İtirazın İptali Dava Dilekçesi: Bir Yıl, Arabuluculuk, Örnek

İlamsız bir icra takibi başlattınız, borçlu ödeme emrine itiraz etti ve takip durdu. Takibin kaldığı yerden devam edebilmesi için itirazın hükümden düşürülmesi gerekir; bunun genel mahkemedeki yolu itirazın iptali davasıdır. Bu sayfa davanın hangi sürede açılacağını, hangi uyuşmazlıklarda önce arabulucuya gitmenin zorunlu olduğunu, icra inkâr tazminatının nasıl istendiğini, icra mahkemesindeki itirazın kaldırılması yolundan farkını ve dava dilekçesinin iskeletini anlatır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Nereye, ne zaman verilir?

Bilgi	Ayrıntı
Nereye	Alacağın niteliğine göre görevli genel mahkeme (asliye hukuk, asliye ticaret, iş veya tüketici mahkemesi gibi; kira alacağında değere bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesi, HMK m.4/1-a); icra mahkemesi değil
Süre	İtirazın alacaklıya tebliği tarihinden itibaren bir yıl (İİK m.67/1)
Önce arabuluculuk	Ticari davalarda, işçi-işveren alacaklarında ve tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda kanunda sayılan hâllerde dava şartı
Süre kaçarsa	İtirazın iptali istenemez; ancak alacağı genel hükümlere göre dava etme hakkı saklıdır (m.67)
Harç ve gider	Dava açarken yargılama harcı ve gider avansı yatırılır (HMK m.120); tutarlar her yıl değişir

Bir yıllık süre, borçlunun itiraz ettiği gün değil, bu itirazın size tebliğ edildiği günden başlar. Takip dosyasında itirazın alacaklıya tebliğ edilip edilmediğini ve hangi tarihte edildiğini kontrol edin. Arabuluculuğun dava şartı olduğu uyuşmazlıklarda, arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk K. m.18/A-15; iş uyuşmazlıkları için İş Mahkemeleri K. m.3/17).

Bir yılı kaçırmak alacağın kaybı demek değildir; kanun, alacağı genel hükümlere göre dava etme hakkını açıkça saklı tutar. Ancak itirazın iptali davası, durmuş takibin devamını sağlamaya yönelik bir yoldur ve aşağıda anlatılan icra inkâr tazminatı bu davaya özgü olarak düzenlenmiştir (m.67/2). Genel hükümlere göre açılacak bir alacak davası ayrıca zamanaşımı yönünden de değerlendirilmelidir.

Hangi davalarda önce arabulucuya gidilir?

2023 yılında 7445 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler, itirazın iptali davalarını da açıkça dava şartı arabuluculuk kapsamına aldı. Kanun metinlerine göre durum şöyledir:

• Ticari davalar: Türk Ticaret Kanunu m.4’te ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A). Ticari uyuşmazlıklarda arabulucu başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir.
• İşçi ve işveren alacakları: Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatıyla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında da arabuluculuk dava şartıdır (İş Mahkemeleri K. m.3/1).
• Tüketici uyuşmazlıkları: Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda kural olarak arabuluculuk dava şartıdır; ancak tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar ve kanunda sayılan diğer hâller bu kuralın dışındadır (Tüketicinin Korunması Hakkında K. m.73/A). Değeri kanundaki parasal sınırın altında kalan tüketici uyuşmazlıklarında ise tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; kanun bu kuralı tarafların İcra ve İflas Kanunu’ndaki hakları saklı kalmak kaydıyla koyar (m.68/1). Bu kuralın somut takibe etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
• Kira, kat mülkiyeti, komşuluk ve ortaklığın giderilmesi: Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkları (ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin hükümler hariç), paylaştırma ve ortaklığın giderilmesini, Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıkları dava şartı arabuluculuğa bağlar. Bu madde itirazın iptali davasını ayrıca adıyla saymaz; kira alacağına dayanan bir takipte itirazın iptali davası açmadan önce arabuluculuk gerekip gerekmediğini somut dosyada değerlendirin. Tereddüt hâlinde başvurmak, davanın usulden reddi riskini ortadan kaldırır.

Dava şartı arabuluculukta davacı, anlaşmaya varılamadığını gösteren son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; sunulmazsa dava usulden reddedilir. Arabulucuya hiç başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa dava, herhangi bir işlem yapılmadan dava şartı yokluğundan usulden reddedilir (Arabuluculuk K. m.18/A-2). Ticari alacaklardaki işleyiş ticari alacakta arabuluculuk dava şartı yazımızda, başvurunun kendisi ise arabuluculuğa nasıl başvurulur sayfasında anlatılmıştır.

İcra inkâr tazminatı

İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksız olduğuna karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine, reddedilen veya hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminata mahkûm edilir. Mahkeme tazminatı iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin niteliğine göre belirler (İİK m.67/2). Bu oran 6352 sayılı Kanunla yüzde kırktan yüzde yirmiye indirilmiştir.

Üç ayrıntı sıklıkla gözden kaçar:

• Tazminat kendiliğinden verilmez; dava dilekçesinde açıkça talep edilmelidir.
• İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise borçlu aleyhine tazminata hükmedilmesi kötü niyetin ispatına bağlıdır.
• Tazminatın tespitinde takip talebi veya davadaki talep esas alınır (m.67, son fıkra). Takip talebinde istenen miktar ile davada istenen miktarın tutarlı olması bu yüzden önemlidir.

Tazminat karşılıklıdır: takibi haksız ve kötü niyetli bulunan alacaklı da aynı esaslarla tazminata mahkûm edilebilir. Dayanağı zayıf bir alacak için dava açmadan önce bunun da hesaba katılması gerekir.

İtirazın iptali mi, itirazın kaldırılması mı?

İtiraz edilen alacaklının önünde iki ayrı yol vardır ve seçim elinizdeki belgeye bağlıdır.

	İtirazın iptali (İİK m.67)	İtirazın kesin kaldırılması (İİK m.68)
Merci	Genel mahkeme	İcra mahkemesi
Süre	İtirazın tebliğinden itibaren bir yıl	İtirazın tebliğinden itibaren altı ay
Hangi belgeyle	Her türlü delil; alacak genel hükümlere göre ispatlanır	İmzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış borç ikrarı içeren senet ya da resmî dairelerin veya yetkili makamların usulüne göre verdiği makbuz veya belge
İnceleme	Tam yargılama	Belgeye dayalı, sınırlı inceleme

Elinizde kanunun saydığı nitelikte bir belge yoksa, örneğin alacak cari hesaba, faturalara, tanık beyanına ya da yazılı olmayan bir sözleşmeye dayanıyorsa, yol itirazın iptalidir. İtirazın kaldırılması yolunda da tazminat vardır: talebin esasa ilişkin nedenlerle kabulünde borçlu, aynı nedenlerle reddinde alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (m.68). Konunun ayrıntıları, özellikle sürenin hesaplanması ve dilekçenin kurulması itirazın iptali davası: bir yıllık süre ve arabuluculuk şartı yazımızda ele alınmıştır.

Dilekçede nelerin bulunması gerekir?

İtirazın iptali davası bir dava olduğu için dilekçe, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun dava dilekçesine ilişkin kurallarına uymalıdır (HMK m.119). Buna ek olarak takibe özgü bilgiler yer almalıdır:

• Mahkemenin adı; davacı alacaklı ile davalı borçlunun kimlik ve adres bilgileri, varsa vekilleri,
• Davanın konusu ve dava değeri (itiraz edilen miktar),
• İcra dairesi ve takip dosya numarası, takip tarihi ve takip talebindeki miktar,
• Borçlunun itiraz tarihi ve itirazın alacaklıya tebliğ tarihi,
• İtirazın tamamına mı, bir kısmına mı yönelik olduğu,
• Varsa arabuluculuk başvuru tarihi, dosya numarası ve son tutanak tarihi,
• Alacağın dayanağı olan vakıalar sıra numarasıyla ve her vakıanın hangi delille ispatlanacağı,
• Hukuki sebepler,
• Açık talep sonucu: itirazın iptali, takibin devamı ve icra inkâr tazminatı talebi,
• İmza ve ekler.

Dilekçe örneği

Aşağıdaki metin genel bir iskelettir; avukat yerine geçmez. Görevli mahkeme, arabuluculuğun gerekip gerekmediği ve alacağın nasıl ispatlanacağı her dosyada farklıdır; şablon somut olaya göre mutlaka değiştirilmelidir. Bir yıllık süre itirazın size tebliğinden başlar ve dava şartı arabuluculuğa tabi uyuşmazlıklarda son tutanağın eklenmesi zorunludur. Tereddüt hâlinde icra dosyasını ve alacağın belgelerini görecek biriyle hukuki değerlendirme yapmadan dava açmayın.

[İL/İLÇE ADI] NÖBETÇİ [ASLİYE HUKUK / ASLİYE TİCARET / İŞ / TÜKETİCİ /
SULH HUKUK]
MAHKEMESİ'NE

DAVACI          : [AD SOYAD / TİCARET UNVANI]
T.C. KİMLİK NO /
VERGİ NO        : [T.C. KİMLİK NO / VERGİ NO]
ADRES           : [ADRES]
VEKİLİ          : [VARSA VEKİLİN ADI SOYADI VE ADRESİ]

DAVALI          : [AD SOYAD / TİCARET UNVANI]
ADRES           : [ADRES]

DAVA DEĞERİ     : [İTİRAZ EDİLEN MİKTAR]

İCRA DOSYASI    : [İCRA DAİRESİNİN ADI] İcra Müdürlüğü'nün
                  [DOSYA NO] sayılı dosyası

İTİRAZ          : Davalının [İTİRAZ TARİHİ] tarihli itirazı;
                  tarafımıza tebliğ tarihi [TEBLİĞ TARİHİ]

ARABULUCULUK    : (Dava şartı olan uyuşmazlıklarda doldurunuz;
                  değilse siliniz.)
                  [ARABULUCULUK BÜROSU] [BÜRO DOSYA NO]; son tutanak
                  tarihi [SON TUTANAK TARİHİ]

KONU            : Davalının icra takibine yaptığı itirazın iptali ile
                  takibin devamına ve icra inkâr tazminatına karar
                  verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1) Davalı ile aramızda [İLİŞKİNİN TÜRÜ: satış sözleşmesi / hizmet
   sözleşmesi / cari hesap / kira ilişkisi vb.] bulunmaktadır.
   [ALACAĞIN DOĞDUĞU OLAYLARI TARİHLERİYLE KISACA YAZINIZ.]

2) Bu ilişkiden doğan [ASIL ALACAK MİKTARI] tutarındaki alacağımız
   ödenmediğinden, [TAKİP TARİHİ] tarihinde yukarıda numarası yazılı
   dosyadan ilamsız icra takibi başlatılmıştır.

3) Davalı borçlu, [İTİRAZ TARİHİ] tarihinde [BORCUN TAMAMINA / ...
   TUTARINDAKİ KISMINA] itiraz etmiş ve takip durmuştur. İtiraz
   tarafımıza [TEBLİĞ TARİHİ] tarihinde tebliğ edilmiştir. Davamız
   bir yıllık süre içindedir.

4) (Dava şartı olan uyuşmazlıklarda) Dava açılmadan önce
   arabulucuya başvurulmuş, [SON TUTANAK TARİHİ] tarihli son
   tutanakla anlaşma sağlanamamıştır. Son tutanağın aslı / onaylı
   örneği ektedir.

5) Davalının itirazı haksızdır; çünkü [İTİRAZIN NEDEN HAKSIZ
   OLDUĞUNU VE ALACAĞIN HANGİ BELGELERLE SABİT OLDUĞUNU YAZINIZ].

DELİLLER        : İcra dosyası, [SÖZLEŞME], [FATURALAR], [TİCARİ
                  DEFTER VE KAYITLAR], [YAZIŞMALAR], arabuluculuk son
                  tutanağı, [TANIK BİLGİSİ AYRICA BİLDİRİLECEKTİR],
                  bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.

HUKUKİ SEBEPLER : 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.67; [VARSA: 6102
                  sayılı TTK m.5/A / 7036 sayılı Kanun m.3 / 6325
                  sayılı Kanun m.18/A]; 6100 sayılı HMK ve ilgili
                  mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM  : Açıklanan nedenlerle;
1- Davalının [İCRA DAİRESİ] [DOSYA NO] sayılı dosyasına yaptığı
   itirazın [TAMAMEN / ... TUTARINDAKİ KISIM YÖNÜNDEN] iptaline ve
   takibin devamına,
2- Davalının, hükmolunacak miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak
   üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine,
3- Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla talep ederim.

TARİH           : [GÜN/AY/YIL]

DAVACI
[AD SOYAD / UNVAN / VEKİLİ]
İmza

EKLER
1- Arabuluculuk son tutanağının aslı veya onaylı örneği (gerekiyorsa)
2- [İCRA DOSYASI ÖRNEĞİ / İTİRAZ DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ]
3- [SÖZLEŞME / FATURA / DİĞER BELGELER]
4- [VARSA VEKÂLETNAME]

En sık yapılan hatalar

• Süreyi itiraz tarihinden saymak. Bir yıl, itirazın alacaklıya tebliğinden başlar; ama tebliğ tarihini dosyadan doğrulamadan beklemek risklidir.
• Arabuluculuk şartını atlamak. Ticari, işçi-işveren ve pek çok tüketici uyuşmazlığında arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir.
• İcra inkâr tazminatını talep etmemek. Mahkeme bu tazminata kendiliğinden hükmetmez.
• Dava değerini takip talebiyle uyumsuz göstermek. Tazminat hesabında takip talebi veya davadaki talep esas alınır.
• Yanlış mahkemede dava açmak. Alacağın ticari, iş, tüketici veya kira ilişkisinden doğup doğmadığı görevli mahkemeyi değiştirir; kira alacağında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir.
• Belgeye dayalı hızlı yol varken bir yıl beklemek ya da belge yokken icra mahkemesine gitmek. İtirazın kaldırılması yalnızca kanunda sayılan nitelikteki belgelerle mümkündür.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Borçlu itiraz etti; ne kadar süre içinde dava açmalıyım?
İtirazın size tebliğ edildiği tarihten itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açılabilir. Dava şartı arabuluculuğa tabi uyuşmazlıklarda arabuluculukta geçen süre hak düşürücü süreye eklenmez.

2. Bir yılı kaçırdım; alacağım yandı mı?
Hayır. Kanun, itirazın iptali süresini geçiren alacaklının alacağını genel hükümlere göre dava etme hakkını saklı tutar. Ancak bu durumda itirazın iptali davasına özgü icra inkâr tazminatı düzenlemesinden yararlanılamaz ve alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

3. Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunda mıyım?
Ticari davalarda para alacağına ilişkin itirazın iptali davalarında, işçi veya işveren alacağına ilişkin itirazın iptali davalarında ve tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıkların önemli bir kısmında evet. Kira gibi başka alanlarda durum uyuşmazlığın niteliğine göre değerlendirilmelidir. Hangi davalarda zorunlu olduğuna ilişkin genel çerçeve bu yazımızda yer alır.

4. İcra inkâr tazminatı ne kadardır?
Kanun bir alt sınır koyar: hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden az olamaz. Mahkeme tarafların durumuna ve davanın niteliğine göre uygun bir miktar belirler. Tazminatın istenmesi gerekir; dilekçede açıkça talep edilmezse hükmedilmez.

5. İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasında nasıl seçim yapacağım?
Elinizde imzası kabul edilmiş veya noterce onaylı bir borç ikrarı ya da resmî bir makbuz veya belge varsa, icra mahkemesinde altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebilirsiniz. Böyle bir belge yoksa, alacağınızı her türlü delille ispatlayabileceğiniz itirazın iptali davası açılır.

İlgili sayfalar

Borçlu tarafın yapacağı itiraz için borca itiraz dilekçesi, takip sürecinin bütünü için icra ve iflas hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Diğer örnekler dilekçe örnekleri sayfasında toplanmıştır; görüşme talebi için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.