İşe İade Dava Dilekçesi: Arabuluculuk, Süre ve Örnek

İş sözleşmeniz feshedildi ve verilen sebebin gerçek ya da geçerli olmadığını düşünüyorsanız, İş Kanunu size işe iade talebinde bulunma imkânı tanır. Ancak bu yol, doğrudan mahkemeye gidilerek başlamaz: önce zorunlu arabuluculuk, anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava gelir ve her iki aşama da kısa, kaçırıldığında telafisi güç sürelere bağlıdır. Bu sayfa kimlerin işe iade isteyebileceğini, sürelerin ne zaman başladığını, dava dilekçesine nelerin eklenmesi gerektiğini ve kararın ardından işçiyi bekleyen on iş günlük süreyi anlatır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.

Nereye, ne zaman verilir?

Aşama	Nereye	Süre	Süre kaçarsa
1. Arabuluculuk	Karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosu (büro yoksa görevlendirilen yazı işleri müdürlüğü)	Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay (İş K. m.20/1)	İşe iade yolu kapanabilir; kanun bu süreyi kaçırana ek süre tanımaz (tek istisna, doğrudan dava açılıp usulden reddedilen hâl)
2. Dava	İş mahkemesi (bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi)	Anlaşılamadığına dair son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta (m.20/1)	Dava süresinde açılmamış olur
3. Kesinleşen karardan sonra	İşverene işe başlama başvurusu	Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü (m.21)	Fesih geçerli sayılır

Dava açılırken yargılama harcı ile gider avansı yatırılır (HMK m.120); arabuluculuk aşamasında ise anlaşma sağlanamazsa ücretin iki saatlik kısmı kanunda belirtilen hâllerde Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (İş Mahkemeleri K. m.3/14). Tutarlar her yıl değiştiği için burada rakam vermiyoruz.

Birinci süre, fesih bildiriminin size tebliğ edildiği günden başlar. Kanun işverenden yazılı bildirim ister (m.19); ancak yazılı bildirim hiç yapılmadığında sürenin hangi gün başlayacağını kanun metni ayrıca düzenlemez. Sözlü olarak çıkarıldıysanız, işyerine alınmadıysanız ya da SGK çıkışınızı sonradan öğrendiyseniz, “bana tebliğ yapılmadı, süre başlamadı” diye beklemek yerine, işten çıkarıldığınızı öğrendiğiniz en erken tarihi esas alıp bir ay içinde başvurmanız güvenli olandır. İkinci süre ise arabulucunun düzenlediği son tutanağın tarihinden başlar; tutanağın size ayrıca gönderilmesini beklemek, bu sürenin sessizce işlemesine yol açabilir. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (İş Mahkemeleri K. m.3/17).

Arabulucuya hiç gitmeden doğrudan dava açılmışsa dava usulden reddedilir. Bu durumda kanun bir çıkış yolu bırakmıştır: ret kararı taraflara kendiliğinden tebliğ edilir ve kesinleşen ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir (İş K. m.20/1). Bu yol bir istisnadır; olağan yol, bir ay içinde arabulucuya gitmektir.

Kimler işe iade isteyebilir?

İş güvencesi hükümleri herkesi kapsamaz. İş Kanunu m.18’e göre koşullar şunlardır:

• İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışmalıdır. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa işçi sayısı, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirlenir.
• İşçinin en az altı aylık kıdemi olmalıdır. Kıdem, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır. Yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz.
• İş sözleşmesi belirsiz süreli olmalıdır.
• İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü yöneten ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri bu korumanın dışındadır.

İstisna — sendikal nedenle fesih. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.25/5, sözleşmesi sendikal bir nedenle feshedilen işçiye İş Kanunu m.20 ve 21’e göre dava açma hakkı tanır. Bu fıkradaki İş Kanunu m.18’e yapılan atıf Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden, m.18’deki otuz işçi ve altı ay kıdem koşulları bu davada aranmaz; süreler ise aynıdır (bir ay içinde arabulucu). Feshin sendikal nedenle yapıldığı tespit edilirse, en az bir yıllık ücret tutarında sendikal tazminata hükmedilir; bu durumda işçi işe başlatılmasa bile ayrıca İş Kanunu m.21/1’deki işe başlatmama tazminatına hükmedilmez. İşçinin işe iade davası açmaması, sendikal tazminat istemesine engel değildir (6356 s.K. m.25/4-5).

İş Kanunu m.18’deki koşullar varsa işveren, sözleşmeyi işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanarak feshetmek zorundadır. Kanun ayrıca geçerli sebep sayılmayacak hâlleri örnek olarak sayar: sendika üyeliği ve sendikal faaliyet, işçinin haklarını takip için idari veya adli makamlara başvurması, ırk, renk, cinsiyet, medeni hâl, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din ve siyasi görüş gibi nedenler bunlardandır.

Usul yönünden de iki kural önemlidir. İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır. Davranış veya verimle ilgili bir nedenle fesihte, işverenin 25. maddenin (II) numaralı bendindeki haklı neden hâlleri saklı kalmak üzere, işçinin savunması alınmadan sözleşme feshedilemez (m.19). Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir; işçi feshin başka bir sebebe dayandığını ileri sürüyorsa bunu kendisi ispatlar (m.20/2).

Koşulların ayrıntılı anlatımı işe iade davası: otuz işçi ve altı ay kıdem şartı yazımızda yer alır.

Arabuluculuk aşaması ve son tutanak

İşe iade talebiyle açılacak davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (İş Mahkemeleri K. m.3/1). Başvuru, karşı tarafın (birden fazlaysa birinin) yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabulucu büro tarafından listeden belirlenir; taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o kişi görevlendirilir. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir.

Taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmazsa ve süreç bu yüzden sona ererse, bu taraf son tutanakta belirtilir; davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (m.3/12). İlk toplantıyı önemsemek bu yüzden işçi için de işveren için de gereklidir.

Arabuluculukta işe başlatma konusunda anlaşılırsa taraflar işe başlatma tarihini, boşta geçen süre için ödenecek ücret ve diğer hakların parasal miktarını ve işçi işe başlatılmazsa ödenecek tazminatın parasal miktarını belirlemek zorundadır; bunlar belirlenmezse anlaşma sağlanamamış sayılır. İşçi kararlaştırılan tarihte işe başlamazsa fesih geçerli hâle gelir (İş K. m.21).

Anlaşma sağlanamazsa arabulucu son tutanağı düzenler. Davacı, bu tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; bu sürede sunulmazsa dava usulden reddedilir (İş Mahkemeleri K. m.3/2). Başvuru sürecinin genel işleyişi arabuluculuğa nasıl başvurulur sayfasında anlatılmıştır.

Dava kazanılırsa: tazminat, boşta geçen süre ve on iş günü

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse, işçi işe başlatılmadığı takdirde ödenecek tazminatın miktarını da belirler. Kanunun sonuçları şöyledir (İş K. m.21):

• İşe başlatmama tazminatı: İşçinin başvurusu üzerine işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa, işçiye en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat öder.
• Boşta geçen süre: Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer hakları ödenir.
• Mahkeme bu iki kalemi dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler.
• İşçi işe başlatılırsa, peşin ödenmiş bildirim süresi ücreti ile kıdem tazminatı bu ödemeden mahsup edilir.
• On iş günü kuralı: İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmak zorundadır. Başvurmazsa işverence yapılan fesih geçerli sayılır ve işveren yalnızca bunun hukuki sonuçlarından sorumlu olur.

Kanun, maddenin işe başlatma yükümlülüğünü, tazminatı ve boşta geçen süreyi düzenleyen ilk üç fıkrasının sözleşmeyle hiçbir şekilde değiştirilemeyeceğini söyler; aksi yöndeki sözleşme hükümleri geçersizdir. Davada istinafa gidilirse bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir (m.20/3). Karardan sonraki adımlar işe iade davasını kazandım, şimdi ne olacak yazımızda anlatılmıştır.

Dilekçede nelerin bulunması gerekir?

• Davanın açıldığı iş mahkemesinin adı; davalı işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir (İş Mahkemeleri K. m.6),
• Davacı işçinin adı soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi; davalı işverenin unvanı ve adresi,
• İşe giriş tarihi, görevi, son ücret ve ücrete ek menfaatler,
• İşyerindeki işçi sayısı ve sözleşmenin belirsiz süreli olduğu,
• Fesih tarihi, fesih bildiriminin tebliğ tarihi ve bildirimde gösterilen sebep,
• Arabuluculuk bürosuna başvuru tarihi, arabuluculuk dosya numarası ve son tutanak tarihi,
• Feshin neden geçerli sebebe dayanmadığına ilişkin vakıalar, sıra numarasıyla; her vakıanın hangi delille ispatlanacağı (HMK m.119),
• Talep sonucu: feshin geçersizliği ve işe iade; işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretinin belirlenmesi,
• İmza ve ekler: son tutanağın aslı veya onaylı örneği başta olmak üzere.

Dilekçe örneği

Aşağıdaki metin genel bir iskelettir; avukat yerine geçmez. Fesih sebebi, işyerinin yapısı ve delil durumu her dosyada farklıdır; özellikle geçerli sebep tartışması somut olaya göre yazılmalıdır. İki haftalık dava açma süresi son tutanak tarihinden başlar ve tutanak eklenmeden açılan dava usulden reddedilme tehlikesiyle karşılaşır. Tereddüt hâlinde fesih belgesini ve arabuluculuk tutanağını görecek biriyle hukuki değerlendirme yapmadan dava açmayın.

[İL/İLÇE ADI] NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİ'NE

DAVACI          : [AD SOYAD]
T.C. KİMLİK NO  : [T.C. KİMLİK NO]
ADRES           : [ADRES]
VEKİLİ          : [VARSA VEKİLİN ADI SOYADI VE ADRESİ]

DAVALI          : [İŞVERENİN TİCARET UNVANI]
ADRES           : [İŞVERENİN ADRESİ]

ARABULUCULUK    : [ARABULUCULUK BÜROSU] [BÜRO DOSYA NO] sayılı dosya
                  Başvuru tarihi: [BAŞVURU TARİHİ]
                  Son tutanak tarihi: [SON TUTANAK TARİHİ]

KONU            : Feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadeye, işe
                  başlatılmama hâlinde ödenecek tazminat ile boşta
                  geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesine
                  karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1) Davalı işverene ait [İŞYERİ ADRESİ] adresindeki işyerinde
   [İŞE GİRİŞ TARİHİ] tarihinden itibaren belirsiz süreli iş
   sözleşmesiyle [GÖREVİ] olarak çalıştım. Son aylık brüt ücretim
   [ÜCRET] olup ayrıca [VARSA YOL / YEMEK / PRİM GİBİ MENFAATLER]
   sağlanmaktaydı.

2) İşyerinde fesih tarihinde [İŞÇİ SAYISI] işçi çalışmaktadır.
   [VARSA: İşverenin aynı işkolundaki diğer işyerleriyle birlikte
   toplam işçi sayısı ... dır.]

3) İş sözleşmem [FESİH TARİHİ] tarihinde [FESİH BİLDİRİMİNDE YAZAN
   SEBEP] gerekçesiyle feshedilmiş, fesih bildirimi tarafıma
   [TEBLİĞ TARİHİ] tarihinde tebliğ edilmiştir.

4) Fesih geçerli bir sebebe dayanmamaktadır:
   [SEBEPLERİ SOMUT OLARAK YAZINIZ. Örnek başlıklar:
    - Fesih bildiriminde sebep açık ve kesin olarak gösterilmemiştir.
    - Davranış/verim gerekçesiyle fesih yapılmış, savunmam
      alınmamıştır.
    - Gösterilen sebep gerçek değildir; gerçek sebep [ÖR. SENDİKA
      ÜYELİĞİ / HAK ARAMA / HAMİLELİK] dır.
    - İşletme gerekçesi ileri sürülmüş, ancak ... ]

5) Yasal süresi içinde arabulucuya başvurdum; [SON TUTANAK TARİHİ]
   tarihli son tutanakla anlaşma sağlanamamıştır. Son tutanağın
   aslı / onaylı örneği ektedir.

DELİLLER        : Fesih bildirimi, arabuluculuk son tutanağı, SGK
                  hizmet dökümü, işyeri kayıtları ve özlük dosyası,
                  ücret bordroları, [TANIK BİLGİSİ AYRICA
                  BİLDİRİLECEKTİR], bilirkişi incelemesi ve her türlü
                  yasal delil.

HUKUKİ SEBEPLER : 4857 sayılı İş Kanunu m.18, m.19, m.20, m.21;
                  7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ve ilgili
                  mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM  : Açıklanan nedenlerle;
1- Feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iademe,
2- İşe başlatılmamam hâlinde ödenecek tazminat miktarının, dava
   tarihindeki ücretim esas alınarak belirlenmesine,
3- Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığım süre için ücret ve
   diğer haklarımın, dava tarihindeki ücretim esas alınarak
   belirlenmesine,
4- Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla talep ederim.

TARİH           : [GÜN/AY/YIL]

DAVACI
[AD SOYAD]
İmza

EKLER
1- Arabuluculuk son tutanağının aslı veya arabulucu onaylı örneği
2- Fesih bildirimi örneği
3- [VARSA DİĞER BELGELER]
4- [VARSA VEKÂLETNAME]

En sık yapılan hatalar

• Doğrudan dava açmak. İşe iade davasında arabuluculuk dava şartıdır; önce arabulucuya gidilmesi gerekir.
• Bir aylık sürenin başlangıcını yanlış belirlemek. Süre, fesih bildiriminin size tebliğ edildiği günden başlar; tebliğ tarihini gösteren belgeyi ya da imzaladığınız nüshayı saklayın. Yazılı bildirim almadıysanız tebliğ beklemeyin; çıkarıldığınızı öğrendiğiniz en erken tarihi esas alın.
• Son tutanaktan sonra iki haftayı beklemek. Dava açma süresi tutanağın düzenlendiği tarihten işler.
• Tutanağı dilekçeye eklememek. Mahkemenin vereceği bir haftalık kesin süre de kaçırılırsa dava usulden reddedilir.
• İlk arabuluculuk toplantısına mazeretsiz gitmemek. Dava sonunda haklı çıkılsa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumluluk doğabilir.
• Kazandıktan sonra on iş gününü kaçırmak. Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren işverene başvurulmazsa fesih geçerli sayılır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. İşten çıkarıldım; işe iade için ne kadar vaktim var?
Fesih bildiriminin size tebliğinden itibaren bir ay içinde arabuluculuk bürosuna başvurmanız gerekir. Anlaşma olmazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.

2. Çalıştığım yerde otuzdan az kişi var. İşe iade isteyebilir miyim?
İş güvencesi hükümleri otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerleri için geçerlidir; ancak işverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa sayı, bu işyerlerinin toplamına göre belirlenir. Koşullar sağlanmıyorsa işe iade yolu kapalı olabilir; kıdem, ihbar ve diğer alacak hakları ise ayrıca değerlendirilir. Fesih sendikal nedene dayanıyorsa işçi sayısı ve kıdem koşulları aranmaz; bu durumda da bir aylık arabuluculuk süresi işler.

3. Belirli süreli sözleşmeyle çalışıyordum. İşe iade davası açabilir miyim?
Kanundaki iş güvencesi hükmü belirsiz süreli iş sözleşmelerini kapsar. Sözleşmenizin gerçekten belirli süreli olup olmadığı ise ayrı bir değerlendirme konusudur; her yıl yenilenen sözleşmeler bakımından bu yazımıza bakabilirsiniz.

4. Davayı kazanırsam ne kadar tazminat alırım?
İşveren sizi başvurunuz üzerine bir ay içinde işe başlatmazsa, mahkemenin belirleyeceği ve en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında bir tazminat doğar. Ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığınız süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer haklar ödenir. Kesin tutar, mahkemenin dava tarihindeki ücrete göre yapacağı belirlemeye bağlıdır.

5. Karar kesinleşti; hemen işe gitmem mi gerekiyor?
Kesinleşen kararın size tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmanız gerekir. Bu başvurunun yapıldığını ispatlayabilmek için yazılı ve tarihli bir yol (örneğin noter aracılığıyla bildirim) tercih edilmesi yerinde olur.

İlgili sayfalar

İşten çıkarılan işçinin diğer hakları için işten çıkarılma hakları sayfasına, alanın bütünü için iş hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Diğer örnekler dilekçe örnekleri sayfasında toplanmıştır; görüşme talebi için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.