İstinaf Dilekçesi: İki Haftalık Süre, İçerik ve Örnek

İlk derece mahkemesinin verdiği karar sizi tatmin etmediyse, kararın bir üst mahkemede, yani bölge adliye mahkemesinde yeniden incelenmesini istemenin yolu istinaftır. Bu sayfa hukuk davalarında istinaf dilekçesinin nereye ve hangi sürede verileceğini, hangi kararların istinafa açık olduğunu, harç ve giderlerin ödenmemesinin sonucunu, dilekçede zorunlu olan unsurları ve ceza davalarındaki farklı kuralları özetler; sonunda doldurulabilir bir iskelet bulunur. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Nereye, ne zaman verilir?

Bilgi	Hukuk davası (HMK)	Ceza davası (CMK)
Dilekçe nereye verilir	Kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine (HMK m.343)	Hükmü veren mahkemeye dilekçe ya da zabıt kâtibine beyan (CMK m.273)
Süre	İki hafta (HMK m.345)	İki hafta (CMK m.273/1)
Süre ne zaman başlar	İlamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle	Hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten
Süre kaçarsa	Kararı veren mahkeme istinaf dilekçesini reddeder (m.346); karar kesinleşir	Hüküm kesinleşir; süresinde başvuru kesinleşmeyi engeller (m.275)
Harç ve gider	Dilekçe verilirken ödenir (m.344); tutar her yıl değişir	Mahkeme kaleminden sorunuz

Hukuk davalarında süre, kararın size tebliğ edildiği günden başlar; karşı tarafa tebliğ edildiği gün sizin süreniz bakımından belirleyici değildir. Kanun ayrıca, istinaf süresine ilişkin özel kanun hükümlerini saklı tutar (m.345). Bu yüzden özel bir yargılama usulüne tabi bir kararda (örneğin icra mahkemesi kararlarında, istinafa açık kararlar ve parasal sınır İcra ve İflas Kanunu m.363’te ayrıca düzenlenmiştir) genel kurala güvenmeden önce kararın sonundaki açıklamaya bakın: kanun, hükmün “varsa kanun yolları ve süresini” içermesini zorunlu tutar (HMK m.297/1-ç). İş mahkemesi kararlarında da kanun yoluna başvuru süresi ilamın taraflara tebliğinden itibaren işler (İş Mahkemeleri K. m.7/4).

Dilekçeyi kararı veren mahkemeden başka bir yerdeki mahkemeye de verebilirsiniz. Bu durumda o mahkeme dilekçeyi bölge adliye mahkemesi başvuru defterine kaydeder, size ücretsiz bir alındı belgesi verir ve dilekçeyi kararı veren mahkemeye gönderir (m.343). Dosya, dilekçede gösterdiğiniz daireyle bağlı kalınmaksızın ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilir.

Hangi kararlar istinafa açıktır?

Hukuk davalarında istinaf yoluna başvurulabilen kararlar kanunda sayılmıştır (HMK m.341):

• Nihai kararlar,
• İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi kararları; karşı tarafın yüzüne karşı verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları; karşı tarafın yokluğunda verilen bu kararlara yapılan itiraz üzerine verilen kararlar.

Kesinlik sınırı: Miktar veya değeri kanunda gösterilen sınırı geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir ve istinafa götürülemez. Bu sınır her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırıldığı için burada rakam yazmıyoruz; güncel sınırı mutlaka teyit edin. Önemli ayrıntı şudur: 7550 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra istinaftaki parasal sınırın uygulanmasında davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır (HMK ek m.1/2). Kararın verildiği yıldaki sınıra bakmak sizi yanıltabilir. Konunun hesaplama ayrıntısı temyiz kesinlik sınırı yazımızda anlatılmıştır.

Kesinlik kuralının üç yönü daha vardır. Birincisi, manevi tazminat davalarında verilen kararlara karşı miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir. İkincisi, alacağın yalnızca bir kısmı dava edilmişse sınır, alacağın tamamına göre belirlenir. Üçüncüsü, alacağın tamamı dava edilmişse, asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü sınırı geçmeyen taraf istinafa başvuramaz (m.341/2-4).

Harç, giderler ve dilekçenin reddi

İstinaf dilekçesi verilirken, başvuru için gerekli harçlar ve tebliğ giderleri dâhil tüm giderler ödenir. Hiç ödenmediği veya eksik ödendiği sonradan anlaşılırsa, kararı veren mahkeme bir haftalık kesin süre verir ve bu sürede tamamlanmazsa başvurudan vazgeçilmiş sayılacağını yazılı olarak bildirir. Tamamlanmazsa mahkeme başvurunun yapılmamış sayılmasına karar verir (HMK m.344). Dilekçeyi verip gider hesabını beklemeden ayrılmak, bu süreyi gözden kaçırmaya yol açabilir.

İstinaf dilekçesi süre geçtikten sonra verilmişse ya da kesin bir karara ilişkinse, kararı veren mahkeme dilekçenin reddine karar verir. Bu ret kararına karşı da, tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (m.346/2). Bu süre 2024 yılında 7499 sayılı Kanunla bir haftadan iki haftaya çıkarılmıştır.

Gerekçe neden bu kadar önemli?

Bölge adliye mahkemesi önce dosya üzerinde bir ön inceleme yapar. Başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmemesi, ön incelemede öncelikle karara bağlanan durumlar arasındadır (m.352/1-d). Esastan yapılacak inceleme de istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlıdır; bölge adliye mahkemesi yalnızca kamu düzenine aykırılığı kendiliğinden gözetir (m.355).

Bunun pratik anlamı şudur: “Karar usul ve yasaya aykırıdır, bozulması gerekir” türünden genel bir cümle, üst mahkemenin kararınızı hangi yönden inceleyeceğini belirlemez. Hangi delilin değerlendirilmediğini, hangi vakıanın yanlış kabul edildiğini, hangi hukuk kuralının yanlış uygulandığını ayrı ayrı ve numaralı olarak yazmak gerekir. Hükmün her bir bölümüne (asıl alacak, faiz, vekâlet ücreti, yargılama gideri) itiraz edip etmediğinizi de açıkça belirtin.

İstinaf aşamasında yeni delil ve yeni iddia bakımından kanunun getirdiği sınırlamalar ile bunların istisnaları (m.357) ayrıca önemlidir; bu konu ve başvuru sebeplerinin kurulması istinaf başvuru dilekçesinde neler bulunmalı yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Bu sayfada tekrar etmiyoruz.

Karşı tarafın istinafı, katılma ve icraya etkisi

• Cevap: İstinaf dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verebilir (m.347).
• Katılma yoluyla başvuru: İstinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, kendi başvuru süresini kaçırmış olsa bile cevap dilekçesiyle istinafa katılabilir. Ancak asıl başvuran başvurusundan feragat eder veya başvurusu esasa girilmeden reddedilirse katılma yoluyla yapılan başvuru da reddedilir (m.348). Kendi süreniz işliyorsa, karşı tarafın başvurusuna güvenmek yerine kendi dilekçenizi vermek bu yüzden daha güvenlidir.
• Feragat: İlam tebliğ edilmeden önce istinaf hakkından feragat edilemez (m.349).
• İcraya etkisi: İstinafa başvurmak kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz; İcra ve İflas Kanunu m.36’daki icranın geri bırakılması imkânı saklıdır, ancak nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez. Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal üzerindeki ayni haklara ilişkin kararlar ise kesinleşmedikçe yerine getirilemez (m.350).
• Özel durum — işe iade: İşe iade davalarında istinafa başvurulursa bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir (İş Kanunu m.20/3).

Ceza davalarında istinaf: kısa not

Ceza davalarında süre ve başlangıç, 7499 sayılı Kanunla 2024 yılında değiştirildi. Eski metindeki “hükmün açıklanmasından itibaren yedi gün” yerine bugün, istinaf isteminin hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılacağı yazılıdır (CMK m.273/1). İstem, hükmü veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır; beyan tutanağa geçirilip hâkime onaylatılır. Tutuklu sanık bakımından ayrıca CMK m.263 hükmü saklıdır.

Ceza davalarında sanık ile katılan ve katılma hakkı olan suçtan zarar görenin dilekçesinde başvuru nedenlerinin gösterilmemesi incelemeye engel değildir (m.273/4); Cumhuriyet savcısının ise nedenlerini gerekçeleriyle göstermesi gerekir. Bazı hükümler kanunda istinafa kapatılmıştır; örneğin, hapis cezasından çevrilenler hariç olmak üzere, sonuç olarak on beş bin Türk lirası dâhil adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri (m.272/3-a; tutar 7499 sayılı Kanunla belirlendi). Hapis cezanız adli para cezasına çevrildiyse bu sınır sizin için geçerli değildir. Ceza davasında hükme karşı başvuru yapacaksanız süreyi hükmün size gerekçeli olarak tebliğ edildiği günden hesaplayın.

Dilekçede nelerin bulunması gerekir?

Hukuk davalarında istinaf dilekçesinin içeriği kanunda sayılmıştır (HMK m.342/2):

• Başvuran ile karşı tarafın davadaki sıfatları, adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresleri,
• Varsa kanuni temsilci ve vekillerin adı, soyadı ve adresleri,
• Kararın hangi mahkemeden verildiği, tarihi ve sayısı (esas ve karar numarası),
• Kararın başvurana tebliğ edildiği tarih,
• Kararın özeti,
• Başvuru sebepleri ve gerekçesi,
• Talep sonucu,
• Başvuranın veya varsa kanuni temsilcisinin ya da vekilinin imzası.

Dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir (m.342/1). Kanun, dilekçe başvuranın kimliğini, imzasını ve kararı yeterince belli edecek kayıtları taşıyorsa diğer unsurlar eksik olsa bile reddedilmeyeceğini söyler (m.342/3). Ne var ki bu hüküm, gerekçesiz bir dilekçenin incelemeyi sınırlayacağı gerçeğini değiştirmez.

Dilekçe örneği

Aşağıdaki metin genel bir iskelettir; avukat yerine geçmez. İstinaf sebepleri her dosyada farklıdır ve incelemenin kapsamını belirlediği için somut olaya göre dikkatle yazılmalıdır. Dilekçe bir hukuk davası için hazırlanmıştır; ceza davalarında başlık ve dayanak maddeler değişir. İki haftalık süre, kararın size tebliğinden başlar ve harç ile giderlerin de dilekçeyle birlikte ödenmesi gerekir. Tereddüt hâlinde dosyayı görecek biriyle hukuki değerlendirme yapmadan başvurmayın.

[KARARI VEREN MAHKEMENİN ADI] MAHKEMESİ'NE
Gönderilmek üzere
[İL] BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ İLGİLİ HUKUK DAİRESİ'NE

DOSYA NO        : Esas [ESAS NO] - Karar [KARAR NO]

İSTİNAF EDEN
(DAVADAKİ SIFATI: [DAVACI / DAVALI])
                : [AD SOYAD]
T.C. KİMLİK NO  : [T.C. KİMLİK NO]
ADRES           : [ADRES]
VEKİLİ          : [VARSA VEKİLİN ADI SOYADI VE ADRESİ]

KARŞI TARAF
(DAVADAKİ SIFATI: [DAVACI / DAVALI])
                : [AD SOYAD / UNVAN]
T.C. KİMLİK NO  : [VARSA T.C. KİMLİK NO]
ADRES           : [ADRES]
VEKİLİ          : [VARSA VEKİLİN ADI SOYADI VE ADRESİ]

İSTİNAF EDİLEN
KARAR           : [MAHKEME ADI]'nin [KARAR TARİHİ] tarihli,
                  [ESAS NO] esas ve [KARAR NO] karar sayılı kararı

TEBLİĞ TARİHİ   : [KARARIN SİZE TEBLİĞ EDİLDİĞİ TARİH]

KONU            : Yukarıda belirtilen kararın [TAMAMINA / ŞU
                  BÖLÜMLERİNE: ...] karşı istinaf başvurumuzun
                  sunulmasıdır.

KARARIN ÖZETİ   : [İLK DERECE MAHKEMESİNİN NE KARAR VERDİĞİNİ BİRKAÇ
                  CÜMLEYLE YAZINIZ]

İSTİNAF SEBEPLERİ VE GEREKÇESİ

1) [BİRİNCİ SEBEP - ör. usule aykırılık]
   [Hangi usul kuralının ihlal edildiğini ve sonucu nasıl
    etkilediğini açıklayınız.]

2) [İKİNCİ SEBEP - ör. delillerin eksik değerlendirilmesi]
   [Hangi delilin, dosyada nerede bulunduğunu ve neden sonucu
    değiştireceğini açıklayınız.]

3) [ÜÇÜNCÜ SEBEP - ör. hukukun yanlış uygulanması]
   [Hangi kuralın yanlış uygulandığını ve doğru uygulamanın ne
    olduğunu açıklayınız.]

4) [VARSA: FAİZ / VEKÂLET ÜCRETİ / YARGILAMA GİDERİ YÖNÜNDEN]
   [İtiraz ettiğiniz kalemi ve gerekçesini yazınız.]

HUKUKİ SEBEPLER : 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.341 vd.
                  ve ilgili mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM  : Açıklanan ve re'sen gözetilecek nedenlerle
istinaf başvurumuzun kabulü ile [MAHKEME ADI]'nin [KARAR TARİHİ]
tarihli kararının [KALDIRILMASINA ve davanın yeniden görülmesi için
dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine / KALDIRILARAK
yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına], yargılama giderleri ile
vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini
saygıyla talep ederim.

TARİH           : [GÜN/AY/YIL]

İSTİNAF EDEN
[AD SOYAD / VEKİLİ]
İmza

EKLER
1- [VARSA VEKÂLETNAME]
2- Karşı taraf sayısı kadar dilekçe örneği

En sık yapılan hatalar

• Süreyi karar günü ya da karşı tarafın tebliğ tarihinden saymak. Hukuk davasında süre, kararın size tebliğiyle başlar.
• Kesinlik sınırını karar tarihine göre hesaplamak. 7550 sayılı Kanundan sonra istinaftaki parasal sınırda davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır.
• Gerekçesiz dilekçe vermek. İnceleme dilekçedeki sebeplerle sınırlıdır; genel ifadeler kararınızı hangi yönden incelemeye açacağınızı belirlemez.
• Harç ve giderleri tamamlamamak. Verilen bir haftalık kesin süre geçerse başvuru yapılmamış sayılır.
• Karşı tarafın istinafına güvenip kendi başvurusunu yapmamak. Katılma yoluyla başvuru, asıl başvurunun akıbetine bağlıdır.
• Ceza davasında eski yedi günlük kurala göre hareket etmek ya da hükmün açıklandığı günü esas almak. Bugün süre, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. İstinaf süresi kaç gün ve ne zaman başlar?
Hukuk davalarında iki haftadır ve kararın size usulen tebliğ edildiği günden başlar. Ceza davalarında da iki haftadır; hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten işler. Özel kanunlarda farklı süreler bulunabileceği için kararın sonundaki kanun yolu açıklamasını okuyun.

2. Dilekçeyi başka şehirdeki bir adliyeye verebilir miyim?
Hukuk davalarında evet. İstinaf dilekçesi kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilebilir; o mahkeme dilekçeyi kaydeder, size ücretsiz alındı belgesi verir ve kararı veren mahkemeye gönderir. Harç ve giderlerin de dilekçeyle birlikte ödenmesi gerekir.

3. Davam küçük bir alacakla ilgiliydi. İstinafa gidebilir miyim?
Malvarlığı davalarında kanunda gösterilen parasal sınırı geçmeyen kararlar kesindir. Bu sınır her yıl güncellenir ve istinafta davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır. Manevi tazminat davalarında ise miktara bakılmaksızın istinaf yolu açıktır. Güncel sınırı teyit etmeden karar vermeyin.

4. İstinafa başvurdum; karşı taraf kararı icraya koyabilir mi?
İstinaf kural olarak kararın icrasını durdurmaz; icranın geri bırakılması için İcra ve İflas Kanunu’ndaki yol ayrıca izlenir. Nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez. Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin kararlar ise kesinleşmeden yerine getirilemez.

5. İstinaf dilekçesinde yeni belge sunabilir miyim?
Kanun bu konuda sınırlama getirmiştir ve istisnaları dar tutulmuştur. İlk derece mahkemesinde usulüne uygun gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen ya da mücbir bir sebeple gösterilmesi mümkün olmayan deliller bu istisnalar arasındadır. Ayrıntıları istinaf dilekçesine ilişkin yazımızda bulabilirsiniz; somut belgenin kabul edilip edilmeyeceği dosyaya göre değerlendirilmelidir.

İlgili sayfalar

Sürecin bütünü için dava ve uyuşmazlık çözümü sayfasına, işe iade kararlarındaki özel durum için işe iade dava dilekçesi sayfasına bakabilirsiniz. Diğer örnekler dilekçe örnekleri sayfasında toplanmıştır; görüşme talebi için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.