Kartal'da Boşanma Davası: İstanbul Anadolu Adliyesi ve Kartal Aile Mahkemeleri

Kartal, İstanbul Anadolu Yakası'nın en yoğun ilçelerinden biridir. Kartal Adliyesi aynı zamanda İstanbul Anadolu Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi'nin bulunduğu adliyedir; yani Pendik, Maltepe, Tuzla, Ataşehir, Sancaktepe, Çekmeköy, Sultanbeyli, Üsküdar, Ümraniye, Kadıköy, Beykoz, Adalar ve Şile'de yaşayan ailelerin boşanma davalarının önemli bir bölümü de buraya düşer. Bu yazı, Kartal'da ve ona bağlı ilçelerde yaşayan çiftler için boşanma davasının yetkisini, görevli mahkemeyi, nafaka, velayet ve mal rejimi düzenlemelerini sırasıyla ele alıyor.

Kartal Adliyesi ve aile mahkemeleri

1 — Kartal Adliyesi'nde aile mahkemeleri vardır. İstanbul Anadolu Adliyesi'nde (Kartal) birden çok aile mahkemesi faaliyettedir. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.2 aile mahkemelerinin ilçelerde kurulabileceğini öngörür; Kartal'da fiilen kurulmuş olduğu için boşanma, nafaka, velayet ve mal rejimi davaları doğrudan aile mahkemelerinde görülür. Küçük ilçelerde (Çatalca, Silivri gibi) aile mahkemesi bulunmadığında asliye hukuk aile sıfatıyla bakar; Kartal'da bu geçiş yoktur.

2 — İstanbul Anadolu'nun yargı çevresi geniştir. Kartal Adliyesi'nin yargı çevresi İstanbul'un Anadolu Yakası'nın tamamını kapsar. Pendik, Maltepe, Tuzla, Ataşehir, Sancaktepe, Çekmeköy, Sultanbeyli, Üsküdar, Ümraniye, Kadıköy, Beykoz, Adalar ve Şile'de yaşayan davacılar için Kartal Adliyesi doğal yetkili mahkemedir (TMK m.168 yerleşim yeri kuralı). Bu nedenle Kartal'daki aile mahkemeleri İstanbul'un en yoğun aile dosya iş yüküne sahip mahkemeleridir; duruşma günlerinin verilmesi diğer ilçelere göre biraz daha uzun sürebilir.

3 — Boşanma yetki kuralı: TMK m.168. Medeni Kanun'un 168. maddesine göre boşanma veya ayrılık davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Kartal'da yaşayan bir eş davasını Kartal'daki aile mahkemesinde açabilir; eşi Pendik'te yaşıyorsa aynı adliyedeki aile mahkemesi yine yetkilidir. Davacı seçim hakkına sahiptir; mahkemenin iş yoğunluğu ve delillerin bulunduğu yer tercihte etkili olabilir.

Boşanmayla birlikte açılan talepler

4 — Tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası. Dava süresince ekonomik güçsüzlük yaşayan eş tedbir nafakası isteyebilir (TMK m.169); karar süresince aylık belli bir miktar ödenir. Boşanma sonrasında çocuğun velayeti kendisine bırakılan ebeveyn, diğer ebeveynden iştirak nafakası alır (TMK m.182); çocuğun eğitim, sağlık, barınma giderlerine karşılık gelir. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan ve kusuru daha ağır olmayan eş yoksulluk nafakası ister (TMK m.175). 2026 yılında Anayasa Mahkemesi TMK m.175/1'deki "süresiz olarak" ibaresini iptal etti; iptal 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek. Bugün itibarıyla mevcut hüküm uygulanır; o tarihten sonra Meclis'in yeni bir düzenleme yapmamış olması hâlinde "süresiz" sözcüğü düşer.

5 — Velayet: çocuğun yüksek yararı esastır. TMK m.182 velayetin "çocuğun yüksek yararı" ölçütüne göre belirleneceğini düzenler; cinsiyete göre otomatik bir kural yoktur. Hâkim gerekirse pedagog, psikolog bilirkişi raporu alır; 8 yaşından büyük çocuğun görüşünü dinler. Kartal, Pendik, Maltepe gibi büyük ilçelerde çocuğun okulu, sağlık geçmişi, sosyal çevresi değerlendirmede etkili olur; bir eşin başka ilçeye taşınma düşüncesi de hesaba katılır. Kartal aile mahkemelerinde pedagog bilirkişiye sevk süresi genellikle 4-8 hafta arasıdır.

6 — Mal rejimi: 2002 öncesi ve sonrası. 1 Ocak 2002 tarihinden sonra evlenen çiftlerde yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır (TMK m.202). 2002 öncesi evli çiftlerde ise 4722 sayılı Kanun geçici m.10 uyarınca 1 Ocak 2002'den sonra edinilen mallar bakımından yine katılma rejimi uygulanır; o tarihten önce edinilen mallar mal ayrılığı rejimine tâbidir. Pay oranı yarı yarıya değildir; katılma alacağı edinilmiş malın değerinin yarısı kadardır (TMK m.236). Zina ya da hayata kast gibi ağır durumlarda mahkeme katılma payını yarıya kadar indirebilir ya da tamamen kaldırabilir (TMK m.236/2).

7 — Anlaşmalı boşanma: tek celse, 1-3 ay bekleme. Taraflar protokolü imzalamış, çocuk, mal paylaşımı ve nafaka konusunda uzlaşmış ise anlaşmalı boşanma yolu açıktır. TMK m.166/3 anlaşmalı boşanma için şartları düzenler: evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, tarafların birlikte başvurması ve hâkimin tarafları dinlemesi. Kartal aile mahkemelerinde protokol hazır olduğunda dava genellikle tek celsede sonuçlanır; iş yoğunluğuna göre ilk duruşma 1-3 ay sonrasına verilir. Karar kesinleştikten sonra nüfus müdürlüğüne tescil 1-2 hafta sürer.

Dava öncesi ve sonrası pratik

8 — Delil toplama: Kartal'ın coğrafyasına göre. Çekişmeli boşanmada tanık ifadesi, mesaj kayıtları, banka hareketleri ve varsa fotoğraflar esastır. Tanıklar farklı ilçelerde ya da illerde olabilir; başka yer mahkemeleri aracılığıyla talimatla dinletme mümkündür. Mesaj kayıtlarının hukuka uygun yollarla elde edilmiş olması önemlidir; başkasının telefonunu izinsiz kurcalayarak elde edilen deliller bir sonraki aşamada reddedilebilir. Mal rejimi tasfiyesinde tapu ve banka kayıtları titizlikle toplanır.

9 — Önlemler: evden uzaklaştırma, mal kaçırma. Dava süresince gerekli durumlarda hâkim uzaklaştırma, çocukla kişisel ilişki ve konutun özgülenmesi gibi geçici önlemler alır (TMK m.169). 6284 sayılı Kanun kapsamında aile içi şiddete maruz kalan eş için ayrı tedbir kararları da istenebilir; bu, boşanma davasından bağımsız bir süreçtir ve genellikle daha hızlı sonuçlanır. Dava sırasında eşlerden birinin mal kaçırmasını önlemek için ihtiyati tedbir ya da taşınmaz üzerine şerh talep edilebilir.

10 — Karar sonrası: nüfus, pasaport, miras. Boşanma kararı kesinleştiğinde nüfus kaydına işlenir. Kadın evlilik soyadını kullanmaya devam etmek isterse mahkemeden izin alabilir (TMK m.173). Boşanmayla taraflar birbirinden miras alma hakkını kaybeder. Pasaport, araç ve banka hesaplarında eş adıyla kayıt varsa güncelleme yapılmalıdır. Yurt dışında geçerli kılmak için kararın tenfizi ilgili ülkenin mahkemesinde istenir.

Kartal ve çevresinde boşanma davası için büromuz Küçükçekmece'de olmasına rağmen İstanbul Anadolu'daki dosyaları da takip eder. Konuya ilişkin ayrıntılı sayfalar: Kartal boşanma avukatı, Pendik boşanma avukatı, Maltepe boşanma avukatı, Kadıköy boşanma avukatı, Ataşehir boşanma avukatı, aile hukuku ve dilekçe örnekleri.

Sık sorulan sorular

1. Kartal Adliyesi'nde kaç aile mahkemesi var?
İstanbul Anadolu Adliyesi'nde (Kartal) birden çok aile mahkemesi faaliyettedir ve iş yoğunluğu yüksektir. Dosyanız hangi aile mahkemesine düşerse düşsün usul aynıdır; tevzi otomatik yapılır.

2. Pendik'te yaşıyorum, boşanma davasını Pendik'te mi açarım?
Pendik İstanbul Anadolu Adliyesi'nin yargı çevresindedir; dava Pendik'teki aile mahkemesinde açılır (fiilen Kartal Adliyesi'ndeki mahkemelerdir). TMK m.168 uyarınca eşinizin yerleşim yerindeki mahkeme de yetkilidir; davacı tercih eder.

3. Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Protokol hazır olduğunda tek celsede sonuçlanır; ilk duruşma mahkemenin iş yoğunluğuna göre 1-3 ay sonrasına verilir. Karar kesinleştikten sonra nüfus müdürlüğüne tescil 1-2 hafta sürer. Toplam süre genellikle 2-4 aydır.

4. Çocuğun velayeti otomatik anneye verilir mi?
Hayır. TMK m.182 "çocuğun yüksek yararı" ölçütüne göre belirleneceğini düzenler. Küçük yaşlardaki çocukların anneye bırakılması uygulamada yaygın olmakla birlikte her olay somut delillere ve her iki ebeveynin durumuna göre değerlendirilir. 8 yaşından büyük çocuğun görüşü alınır.

5. Mal rejimi davasını boşanmayla birlikte mi, sonra mı açarım?
İkisi de mümkündür. Boşanma davası devam ederken mal rejiminin tasfiyesine ilişkin istek aynı dava içinde ileri sürülebilir; ancak çoğu avukat boşanma kararı kesinleştikten sonra ayrı mal rejimi davası açmayı tercih eder — çünkü mal rejimi uyuşmazlıkları uzun sürer ve boşanmanın hemen kesinleşmesine engel olmamalıdır.

Bu yazı bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. TMK m.168, 169, 175, 182, 202, 236, 4787 m.2-4 ve ilgili hükümler yazım sırasında mevzuat.gov.tr üzerinden teyit edilmiştir. Her olayın koşulları farklı delillere ve sonuçlara yol açabilir.