Reddi Miras Dilekçesi: Üç Aylık Süre, Mahkeme ve Örnek

Bir yakınınız öldüğünde, onun mal varlığıyla birlikte borçları da kanun gereği mirasçılara geçer. Türk Medeni Kanunu m.599’a göre mirasçılar mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur; yani borç, mirastan kalan malla sınırlı kalmaz ve mirasçının kendi mal varlığına da uzanabilir. Mirası reddetmek bu sonucun önündeki başlıca yoldur, ancak kısa bir süreye ve belirli bir biçime bağlıdır. Bu sayfa ret beyanının nereye, hangi sürede ve nasıl verileceğini, hangi davranışların ret hakkını ortadan kaldırdığını ve süre kaçtığında hangi yolların konuşulabileceğini anlatır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Nereye, ne zaman verilir?

Bilgi	Ayrıntı
Nereye verilir	Sulh hukuk mahkemesi; ret beyanı, mirasın açıldığı yerin, yani mirasbırakanın son yerleşim yerinin sulh mahkemesince özel kütüğe yazılır (TMK m.576, m.609)
Süre	Üç ay (TMK m.606)
Süre ne zaman başlar	Yasal mirasçı için mirasbırakanın ölümünü öğrendiği tarih (mirasçı olduğunu sonradan öğrendiğini ispat ederse o tarih); vasiyetnameyle atanmış mirasçı için tasarrufun kendisine resmen bildirildiği tarih
Süre kaçarsa	Mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur (TMK m.610/1); önemli sebep varsa sulh hâkiminden sürenin uzatılması ya da yeni süre istenebilir (TMK m.615)
Biçim	Sözlü ya da yazılı beyan; hâkim beyanı tutanağa geçirir. Ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır
Harç ve gider	Başvuru harcı ve tebligat gideri istenebilir; tutarlar her yıl değişir. Güncel tarifeden ve adliye veznesinden teyit ediniz.

Üç aylık süre, çoğu kişinin sandığı gibi ölüm tarihinden değil, yasal mirasçı bakımından ölümün öğrenildiği tarihten başlar. Ancak ölümü aynı gün öğrenen yakın akrabalar için bu iki tarih çoğu zaman aynıdır. Ölümü geç öğrendiyseniz, bunu gösterecek belgeleri (yurt dışında bulunduğunuza dair kayıt, uzun süredir görüşülmediğini gösteren bilgi gibi) dilekçeye ekleyin; ispat yükü mirasçıdadır. Koruma önlemi olarak terekenin yazımı yapılmışsa süre, yazımın sona erdiğinin sulh hâkimince mirasçılara bildirilmesiyle başlar (TMK m.607).

Hangi davranışlar ret hakkını ortadan kaldırır?

Bu sayfanın en önemli uyarısı budur. Kanun, süresi dolmadan da ret hakkını kaybettiren davranışlar sayar. TMK m.610/2’ye göre ret süresi sona ermeden:

• mirasçı sıfatıyla tereke işlemlerine karışan,
• terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan ya da mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan,
• tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden

mirasçı, mirası reddedemez. Uygulamada bu, örneğin mirasbırakanın aracını satmak, banka hesabındaki parayı çekip kendi işlerinde kullanmak, evdeki değerli eşyayı paylaşmak ya da taşınmazı kiraya verip kirayı almak gibi davranışların ret hakkını tehlikeye sokabileceği anlamına gelir. Mirası reddetmeyi düşünüyorsanız, karar verene kadar terekeye ait mallar üzerinde tasarrufta bulunmamak en güvenli tutumdur.

Buna karşılık kanun bir güvence de getirir: zamanaşımı veya hak düşürücü sürenin dolmasını engellemek için dava açılması ya da icra takibi yapılması ret hakkını ortadan kaldırmaz (TMK m.610/3).

Borca batık tereke: “hükmen ret”

Kanun ayrıca şunu öngörür: mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2). Uygulamada buna “hükmen ret” denir. Burada mirasçının sulh mahkemesine beyan vermesi aranmaz; ancak mirasbırakanın ölüm anında borç ödemeden aciz olduğunun ispatı gerekir. Bu durum uygulamada çoğunlukla mahkemeden tespit istenerek, yani dava yoluyla ileri sürülür ve kendi içinde yargılama, bilirkişi incelemesi ve delil gerektirir.

Buradan çıkan pratik sonuç şudur: üç aylık süre henüz dolmadıysa, tereke borca batık görünse bile “nasılsa hükmen reddedilmiş sayılır” diye beklememek gerekir. Süre içinde verilen ret beyanı, ispat yükünü taşımayan, daha basit ve daha kesin bir yoldur. Hükmen ret, çoğunlukla süre kaçtıktan sonra ya da mirasçı hakkında takip başladığında gündeme gelen bir yoldur.

Reddeden kişinin payı kime geçer?

Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse, onun payı miras açıldığı sırada kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m.611). Altsoyun tamamı mirası reddederse payları sağ kalan eşe geçer (TMK m.613). En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse miras, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m.612). Mirasçılar ret sırasında, kendilerinden sonra gelen mirasçılara mirası kabul edip etmeyeceklerinin sorulmasını da isteyebilir (TMK m.614).

Bu kuralların pratik anlamı şudur: sizin reddettiğiniz pay, ailede başka birinin, örneğin sizin çocuklarınızın, önüne gelebilir. Mirası reddetmeniz, ailenizin tümüyle borçtan kurtulduğu anlamına gelmeyebilir; ret sonucunda mirasçı konumuna geçenler için ret süresi, reddinizi öğrendikleri tarihten başlar (TMK m.608/3). Ret kararı ailece verilecekse, kimin mirasçı konumuna geçeceği baştan değerlendirilmelidir.

Ret, mirasçıyı her durumda tümüyle sorumsuz kılmaz. Borç ödemeden aciz bir mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, ölümünden önceki beş yıl içinde ondan aldıkları ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde alacaklılara karşı sorumludur (TMK m.618). Kendi malvarlığı borcuna yetmeyen bir mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklıları ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptalini dava edebilir (TMK m.617).

Dilekçede nelerin bulunması gerekir?

• Mahkemenin adı: mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi,
• Reddeden mirasçının adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi,
• Mirasbırakanın adı, soyadı, T.C. kimlik numarası, ölüm tarihi ve son yerleşim yeri,
• Mirasbırakanla yakınlık derecesi,
• Ölümün öğrenildiği tarih; ölüm tarihinden farklıysa bunun açıklaması ve belgesi,
• Kayıtsız ve şartsız ret iradesi: “Mirası kayıtsız şartsız reddediyorum” cümlesi,
• Ret beyanının tutanağa geçirilmesi, özel kütüğe yazılması ve reddi gösteren belgenin verilmesi talebi,
• Ekler: nüfus kaydı, ölüm belgesi, varsa mirasçılık belgesi,
• Tarih ve imza.

Birden fazla mirasçı aynı dilekçeyle ret beyanında bulunabilir; bu durumda her mirasçının kimlik bilgileri ayrı ayrı yazılır ve her biri dilekçeyi imzalar. Vesayet altındaki bir kişi adına mirasın reddi için vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni gerekir (TMK m.463/5). Küçük çocuk adına ret yapılacaksa, özellikle anne ya da baba da mirasçıysa, yasal temsilci ile küçüğün menfaati çatışabilir; bu durumda küçüğü temsil etmek üzere temsil kayyımı atanması gerekebilir (TMK m.426/2). Üç aylık süre bu sırada da işler. Kayyım talebi ve ret beyanı sürenin başında yapılmalı; gerekiyorsa sulh hâkiminden sürenin uzatılması istenmelidir (TMK m.615).

Dilekçe örneği

Uyarı: Aşağıdaki metin genel bir iskelettir; avukat yerine geçmez. Mirasın reddi, mirasbırakandan gelebilecek varlıklardan da vazgeçilmesi sonucunu doğuran, sonuçları ağır bir işlemdir. Beyanın üç aylık süre içinde ve doğru sulh hukuk mahkemesine verilmesi, metnin biçiminden daha belirleyicidir. Tereke hakkında bilginiz eksikse ya da süre dolmak üzereyse, dilekçeyi vermeden önce hukuki değerlendirme alın.

[YER] NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ'NE

BEYANDA BULUNAN
MİRASÇI         : [AD SOYAD]
T.C. KİMLİK NO  : [T.C. KİMLİK NO]
ADRES           : [ADRES]

(BİRDEN FAZLA MİRASÇI VARSA HER BİRİ AYRI SATIRDA YAZILIR.)

MİRASBIRAKAN    : [AD SOYAD]
T.C. KİMLİK NO  : [T.C. KİMLİK NO]
ÖLÜM TARİHİ     : [GÜN/AY/YIL]
SON YERLEŞİM YERİ: [İL/İLÇE, ADRES]

KONU            : Mirasın reddine ilişkin beyanımın tespiti, özel
                  kütüğe tescili ve reddi gösteren belgenin
                  verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Mirasbırakan [AD SOYAD], [ÖLÜM TARİHİ] tarihinde vefat etmiştir.
   Mirasbırakanın [YAKINLIK DERECESİ: OĞLU / KIZI / EŞİ / KARDEŞİ]
   olup yasal mirasçısıyım.

2. Mirasbırakanın ölümünü [ÖĞRENME TARİHİ] tarihinde öğrendim.
   [ÖLÜM TARİHİNDEN FARKLIYSA: Ölümü bu tarihte öğrenmemin
    sebebi [AÇIKLAMA]'dır. Buna ilişkin belgeler ektedir.]
   Türk Medeni Kanunu m.606'da öngörülen üç aylık yasal süre
   içindeyim.

3. Mirasbırakanın terekesi üzerinde herhangi bir tasarrufta
   bulunmadım, tereke işlemlerine karışmadım.

4. Mirasbırakanın mirasını KAYITSIZ VE ŞARTSIZ olarak
   REDDEDİYORUM.

HUKUKİ SEBEPLER : TMK m.605, m.606, m.609; HMK m.382 ve ilgili
                  mevzuat.

DELİLLER        : Nüfus kayıt örneği, ölüm belgesi, [VARSA:
                  mirasçılık belgesi], [VARSA: ölümün geç
                  öğrenildiğini gösteren belgeler].

SONUÇ VE İSTEM  : Mirasbırakan [AD SOYAD]'ın mirasını kayıtsız ve
şartsız olarak reddettiğime ilişkin beyanımın tutanakla tespitine,
mirasın reddi özel kütüğüne tesciline ve tarafıma reddi gösteren
bir belge verilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederim.

TARİH           : [GÜN/AY/YIL]

BEYANDA BULUNAN MİRASÇI
[AD SOYAD]
İmza

EKLER           : 1) Nüfus kayıt örneği
                  2) Ölüm belgesi
                  3) [VARSA DİĞER BELGELER]

En sık yapılan hatalar

• Süreyi cenaze işlemlerinin bitmesine bırakmak. Üç ay, yas süreci ve resmi işlemlerle birlikte çabuk geçer. Borç olup olmadığı belli değilse, bilgi toplamayı sürenin sonuna bırakmamak gerekir.
• Karar vermeden tereke mallarını kullanmak. Aracı satmak, hesaptaki parayı çekmek ya da eşyayı paylaşmak TMK m.610/2 kapsamında ret hakkını ortadan kaldırabilir.
• Şartlı ret beyanında bulunmak. “Borçlar fazlaysa reddediyorum” ya da “evi alıp gerisini reddediyorum” gibi beyanlar geçerli değildir; ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır.
• Beyanı yanlış yere vermek. Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine yapılır. İcra dairesine, noterliğe ya da tapu müdürlüğüne verilen dilekçe ret beyanı yerine geçmez.
• Reddin kime geçeceğini düşünmemek. Reddedilen pay ailede başka bir mirasçıya geçebilir; o kişinin de karar vermesi gerekebilir.
• Hükmen redde güvenip süreyi geçirmek. Borca batıklığın ispatı dava ve delil gerektirir; süre içinde ret beyanı çok daha basit bir yoldur.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Babamın borçları bana kalır mı?
Mirası reddetmezseniz, mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olursunuz (TMK m.599). Bu sorumluluk yalnızca mirastan kalan mallarla sınırlı değildir. Üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine ret beyanında bulunmak, bu sonucun önündeki başlıca yoldur.

2. Üç ay geçti, artık hiçbir şey yapamaz mıyım?
Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir (TMK m.615). Ayrıca mirasbırakanın ölüm anında borç ödemeden aciz olduğu açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır; bu durum dava yoluyla ileri sürülür. Hangisinin mümkün olduğu somut olaya bağlıdır ve gecikmeden değerlendirilmelidir.

3. Mirası reddedersem ev ve arabadan da vazgeçmiş olur muyum?
Evet. Ret kayıtsız ve şartsız olmak zorundadır; borçları reddedip malları almak mümkün değildir. Mirasın bütün olarak borca batık olup olmadığı bilinmiyorsa, reddetmeye hakkı olan mirasçı terekenin resmî defterinin tutulmasını da isteyebilir; ancak bu istem, mirasın reddine ilişkin usule uyularak bir ay içinde sulh hâkiminden yapılmalıdır (TMK m.619). Bu süre üç aylık ret süresinden kısadır.

4. Mirası reddetmek için avukat gerekir mi?
Kanun avukat zorunluluğu getirmez; beyan sözlü veya yazılı olarak mirasçının kendisi tarafından yapılabilir. Ancak süre kısa ve sonuçları ağır olduğu için tereke hakkında bilgi eksikse hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.

5. Kardeşlerim reddetmezse benim reddim geçerli olur mu?
Evet. Ret beyanı her mirasçı için ayrı hüküm doğurur; bir mirasçının reddi diğerlerinin kararına bağlı değildir. Ancak reddettiğiniz payın kime geçeceği aile içindeki duruma göre değişir (TMK m.611-614).

İlgili sayfalar

Konunun somut bir örnekle anlatımı için Babamın borçları bana kalır mı? yazısına, miras paylaşımı ve saklı pay konuları için miras hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Mirasçı olduğunuzu gösteren belgeyi almak için mirasçılık belgesi dilekçesi sayfası hazırlanmıştır. Diğer örnekler dilekçe örnekleri sayfasındadır; görüşme talebi için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.