Çatalca'da Boşanma Davası: Çatalca Adliyesi'nde Aile Mahkemesi Var mı?

Çatalca İstanbul'un en geniş yüzölçümüne sahip ilçesidir ama nüfusu bu büyüklüğün çok altındadır. İlçenin kendi adliyesi vardır; buna karşın her türlü dava Çatalca'da görülmez. Boşanma davaları özellikle bu ayrımın net anlaşılması gereken konulardan biridir: yetkili mahkeme davacının tercihine göre değişir, aile mahkemesi her ilçede ayrı bir mahkeme olarak kurulmaz, bazı davalar Silivri'ye ya da Çağlayan'a gider. Bu yazı, Çatalca'da yaşayan ya da Çatalca'da evlenmiş çiftin boşanma sürecinde hangi mahkemeye başvurması gerektiğini tek tek ele alıyor.

Çatalca Adliyesi'nin yargı çevresi

1 — Çatalca'nın kendi adliyesi vardır. Çatalca Adliyesi Ferhatpaşa Mah.'ndedir ve bünyesinde asliye hukuk, sulh hukuk, asliye ceza, sulh ceza hâkimliği ve icra müdürlüğü yer alır. HSK kararıyla Çatalca Adliyesi Silivri Adliyesi'nin mülhakatıdır: bu teknik anlamda Çatalca'nın bazı davaları Silivri'de görülür demektir, pratikte de bazı iş türleri doğrudan Çatalca Adliyesi'nde çözülür. Boşanma davasının hangi adliyede görüleceği ise doğrudan bu statüye bağlı değildir; görevli ve yetkili mahkeme TMK ve HMK tarafından belirlenir.

2 — Aile mahkemesi her ilçede ayrı değildir. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.2 aile mahkemelerinin ilçelerde kurulabileceğini öngörür. Çatalca'da ayrı bir aile mahkemesi kurulmamıştır. Aynı Kanun m.4 bu durumda asliye hukuk mahkemesinin "aile mahkemesi" sıfatıyla bu davalara bakacağını düzenler. Yani Çatalca'da yaşayan bir çift için boşanma davası, Çatalca Adliyesi'ndeki asliye hukuk mahkemesinde görülür; bu mahkeme, bu davada aile mahkemesi sıfatıyla hareket eder.

3 — Ağır ceza ve iş davaları. Çatalca Adliyesi'nde ağır ceza mahkemesi ve ayrı bir iş mahkemesi yoktur. Ağır ceza davaları Silivri Adliyesi'ndeki ağır ceza mahkemelerinde görülür (HSK'nın 2026 ana kararname ekinde Çatalca'nın ağır ceza merkezi Silivri olarak gösterilir). İş davalarında ise iş mahkemesi kurulmamış yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar (7036 sayılı Kanun m.2/3); dosyanın Çatalca'da mı yoksa bir merkez iş mahkemesinde mi görüleceği dava açılmadan önce UYAP'tan doğrulanmalıdır. Her iki durumda da işçilik alacağı boşanma davasıyla birlikte değil, ayrı bir dava olarak takip edilir.

Yetkili yer — hangi mahkeme?

4 — TMK m.168: davacının yerleşim yeri ya da son altı ay beraber oturulan yer. Boşanma davasında yetkili mahkeme Medeni Kanun'un 168. maddesinde özel olarak düzenlenir: "Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir." Çatalca'da yaşayan bir çift için yetkili mahkeme Çatalca Adliyesi'ndeki asliye hukuk mahkemesidir (aile mahkemesi sıfatıyla). Eşlerden biri başka ilçede yaşıyorsa, davacı o ilçeyi de seçebilir; aynı şekilde çift ayrıldıktan sonra son altı aydır birlikte oturdukları yer de yetkilidir.

5 — Anlaşmalı boşanma: her iki eş de yetkiye itiraz etmezse Çatalca'da görülür. Anlaşmalı boşanmada taraflar protokolü imzalamış, çocuk ve mal paylaşımı konusunda uzlaşmış durumdadır. Bu durumda yetkili mahkeme ikiye bakar: ya biri Çatalca'da yaşıyorsa Çatalca Adliyesi, ya da son altı ay birlikte oturulan yer. Anlaşmalı boşanma dilekçesi hazır olduğunda duruşma genellikle tek celsede sonuçlanır; hâkim tarafları dinler, protokolü onaylar, dava düşer. Anlaşmalı boşanmada avukat zorunluluğu yoktur; ancak protokolün sonradan sorun yaratmaması için hukuki süzgeçten geçmesi faydalıdır.

6 — Çekişmeli boşanma: delil toplama Çatalca'nın coğrafyasına göre düzenlenir. Çatalca'nın köyleri (Ferhatpaşa, Hallaçlı, Dağyenice, İnceğiz, Belgrad, Karacaköy ve diğerleri) birbirinden uzaktır; tanıklar farklı yerlerde oturabilir. Çekişmeli boşanmada tanıkların Çatalca Adliyesi'nde dinlenmesi mümkündür; tanıklar başka ilde yaşıyorsa talimat yoluyla o yerin mahkemesinde dinletilir. Mal rejimi tasfiyesine ilişkin ayrı dava Çatalca'da taşınmaz üzerindeyse Çatalca'da; başka yerde ise orada görülür.

Boşanmayla birlikte açılan talepler

7 — Nafaka (tedbir, iştirak, yoksulluk). Boşanma davası sırasında eşlerden birinin ekonomik güçsüzlüğü varsa tedbir nafakası talep edilir (TMK m.169); dava sonunda çocuk velayeti kendisine bırakılan eşe iştirak nafakası hükmedilir (TMK m.182); kusursuz ya da daha az kusurlu eşin boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması hâlinde yoksulluk nafakası istenir (TMK m.175). Yoksulluk nafakasında bir not: Anayasa Mahkemesi'nin 2026 kararı TMK m.175/1'deki "süresiz olarak" ibaresini iptal etti; iptal 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek. Bugün itibarıyla mevcut hüküm uygulanır; Meclis'in yeni bir düzenleme yapmaması hâlinde 30 Haziran 2027'den sonra "süresiz" sözcüğü düşer. Çatalca'daki bir davada hükmü verecek mahkeme yürürlükte hangi metin varsa onu uygular.

8 — Velayet: çocuğun yüksek yararı esastır. Çatalca ve köylerinde yaşayan ailede çocukların okul, sağlık, sosyal çevre durumu velayet kararında belirleyicidir. TMK m.182 velayetin "çocuğun yüksek yararı" ölçütüne göre belirleneceğini düzenler. Hâkim gerekirse pedagog, psikolog bilirkişi raporu alır; sekiz yaşından büyük çocuğun görüşünü dinler. Çatalca'daki bir boşanmada çocuğun okul değişikliği, bir eşin başka ilçeye taşınmak istemesi gibi somut faktörler değerlendirilir.

9 — Mal rejimi: 2002 öncesi evliliklerde özel durum. 1 Ocak 2002 tarihinden sonra evlenen çiftlerde yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır (TMK m.202). Bu tarihten önce evlenen çiftlerde ise 4722 sayılı Kanun geçici m.10 uyarınca 1 Ocak 2002'den sonra edinilen mallar bakımından yine katılma rejimi uygulanır; 2002 öncesi edinilen mallar eski rejime (mal ayrılığı) tâbidir. Çatalca'da uzun yıllar önce evlenmiş çiftlerde bu ayrım tapu kayıtlarıyla birlikte titizlikle incelenir.

10 — Boşanma kararı sonrası: nüfus müdürlüğüne tescil, pasaport, miras. Boşanma kararı kesinleştiğinde nüfus kaydına işlenir. Kadın kullanmaya devam etmek istiyorsa evlilik soyadını mahkemeden izin alarak sürdürebilir (TMK m.173). Boşanmayla taraflar birbirinden miras alma hakkını kaybeder. Çatalca'daki tapu, araç ve banka hesaplarında eş adıyla kayıt varsa bu kayıtlar güncellenir. Hak kayıplarına yol açmamak için bu işlemler kararın kesinleşmesinden itibaren makul bir sürede tamamlanmalıdır.

Çatalca'da boşanma süreci için büromuz dava takibi yürütür. Daha ayrıntılı bilgi için Çatalca sayfamıza, Çatalca boşanma avukatı sayfasına, aile hukukunun geneli için aile hukuku ve dilekçe örnekleri için dilekçe örnekleri sayfalarına bakabilirsiniz. Komşu ilçelerde dosyanız varsa Silivri boşanma avukatı veya Büyükçekmece boşanma avukatı sayfalarımız da yardımcı olur.

Sık sorulan sorular

1. Çatalca'da aile mahkemesi var mı?
Ayrı bir aile mahkemesi yoktur. 4787 sayılı Kanun m.4 uyarınca Çatalca Adliyesi'ndeki asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla boşanma ve aile davalarına bakar. Pratikte dosya aynı adliyede, aynı salonda, aynı hâkim tarafından karara bağlanır — mahkemenin adı farklı değil, sıfatı farklıdır.

2. Çatalca'da yaşıyorum, eşim Esenyurt'ta. Davayı nerede açarım?
Davacı olarak kendi yerleşim yerini (Çatalca) ya da eşinizin yerleşim yerini (Esenyurt) tercih edebilirsiniz. Son altı aydır birlikte oturduğunuz yer de yetkilidir. Hangi mahkemenin size pratik olacağını delil, tanık ve ulaşım açısından değerlendirmek gerekir; her üç seçenek de TMK m.168 kapsamında geçerlidir.

3. Anlaşmalı boşanma Çatalca'da ne kadar sürer?
Protokol hazır ve iki eş de duruşmaya geldiğinde dava genellikle tek celsede sonuçlanır. Dava açıldıktan sonra ilk duruşma tarihi mahkemenin iş yoğunluğuna göre 1-3 ay içinde verilir. Karar kesinleştikten sonra nüfus müdürlüğüne tescil 1-2 hafta sürer. Çatalca Adliyesi'nin iş yoğunluğu merkez adliyelere göre daha düşüktür; bu yüzden duruşma süreleri genellikle daha kısadır.

4. Çocuğun velayeti otomatik olarak anneye mi verilir?
Hayır. TMK m.182 velayetin "çocuğun yüksek yararı" ölçütüne göre belirleneceğini düzenler; cinsiyete göre otomatik bir kural yoktur. Küçük yaşlardaki çocukların anneye bırakılması uygulamada daha yaygındır ama bu yaşa, çocuğun bakım ihtiyacına ve her iki ebeveynin durumuna bağlıdır. 8 yaşından büyük çocuğun görüşü de alınır.

5. Çatalca'da boşandım, kararı Edirne'de nasıl tanıtırım?
Boşanma kararı Türkiye'de her mahkemenin kararı gibi tüm ülkede geçerlidir; ayrıca "tanıtma" işlemi gerekmez. Nüfus müdürlüğüne tescil edildikten sonra Türkiye'nin her yerinde geçerli bir karar olur. Yurt dışında geçerli kılmak isteyen taraf, kararın tenfizini (tanınmasını) ilgili ülkenin mahkemesinde ister; bu ayrı bir süreçtir.

Bu yazı bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. TMK m.168-175, 4787 m.4, HMK m.6 ve ilgili diğer hükümler yazım sırasında mevzuat.gov.tr üzerinden teyit edilmiştir. Yürürlükteki metin her zaman resmî kaynaktan doğrulanmalıdır. Her olayın koşulları farklı delillere ve farklı sonuçlara yol açabilir.