini ayrıca ispat etmek gerekmez. Ancak karar verilebilmesi için dört koşulun birlikte bulunması aranır:

1. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
2. Eşler birlikte başvurmalı ya da bir eş diğerinin davasını kabul etmelidir. Kabul, dilekçeyle ya da duruşmada açıkça yapılır.
3. Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir. Bu nedenle vekil aracılığıyla dava açılmış olsa bile eşlerin duruşmada kendilerinin dinlenmesi gerekir.
4. Hâkim, boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek anlaşmada değişiklik yapabilir; bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya karar verilir.

Dördüncü koşul uygulamada en çok gözden kaçan noktadır. Eşler aralarında anlaşmış olsa da, örneğin çocukla kişisel ilişki hiç düzenlenmemişse ya da çocuğa ödenecek katkı açıkça yetersiz görünüyorsa hâkim düzenlemeyi olduğu gibi onaylamak zorunda değildir. Kanun ayrıca boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmaların hâkim onaylamadıkça geçerli olmayacağını açıkça yazar (TMK m.184/5).

Protokolde neler düzenlenir?

Dilekçenin ekindeki “anlaşmalı boşanma protokolü”, boşanmanın sonuçlarını belirleyen asıl belgedir. Eksik ya da belirsiz bırakılan her başlık ya duruşmada karar verilmesini geciktirir ya da boşanmadan sonra yeni bir uyuşmazlığa dönüşür. Protokolde şu başlıkların her biri ayrı ayrı ve açık biçimde yazılmalıdır:

• Velayet: Ortak çocukların velayetinin hangi eşe bırakılacağı. Mahkeme boşanmaya karar verirken ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler (TMK m.182).
• Kişisel ilişki: Velayet kendisine bırakılmayan eşin çocukla hangi günlerde, hangi saatlerde görüşeceği; bayramlar, yarıyıl ve yaz tatilleri. Mahkeme kararında, bu düzenlemeye uyulmaması hâlinde çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceği ihtar edilir.
• İştirak nafakası: Velayet kendisine verilmeyen eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılma yükümlülüğü; tutarı, ödeme günü ve ödeme yolu.
• Yoksulluk nafakası: Eşlerden birine nafaka ödenip ödenmeyeceği, ödenecekse tutarı.
• Maddi ve manevi tazminat: Talep edilip edilmediği; ediliyorsa tutarı ve ödeme zamanı.
• Mal paylaşımı: Taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, ev eşyası ve borçların nasıl paylaşılacağı; tapu ve ruhsat devirlerinin kim tarafından ve ne zaman yapılacağı.
• Nafaka artışı: Hâkim, istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir (TMK m.176/5, m.182/4). Protokolde bir artış esası yazılmazsa nafaka kendiliğinden artmaz.
• Soyadı: Kadın boşanmayla evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; boşandığı eşin soyadını kullanmaya devam etmek istiyorsa bunun ayrıca istenmesi ve menfaatin gösterilmesi gerekir (TMK m.173).
• Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti: Kimin üzerinde kalacağı.

Mal paylaşımı yazılırken eşlerin tabi olduğu mal rejimi önem taşır. Kanuna göre asıl rejim edinilmiş mallara katılmadır (TMK m.202). 1 Ocak 2002’den önce evlenmiş eşler arasında o tarihe kadar tabi oldukları rejim devam eder; bu eşler bir yıl içinde başka bir rejim seçmemişse, 2002’den geçerli olmak üzere yasal rejimi seçmiş sayılırlar (4722 s. Kanun m.10). Evlilik 2002’den önce başlamışsa, mal paylaşımının hangi dönem için hangi kurala göre yapılacağını protokolü imzalamadan önce değerlendirin; konu 2002 öncesi ödemeler yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Protokolde yazılmayan talepler ne olur?

Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Bu süre her talebi kapsamaz: çocuk için nafaka davası TMK m.329’a dayanır ve bu maddede bir süre öngörülmemiştir; mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklar ise m.178’deki bir yıllık süreye bağlı değildir, ancak süresiz de değildir; zamanaşımı için gecikmeden hukuki değerlendirme alınmalıdır. Protokolde “tarafların birbirinden başkaca hiçbir talebi yoktur” gibi genel bir ifade bulunuyorsa, bu ifadenin sonradan nafaka, tazminat ya da mal paylaşımı talebinde bulunma olanağını etkileyebileceğini bilerek imzalayın. Bir konuyu bilerek dışarıda bırakıyorsanız, bunun protokolde açıkça yazılması sonradan çıkacak tartışmayı azaltır. Protokolün neden bu kadar belirleyici olduğu anlaşmalı boşanmada protokol yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Dilekçede nelerin bulunması gerekir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119, her dava dilekçesinde bulunması gerekenleri sayar. Anlaşmalı boşanma dilekçesinde bunlar şöyle karşılanır:

• Mahkemenin adı: yetkili yerdeki aile mahkemesi,
• Davacı ve davalının adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresleri,
• Varsa vekilin adı ve adresi,
• Evlilik tarihi, ortak çocukların adları ve doğum tarihleri,
• Boşanma talebinin TMK m.166/3’e dayandığı ve eşlerin boşanma ile sonuçları konusunda anlaştığı,
• Deliller: nüfus kaydı, evlilik cüzdanı, imzalı protokol,
• Açık talep sonucu: boşanmaya ve protokolün aynen onaylanarak hükme geçirilmesine karar verilmesi,
• Tarih ve imza. Eşler birlikte başvuruyorsa her ikisinin de imzası bulunur.

Dilekçe örneği

Uyarı: Aşağıdaki metinler genel bir iskelettir; avukat yerine geçmez. Özellikle protokol, her ailenin mal varlığı, gelir durumu ve çocukların ihtiyaçlarına göre tümüyle yeniden yazılmalıdır. Hâkim uygun bulmadığı düzenlemeyi değiştirebilir; imzaladığınız her maddenin sonucunu bilerek imzalayın. Dava yetkili aile mahkemesinde açılmalı ve eşler duruşmada bizzat hazır bulunmalıdır. Tereddüt hâlinde dilekçeyi vermeden önce hukuki değerlendirme alın.

[YER] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ'NE

DAVACI : [AD SOYAD]
T.C. KİMLİK NO : [T.C. KİMLİK NO]
ADRES : [ADRES]

VEKİLİ : [VARSA AVUKATIN ADI SOYADI VE ADRESİ]

DAVALI : [AD SOYAD]
T.C. KİMLİK NO : [T.C. KİMLİK NO]
ADRES : [ADRES]

(EŞLER BİRLİKTE BAŞVURUYORSA "DAVACILAR" BAŞLIĞI ALTINDA İKİSİ DE
YAZILIR VE DİLEKÇEYİ İKİSİ DE İMZALAR.)

KONU : Türk Medeni Kanunu m.166/3 uyarınca anlaşmalı
 olarak boşanmamıza ve ekli protokolün onaylanmasına
 karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Davalı ile [EVLİLİK TARİHİ] tarihinde evlendik. Evliliğimiz en az
 bir yıldır devam etmektedir.

2. Bu evlilikten [ÇOCUK SAYISI] çocuğumuz vardır:
 [ÇOCUĞUN ADI SOYADI], doğum tarihi [DOĞUM TARİHİ]
 [ÇOCUK YOKSA: "Bu evlilikten ortak çocuğumuz yoktur."]

3. Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmemiz beklenemeyecek derecede
 temelinden sarsılmıştır. Eşimle boşanma konusunda ve boşanmanın
 malî sonuçları ile çocuklarımızın durumu hakkında anlaştık.

4. Anlaşmamızın koşulları, [PROTOKOL TARİHİ] tarihli ve taraflarca
 imzalanmış anlaşmalı boşanma protokolünde yazılıdır. Protokol
 dilekçemiz ekindedir.

5. Duruşmada bizzat hazır bulunarak iradelerimizi açıklayacağız.

HUKUKİ SEBEPLER : TMK m.166/3, m.168, m.182, m.184; HMK ve ilgili
 mevzuat.

DELİLLER : Nüfus kayıt örneği, evlilik cüzdanı, anlaşmalı
 boşanma protokolü, tarafların beyanları ve her türlü
 yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM : Açıklanan nedenlerle; tarafların Türk Medeni
Kanunu m.166/3 uyarınca BOŞANMALARINA, ekli protokolün aynen
onaylanarak hükme geçirilmesine, yargılama giderlerinin protokolde
belirtildiği şekilde karşılanmasına karar verilmesini saygıyla
talep ederim.

TARİH : [GÜN/AY/YIL]

DAVACI [DAVALI - DAVAYI KABUL EDİYORSA]
[AD SOYAD] [AD SOYAD]
İmza İmza

EKİ : Anlaşmalı boşanma protokolü, nüfus kayıt örneği


------------------------------------------------------------------

ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ

TARAFLAR : 1) [AD SOYAD], [T.C. KİMLİK NO], [ADRES]
 2) [AD SOYAD], [T.C. KİMLİK NO], [ADRES]

Taraflar, [EVLİLİK TARİHİ] tarihinde yaptıkları evliliği Türk Medeni
Kanunu m.166/3 uyarınca anlaşarak sona erdirmek istemektedir.
Boşanmanın sonuçları konusunda aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır.

1. BOŞANMA
 Taraflar boşanma konusunda serbest iradeleriyle anlaşmıştır.

2. VELAYET
 Ortak çocuk [ÇOCUĞUN ADI SOYADI]'nın velayeti [VELAYETİN
 BIRAKILACAĞI EŞ]'e bırakılacaktır.
 [ÇOCUK YOKSA BU MADDE VE 3-4. MADDELER ÇIKARILIR.]

3. KİŞİSEL İLİŞKİ
 Velayet kendisine bırakılmayan [EŞİN ADI SOYADI], çocukla:
 - Her ayın [HAFTA NUMARALARI] hafta sonu [GÜN] saat [SAAT]'ten
 [GÜN] saat [SAAT]'e kadar,
 - Dinî bayramların [KAÇINCI GÜN] günü saat [SAAT]'ten [SAAT]'e,
 - Her yıl [TARİH ARALIĞI] tarihleri arasında yaz tatilinde,
 - [VARSA: YARIYIL TATİLİ, DOĞUM GÜNÜ, TELEFON VE GÖRÜNTÜLÜ GÖRÜŞME]
 kişisel ilişki kuracaktır.

4. İŞTİRAK NAFAKASI
 [NAFAKA YÜKÜMLÜSÜ EŞ], çocuk için aylık [TUTAR] TL iştirak
 nafakasını, her ayın [GÜN]'ünde [ÖDEME YOLU: VELAYET SAHİBİNİN
 BANKA HESABINA] ödeyecektir.
 [VARSA ARTIŞ ESASI: "Nafaka her yıl [ARTIŞ ESASI] oranında
 artırılacaktır."]

5. YOKSULLUK NAFAKASI
 [SEÇENEK A: "Taraflar birbirinden yoksulluk nafakası talep
 etmemektedir."]
 [SEÇENEK B: "[YÜKÜMLÜ EŞ], [ALACAKLI EŞ]'e aylık [TUTAR] TL
 yoksulluk nafakası ödeyecektir."]

6. MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT
 [SEÇENEK A: "Taraflar birbirinden maddi ve manevi tazminat
 talep etmemektedir."]
 [SEÇENEK B: "[YÜKÜMLÜ EŞ], [ALACAKLI EŞ]'e [TUTAR] TL tazminatı
 [ÖDEME TARİHİ] tarihine kadar ödeyecektir."]

7. MAL PAYLAŞIMI
 a) [TAŞINMAZIN İLİ/İLÇESİ, ADA/PARSEL] taşınmaz [EŞİN ADI]'na
 ait olacaktır. Tapu devri [TARİH/SÜRE] içinde yapılacak,
 masrafları [KİMİN KARŞILAYACAĞI] karşılayacaktır.
 b) [ARAÇ MARKA/MODEL/PLAKA] araç [EŞİN ADI]'na ait olacaktır.
 c) Ev eşyası: [PAYLAŞIM ŞEKLİ].
 d) Borçlar: [BORCUN TÜRÜ, ALACAKLI] borcunu [EŞİN ADI] ödeyecektir.
 [MAL REJİMİNE İLİŞKİN BAŞKA TALEP OLUP OLMADIĞI AÇIKÇA YAZILIR.]

8. SOYADI
 [VARSA: "[KADIN EŞİN ADI], boşandığı eşinin soyadını kullanmakta
 menfaati bulunduğunu belirterek buna izin verilmesini talep
 etmekte; diğer taraf buna muvafakat etmektedir."
 (İZNİ HÂKİM VERİR; MENFAAT VE ZARAR VERMEME İSPATLANMALIDIR,
 TMK m.173/2.)]

9. YARGILAMA GİDERLERİ VE VEKÂLET ÜCRETİ
 Yargılama giderleri [KİMİN ÜZERİNDE KALACAĞI]; taraflar
 birbirinden vekâlet ücreti talep etmemektedir.

Bu protokol [SAYFA SAYISI] sayfa ve [NÜSHA SAYISI] nüsha olarak
[TARİH] tarihinde serbest iradeyle düzenlenip imzalanmıştır.

[AD SOYAD] [AD SOYAD]
İmza İmza

En sık yapılan hatalar

• Bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanma davası açmak. Evlilik bir yılı doldurmamışsa TMK m.166/3 uygulanmaz; eşler anlaşmış olsa bile boşanma sebebinin ayrıca ispatı gerekir.
• Protokolü belirsiz yazmak. “Çocuğu uygun zamanlarda görebilir” ya da “nafaka ödenecektir” gibi ifadeler icra edilebilir bir düzenleme değildir. Gün, saat, tutar ve ödeme tarihi açıkça yazılmalıdır.
• Duruşmaya katılmamak. Hâkim tarafları bizzat dinlemek zorundadır. Hâkim eşlerden birini bizzat dinleyemediği sürece TMK m.166/3’e göre boşanma kararı veremez.
• Nafakanın kendiliğinden artacağını sanmak. Karar ya da protokol bir artış esası içermiyorsa nafaka yıllar içinde kendiliğinden artmaz; değiştirmek için ayrıca dava açmak gerekir.
• Tapu ve araç devrini zamana bağlamamak. “Ev eşe kalacaktır” yazıp devrin ne zaman ve kimin masrafıyla yapılacağını belirtmemek, boşanmadan sonra yeni bir uyuşmazlık doğurur.
• Genel feragat cümlesinin sonucunu düşünmeden imzalamak. “Başkaca hiçbir talebimiz yoktur” ifadesi, ileride ileri sürülmek istenen hakları etkileyebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Anlaşmalı boşanma için ne kadar süre evli olmak gerekir?
Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir (TMK m.166/3). Bu süre dolmadan eşler anlaşsa bile anlaşmalı boşanma hükmü uygulanmaz; boşanma ancak kanundaki diğer sebeplerden birine dayanılarak ve o sebep ispat edilerek istenebilir.

2. Eşimle birlikte mahkemeye gitmek zorunda mıyız?
Dilekçeyi birlikte vermek zorunda değilsiniz; bir eş dava açıp diğeri davayı kabul edebilir. Ancak duruşmada hâkim her iki eşi de bizzat dinler. Avukatınız olsa bile duruşmada kendiniz hazır bulunmalısınız.

3. Hâkim protokolü değiştirebilir mi?
Evet. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişiklikleri iki taraf da kabul ederse boşanmaya karar verilir. Değişikliği kabul etmezseniz anlaşmalı boşanma kararı o hâliyle verilemez.

4. Protokolde nafaka ve tazminat istemezsem sonra isteyebilir miyim?
Hangi talep olduğuna göre değişir. Çocuk için ödenecek nafaka bu bir yıllık süreye bağlı değildir; küçüğe fiilen bakan ana veya baba, çocuk ergin oluncaya kadar diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir (TMK m.328, m.329). Eşin kendisi için isteyeceği yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat ise boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde istenmelidir (TMK m.178). Protokoldeki ifadeler de sonradan talepte bulunma olanağını etkileyebilir. Bir talepten vazgeçip geçmediğiniz, protokolde nasıl yazıldığına bağlıdır; imzalamadan önce bu maddeleri dikkatle okuyun.

5. Anlaşmalı boşanma dilekçesini hangi şehirde vermeliyim?
Eşlerden birinin yerleşim yerindeki ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesine verebilirsiniz (TMK m.168). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu işlere bakmakla görevlendirilen asliye hukuk mahkemesine başvurulur.

İlgili sayfalar

Boşanma, velayet ve nafaka konularının genel çerçevesi için aile hukuku sayfasına, çekişmeli davada dilekçenin içeriği için boşanma dava dilekçesi yazısına bakabilirsiniz. Boşanmadan sonra nafakanın değiştirilmesi nafaka artırım dilekçesi sayfasında anlatılmıştır. Diğer örnekler dilekçe örnekleri sayfasındadır; görüşme talebi için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.