Mirasçılık Belgesi Dilekçesi: Noter mi, Mahkeme mi, Örnek

Bir yakınınız öldükten sonra bankadaki hesabı kapatmak, tapuda intikal yapmak, aracı devretmek ya da açılmış bir davayı sürdürmek için çoğu zaman aynı belge istenir: mirasçılık belgesi. Halk arasında “veraset ilamı” da denen bu belge, kimlerin mirasçı olduğunu gösterir; uygulamada mirasçıların payları da belgede yer alır. Kanun belgeyi hem sulh hukuk mahkemesine hem de notere verdirmiştir; ancak noterin bu yetkisi sınırlıdır ve bazı durumlarda mahkemeye gitmek zorunludur. Bu sayfa hangi durumda nereye başvurulacağını, dilekçede nelerin bulunacağını ve belgede hata varsa ne yapılacağını anlatır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Nereye, ne zaman verilir?

Bilgi	Ayrıntı
Nereye başvurulur	Sulh hukuk mahkemesi ya da noterlik (TMK m.598/1; Noterlik Kanunu m.71/A)
Hangi sulh hukuk mahkemesi	Başvuran kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi (HMK m.384)
Noterin veremediği hâller	İşin yargılama gerektirmesi, nüfus kayıtlarının yeterli olmaması, belgenin yabancılar tarafından talep edilmesi (Noterlik K. m.71/B); vasiyetnameyle atanmış mirasçı ya da vasiyet alacaklısı belgesi (TMK m.598/2)
Süre	Başvuru için kanunda bir süre öngörülmemiştir
Belge hatalıysa	Geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m.598/3); noter belgesine karşı sulh hukuk mahkemesine itiraz edilebilir (Noterlik K. m.71/C)
Harç ve ücret	Mahkemede başvuru harcı ve tebligat gideri, noterde noterlik ücreti ödenir. Tutarlar her yıl değişir; güncel tarifeden teyit ediniz.

Mirasçılık belgesi için bir başvuru süresi yoktur; belge, ihtiyaç duyulduğu anda istenebilir. Ancak belgenin kendisi başka sürelerin başlangıcını etkilemez. Özellikle mirasın reddi için öngörülen üç aylık süre (TMK m.606), mirasçılık belgesinin alınmasını beklemeden işler. Mirası reddetmeyi düşünüyorsanız, önce belge almayı beklemeyin; bu konu reddi miras dilekçesi sayfasında anlatılmıştır.

Noter mi, mahkeme mi?

Noterlik Kanunu m.71/A, mirasçılık belgesi verilmesini noterlerin de yapabileceği işler arasında sayar. Aynı Kanunun m.71/B hükmü ise bu yetkinin sınırını çizer. Buna göre aşağıdaki durumlarda mirasçılık belgesi noterler tarafından verilemez:

• Belgenin verilmesi yargılamayı gerektiriyorsa. Mirasçılık sıfatının tartışmalı olduğu, tanık dinlenmesi ya da başka bir inceleme yapılması gereken durumlar bu kapsamdadır.
• Nüfus kayıtları yeterli değilse. Noter, mirasçıları nüfus kayıtlarından belirler. Kayıtlarda eksiklik ya da çelişki varsa belge noterden alınamaz.
• Belge yabancılar tarafından talep ediliyorsa. Kanun bu hâli açıkça saymıştır.

Bunlara ek olarak, TMK m.598/1 notere yalnızca yasal mirasçılar için belge verme yetkisi tanır. Mirasbırakan vasiyetname bırakmışsa ve kişi atanmış mirasçı ya da vasiyet alacaklısı olarak belge istiyorsa, bu belge sulh mahkemesince verilir; üstelik tasarrufa mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından, kendilerine bildirilmesinden itibaren bir ay içinde itiraz edilmemiş olması gerekir (TMK m.598/2).

Kısacası: belge yasal mirasçılar için isteniyorsa, işin yargılama gerektiren bir yönü yoksa, nüfus kayıtları yeterliyse ve başvuran yabancı değilse noter yolu kullanılabilir. Bu koşullardan biri eksikse ya da noter başvuruyu kabul etmezse, başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılır.

Mahkemede süreç nasıl işler?

Mirasçılık belgesi verilmesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382’de sayılan çekişmesiz yargı işlerinden biridir. Çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.383). Mahkeme gerekli gördüğü incelemeyi yaptıktan sonra mirasçılık sıfatlarını gösteren belgeyi verir. Noterden farklı olarak mahkeme, nüfus kayıtlarının yetmediği ya da yargılama gerektiren durumlarda da karar verebilir.

Mahkemenin bu kararına karşı hukuki yararı bulunan ilgililer, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir (HMK m.387). Bu süre kaçırılsa bile yol tümden kapanmaz; çünkü çekişmesiz yargı kararları kanunda aksine hüküm yoksa maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz (HMK m.388) ve mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m.598/3).

Belge hatalıysa ne yapılır?

Mirasçılık belgesi uygulamada bankalar, tapu ve diğer kurumlar tarafından esas alınır; ancak kesin değildir. Belgede bir mirasçı eksik gösterilmişse, mirasçı olmayan biri eklenmişse ya da paylar yanlış hesaplanmışsa üç yol konuşulabilir:

• Noter belgesine itiraz: Noterin verdiği belgeye karşı, menfaati ihlal edilenler sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilir (Noterlik K. m.71/C).
• Mahkeme kararına karşı istinaf: İki haftalık süre içindeyse istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m.387).
• İptal ve yeni belge verilmesi davası: Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Mirasçılık belgesinin iptali ve yeni belge verilmesine ilişkin davalarda mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir (HMK m.11/3).

Vasiyetnameye dayanan uyuşmazlıklarda ayrıca ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır (TMK m.598/4). Bu davanın kendi süresi ve koşulları vardır; mirasçılık belgesine itirazla karıştırılmamalıdır.

Dilekçede nelerin bulunması gerekir?

• Mahkemenin adı: başvuranın ya da ilgililerden birinin oturduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesi,
• Başvuranın adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi,
• Mirasbırakanın adı, soyadı, T.C. kimlik numarası, ölüm tarihi ve son yerleşim yeri,
• Başvuranın mirasbırakanla yakınlık derecesi,
• Bilinen diğer mirasçıların adları ve adresleri,
• Varsa vasiyetname bulunduğu, açılıp açılmadığı ve hangi mahkemede olduğu,
• Mirasçılık belgesinin hangi amaçla istendiği (zorunlu değildir, ancak mahkemenin işini kolaylaştırır),
• Açık talep: mirasçıları ve paylarını gösteren belgenin verilmesi,
• Ekler: ölüm belgesi, nüfus kayıt örneği; yabancı ülkede düzenlenmiş belgeler varsa onaylı tercümeleri,
• Tarih ve imza.

Dilekçe örneği

Uyarı: Aşağıdaki metin genel bir iskelettir; avukat yerine geçmez. Mirasçıların belirlenmesi ailenin nüfus kayıtlarına, vasiyetname olup olmadığına ve mirasçılar arasında yabancı bulunup bulunmadığına göre değişir. Başvurunun doğru yere yapılması ve bilinen tüm mirasçıların dilekçede gösterilmesi, metnin biçiminden daha belirleyicidir. Aile içinde mirasçılık sıfatı tartışmalıysa dilekçeyi vermeden önce hukuki değerlendirme alın.

[YER] NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ'NE

TALEP EDEN      : [AD SOYAD]
T.C. KİMLİK NO  : [T.C. KİMLİK NO]
ADRES           : [ADRES]

VEKİLİ          : [VARSA AVUKATIN ADI SOYADI VE ADRESİ]

MİRASBIRAKAN    : [AD SOYAD]
T.C. KİMLİK NO  : [T.C. KİMLİK NO]
ÖLÜM TARİHİ     : [GÜN/AY/YIL]
SON YERLEŞİM YERİ: [İL/İLÇE, ADRES]

KONU            : Mirasbırakanın mirasçılarını ve miras paylarını
                  gösteren mirasçılık belgesinin verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Mirasbırakan [AD SOYAD], [ÖLÜM TARİHİ] tarihinde vefat etmiştir.

2. Mirasbırakanın [YAKINLIK DERECESİ: OĞLU / KIZI / EŞİ] olup
   yasal mirasçısıyım.

3. Bildiğim kadarıyla mirasbırakanın diğer yasal mirasçıları
   şunlardır:
   - [AD SOYAD], [YAKINLIK DERECESİ], [ADRES]
   - [AD SOYAD], [YAKINLIK DERECESİ], [ADRES]

4. [SEÇENEK A: "Mirasbırakanın bilinen bir vasiyetnamesi
    bulunmamaktadır."]
   [SEÇENEK B: "Mirasbırakanın [TARİH] tarihli vasiyetnamesi
    [MAHKEME ADI VE DOSYA NO] dosyasında açılmıştır."]

5. [MİRASÇILIK BELGESİNİN İSTENME AMACI: banka işlemleri / tapuda
   intikal / araç devri / devam eden [DOSYA NO] sayılı dava] için
   mirasçılık belgesine ihtiyacım vardır.

HUKUKİ SEBEPLER : TMK m.598; HMK m.382, m.383, m.384 ve ilgili
                  mevzuat.

DELİLLER        : Nüfus kayıt örnekleri, ölüm belgesi, [VARSA:
                  vasiyetname ve açılma tutanağı], [VARSA: yabancı
                  belgelerin onaylı tercümeleri], her türlü yasal
                  delil.

SONUÇ VE İSTEM  : Açıklanan nedenlerle; mirasbırakan [AD SOYAD]'ın
yasal mirasçılarını ve miras paylarını gösterir mirasçılık belgesi
verilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederim.

TARİH           : [GÜN/AY/YIL]

TALEP EDEN
[AD SOYAD]
İmza

EKLER           : 1) Ölüm belgesi
                  2) Nüfus kayıt örneği
                  3) [VARSA DİĞER BELGELER]

En sık yapılan hatalar

• Belgeyi beklerken mirasın reddi süresini kaçırmak. Üç aylık ret süresi mirasçılık belgesinin alınmasını beklemez. Mirası reddetme ihtimali varsa ret beyanı ayrıca ve süresinde yapılmalıdır.
• Noterin veremeyeceği bir belge için notere gitmek. Belge vasiyetnameyle atanmış mirasçı ya da vasiyet alacaklısı olarak isteniyorsa (TMK m.598/2), iş yargılama gerektiriyorsa, nüfus kayıtları yetersizse ya da başvuran yabancıysa belge noterden alınamaz; zaman kaybetmeden sulh hukuk mahkemesine başvurulmalıdır.
• Bilinen bir mirasçıyı dilekçede göstermemek. Eksik bilgiyle alınan belge sonradan iptal edilebilir ve bu belgeye dayanılarak yapılan işlemler tartışmalı hâle gelir.
• Mirasçılık belgesini kesin hüküm sanmak. Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Ancak belgeye dayanılarak tereke malları başkasının eline geçmişse, bunların geri istenmesi için açılacak miras sebebiyle istihkak davası sürelere bağlıdır: iyiniyetli kişiye karşı, mirasçı olunduğunun ve malın kimde bulunduğunun öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde ölümün ya da vasiyetnamenin açılmasının üzerinden on yıl; iyiniyetli olmayana karşı yirmi yıl (TMK m.639). Bu yüzden hatalı belgeyi fark edince beklemek hak kaybına yol açabilir.
• Belgeyi mirasın paylaşılması sanmak. Mirasçılık belgesi yalnızca kimin mirasçı olduğunu ve paylarını gösterir; malların kime düşeceğini belirlemez. Paylaşım ayrıca yapılır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Veraset ilamı ile mirasçılık belgesi aynı şey mi?
Evet. Kanundaki adı mirasçılık belgesidir; “veraset ilamı” uygulamada yaygın olarak kullanılan eski adıdır. Her iki ad da mirasbırakanın mirasçılarını ve paylarını gösteren aynı belgeyi ifade eder.

2. Notere mi gitmeliyim, mahkemeye mi?
Belge yasal mirasçılar için isteniyorsa, nüfus kayıtları yeterliyse ve başvuran yabancı değilse noter yolu kullanılabilir. Belge vasiyetnameyle atanmış mirasçı ya da vasiyet alacaklısı olarak isteniyorsa (TMK m.598/2), kayıtlarda eksiklik bulunuyorsa, işin yargılama gerektirdiği durumlarda ya da başvuran yabancıysa belge ancak sulh hukuk mahkemesinden alınır.

3. Tüm mirasçıların birlikte başvurması gerekir mi?
Kanun, tüm mirasçıların birlikte başvurmasını şart koşmaz. Mahkemede başvuranın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK m.384). Ancak bilinen diğer mirasçıların dilekçede gösterilmesi, eksik belge verilmesini önler.

4. Mirasçılık belgesinde bir kardeşim eksik yazılmış, ne yapabilirim?
Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m.598/3). Mahkeme kararına karşı iki hafta içinde istinaf yolu, noter belgesine karşı sulh hukuk mahkemesine itiraz ve her durumda iptal ile yeni belge verilmesi davası konuşulabilir. Hangisinin uygun olduğu, belgenin kimden ve ne zaman alındığına bağlıdır.

5. Mirasçılık belgesi almak için bir süre var mı?
Hayır, kanunda bir başvuru süresi öngörülmemiştir. Ancak mirasın reddi için üç aylık süre ayrıca işler ve belgenin alınmasını beklemez. Mirası kabul mü edeceğinizi reddetmek mi istediğinizi bu süre içinde değerlendirmeniz gerekir.

İlgili sayfalar

Mirası reddetmeyi düşünüyorsanız reddi miras dilekçesi sayfasına, paylaşım, saklı pay ve tenkis konuları için miras hukuku sayfasına ve saklı pay ve tenkis davası yazısına bakabilirsiniz. Diğer örnekler dilekçe örnekleri sayfasındadır; görüşme talebi için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.